Günel İmran - Filmin sonu
30.10.12

(ESSE)

1975-ci ildə bütün katoliklərin iki müqəddəs günlərinin (“bütün müqəddəslər günü” və “ölüləri anma günü”) kəsişdiyi noyabrın 1-dən 2-nə keçən gecə Roma yaxınlığında bir çimərlikdə baş verən dəhşətli qətl hadisəsini dünyanın birinci sadisti olan Markiz de Sad belə təsəvvür edə bilməzdi. Tanınmaz hala salınan cəsədin sahibi ölümündən sonra müəllif kinosunun klassiklərindən birinə çevriləcək, bir zamanlar ədəbiyyat müəllimi, yazıçı, şair olmuş 53 yaşlı Pyer Paolo Pazolini idi. Bu cinayət günahkar tutulsa və hər şey aydın kimi görünsə belə çox müəmmalı idi. Yaradıcılığının həmin dövründə ölümə köklənmiş rejissorun ölümü də başladığı “Ölüm trilogiyasi” silsiləsindən olan ilk ekran əsəri və bütün kinematoqrafiya tarixinin ən skandallı, tük ürpədici, dəhşət saçan filmi olan faşizmin təbiətini əks edən “Salo və ya Sodomun 120 günü” (Salò o le 120 giornate di Sodoma) filminin davamı kimi idi. 70-ci illərdə “Həyat trilogiyası” ekranlaşdıran Pazolini yaradıcılığının “Ölüm trilogiyası” silsiləsini bitirməyərək sonsuzluğa qovuşmuşdu. Təzadlı mifik insan bəlkədə özünün bu dəhşətli ölmünü addım-addım senariləşdirmişdi. Mif olmaq istəmişdi.

Mifologiya və simvolizm həyatının, yaradıcılığının tamını təşkil edən rejissor məhdud kadr effektləri ilə Evripidin “Medeya”, Sofoklun “Çar Edip” faciəsini bütün tragikliyi ilə yaşatmışdı. “Medeya”( Medea ) filmində baş rol ifaçısı opera mügənnisi və həyatının sonuna bərabər şəxsi tragediyasını yaşayan Mariya Kallas gözlərində Medeyanın lənətlənmiş baxışlarını daşıyırdı. Sofokl ilə Freydi qarşılaşdırdığı müasir zamanla başlayan qədim zamanlara qayıdan və sonda yenə kor qalmış müasir Ediplə bitən “Çar Edip” (Edipo re) filminə baxarkən izləyicidə zamanlar dəyişsə də insan varlığı, onun ehtiraslarının yaradılışdan eyni olduğu mesajını çatdırır. Sonunda da hadisələr başlanğıcda olduğu kimi müasir həyatda cərəyan edən film Edipin çəmənlikdə dediyi “Həyat başladığı yerdə bitir” cümləsi ilə bitir.

Öz ekran əsərlərində sözdən qənaətlə istifadə edən rejissorun filmləri həmişə böyük səs-küy yaratmışdı. Dörd rejissorun çəkdiyi dört qısametrajlı filmələrin ibarət RoQoPaQ filmində Pazolinin “Qoyun pendiri(La Ricotta) novellası kilsə tərəfindən dini təhqir etmək kimi qəbul edilib onun 4 ay azadlıqdan məhrum olmasına səbəb olmuşdusa da “Matfeydən İncil” ( Il Vangelo secondo Matteo) filminə görə kilsə tərəfindən mükafatlanmışdı. Bu filmdə İsa Məsihin anası Məryəm rolunda öz anasını çəkmişdi. Rejissorluq təhsili almadan hissləri ilə öz əsərlərini ekranlaşdıran Pazolini kinoda əsasən peşəkar aktyorla deyil cəmiyyətin aşağı təbəqəsindən olan adi adamlarla işləmişdi.

Yaradılığının ən önəmli filmlərindən biri “Teorem”da (Teorema) burjua cəmiyyətini göstərərək öz politik baxışlarını çatdırırdığı düşünülsə də əsl siri hələ açılmadığı qəbul edilir, illər keçməsinə baxmayaraq film fərqli mülahizələrə yol açmışdı. Filmdə evə gələn qonaq bünüt ailənin həyatına müdaxilə edərək qəfil gedir. Bundan sonra kadrlarda yalnız qonağı yola salan qəhrəmanların məhvi izlənilir. Qonaq sankı şeytan rolunu oynayır. Şəhvətin, heyvani ehtirasın insanın özünü, mənini necə məhv etməsi göstərilir.

