Cavid Zeynallı Kənan Hacının “Atamın sevgilisi”ndən yazdı
19.12.12

Çoxdanın vərdişkarıyıq: bizi oxumurlarsa, deməli kütlə savadsızdır, kitablarımız satılmırsa əlbəttə, bizi anlamırlar, başları boşdur, eləcə gur-gur guruldayırlar. Lap yürüş davulu kimi...

 

Xub, bəs biz nə yazırıq? “Nə yazmaq əə, ağlınıza gələni hüdüləyib tökürsünüz, gic-gic şeylər sayıqlamaqdan başqa əlinizdən nə gəlir ki?”

 

Tənələr də bir tərəfdən adamı yorur, darıxdırır...

  

Kənan Hacının “Atamın sevgilisi” kitabı işıq üzü görüb. Kitabda “Çəhrayı qan” romanı və bir neçə hekayəsi yer alıb. Birnəfəsə oxudum: dilim büdrəmədi, kələ-kötür cümlələr zəhləmi tökmədi. Əlbəttə, Kənan Hacının nəsr dili rəvandır, laxlaq cümlələr, naşı ifadələr ən azı addımbaşı əl-ayağa dolaşmır. O Kənan Hacının ki, istedadına, ədəbi zövqünə də mənim şəkk-şübhəm yox. Billah! Di gəl,...

 

“Çəhrayı qan” romanını  Nabat adlı bir qıza dəlicəsinə vurulmuş talesiz gəncin həyat hekayəsi də saymaq olar.  O Nabatın ki: “Mən həyatında bəlkə də yeganə kişiydim ki, onunla fahişə kimi davranmırdım”. Qəhrəmanı da belə təsəvvür edin: daxili azadlığı əldə bayraq edib dərdi yamsılamaqla özünü kədərə pərçim edən zavallınını biri. Amma yaşanmış həyatmı, yoxsa illərin qələm təcrübəsimi, bilmirəm: Kənan qəhrəmanının düşdüyü acınacaqlı durumu əla təsvir edə bilib. İfadələr dəqiq, boyalar rəngarəng, gözəl...

 

Bir fahişəyə olan sevgisi hər şeyi alt-üst edir. İşdən uzaqlaşır, qəzetin baş redaktorunun “Təhminə”dəki Dadaş sayaq nəsihətləri kara gəlmir. Bir tərəfdən də zəhrimar içki... Bahoo, romanın 48-ci səhifəsində qarşımıza kim çıxsa yaxşıdır: Aqil Abbas! Heç nədən, elə qəfildəncə: “Bir dəfə Aqil Abbas məni yaş yuyub quru sərdi, dediyi sözlər indiyəcən qulaqlarımdadır. “Bala, sən çox istedadlı oğlansan, amma bu zəhrimara çox aludə olma. Heyifsən, vallah. İçki çox istedadlıların başını yeyib, axırına çıxıb. Hələ  dünyada arağı yıxan adam olmayıb, həmişə araq adamı yıxıb”

Bir xəbər alın görək, Kənan romanı kiminçün yazıb: hamı üçün, məsələn, həm də ucqar dağ kəndində yaşayan yeniyetmə Cəfər, çoban Kərəm üçün, yoxsa bir ovuc ədəbi mühitdən ötrü? Ki, ədəbi mühitdə Aqil Abbası tanımayana lənət! Əgər bunun adı ədəbi priomdursa, Kənan bəy çox üstünü vurmasın, bilməzlikdən çox şeylər olur.

    

Romanı oxuyanda bu kiçik həcmli əsərin üç-dörd ilə yazıldığı gümanına düşməyim, məni aldatmadı, müəllifin öz dilindən eşitdim. Təxminən 35-ci səhifədən sonra nəsrə tamam yad və yabançı olan belə-belə cümlələr başlayır: “Bununla belə, 37-ci ilin repressiyası tariximizin hələ də qan verən yarası kimi qalır və bu qətliamı qoca tarix və uca zaman Mir Cəfərə bağışlamayacaqdı”( səh, 46); “Elə bir insan yoxdur ki, onun bu və ya digər hadisədə özünü necə aparacağına qəti proqnoz vermək mümkün olsun” (səh, 48); “Almazın da yağlı müştəriləri bilirsiniz kimlər idi? Yüksək rütbəli polis işçiləri, qudurğan papa uşaqları, prokuror balaları” (səh, 50).  “O vaxt Bakıda hakimiyyət uğrunda mübarizə gedirdi, bütün diqqət ora yönəlmişdi, nizami demək olar ki, yox idi” (səh, 67). Yeri gəlmişkən