Pazolini 14 illik rejissorluq həyatına çox sayda film sığdırmış, filmləri bəzən hüdudsuz tənqidlər, bəzənsə mükafatlar qazanmışdı. Jurnalistlərə müsahibələrindən birində Pyer Paolo Pazolini bunları deyibmiş:

“Kino bizim reallıqla çox bənzərdir. Hər birimizin içində doğulduğumuz andan sonumuzadək gizli, görünməz kinokamera var. O bizim bütün həyatımız boyu fasiləsiz, dublsuz, kaskadyorsuz işləyir. Bu bitməyən film yalnız bizlə birlikdə, kinomotoqrafiyadakı montajçının rolunu oynayan ölüm məqamında sona çatır.Yalnız öləndən sonra buna qədər bir mənalı olmayan və anlaşılmayan həyatımız, kinomuz çoxdan gözlənilən mənasını tapır”.

Avanqard.net

Yenililklər
12.05.22
“Mirzə Ələkbər Sabirin sənət idealları və müasir dövr” adlı konfrans keçirilib
11.05.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Heydər Əliyevlə bağlı nəşr layihəsi həyata keçirir
10.05.22
Gülnar Səma - Zəlimxan Yaqubun “Əbədiyyət dastanı”
01.05.22
Azad Qaradərəli: "Renessans həsrəti" kitabımın 3-cü cildini çapa hazırlayıram
30.04.22
"Ulduz"un aprel sayı çap olunub
26.04.22
Rövşən Xasayoğlu - Ana Kürüm yatağına dönərmi?
25.04.22
Azad Qaradərəli - Fikir bölüşmək cinayətlərin ən yüngülü kimi
22.04.22
Vasif Əlihüseynin “Azmış kimi”si çap olundu
22.04.22
Simran Qədim - Meta: gələcəyin interneti
22.04.22
Habil Yaşar -  “CinemaPlus”da
22.04.22
Yetmiş dörd yaşın şeiri
20.04.22
Gülbala Dadaş - ŞİR həmişə ŞİRdi, mənim qardaşım...
19.04.22
“Oxu Günü-8” keçiriləcək
13.04.22
“Molla Nəsrəddin” ədəbi məktəbinin davamçıları satirik jurnallarının təqdimatı keçirilib
13.04.22
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin haqqında “Xeyirxahlıq mücəssəməsi” adlı kitab  çap olunub
13.04.22
"Şeir sirdi, Adam, sirri bağırmazlar - ulduzlardan utan..." - Qulu Ağsəsin şeirləri
06.04.22
Azərbaycanda ilk: “I Uşaq Kitab Festivalı” keçirildi
04.04.22
Kitab haqqında rus klassiklərinin esseləri
04.04.22
Kərbəlada Füzulidən alınan halallıq-REPORTAJ
01.04.22
Fəxri Müslüm - Saçı bulud-bulud bir qız ağlayır
01.04.22
Gənc yazar Nemət Mətnin kitabı Türkiyədə çap olunub
01.04.22
"Ulduz" jurnalının mart sayı nəşr olunub
30.03.22
Bakıda I "Uşaq Kitab Festivalı” keçiriləcək
30.03.22
Azad Qaradərəli - Adı Arif olanın...
30.03.22
Azad Qaradərəli - Oljas Süleymenov fenomeni
30.03.22
Kənan Hacı - Bəlkə bizə ədəbiyyat lazım deyil?
30.03.22
Şirindil Alışanlının “Sözün yaşamaq haqqı” kitabı işıq üzü görüb
19.03.22
“Kəlniyyət” və “Məşəl” jurnalları transfoneliterasiya edilərək nəşr edilib
18.03.22
Vüqar Əhmədin “Şuşanın dağları başı vüqarlı” kitabı çap olunub
18.03.22
“Metafizika” jurnalının yeni sayı (2022/1) işıq üzü görüb
18.03.22
Məmməd Səid Ordubadinin 150 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
17.03.22
Motazz Muhi Əbdulhəmid Ədəbiyyat İnstitutunun qonağı olub
16.03.22
“Ustad”ın Novruz sayı çap olunub
16.03.22
Vüqar Əhmədə “Turan”ın xalq şairi adı verilib
16.03.22
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
“Məhəmməd Tağı Sidqinin həyatı və ədəbi-maarifçi fəaliyyəti” kitabı çap olunub
14.03.22
“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
Azad Qaradərəli - Onun sarı bənizi
10.03.22
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.03.22
“Ədəbi Proses – 2020-2021” elmi-yaradıcılıq müşavirəsi keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.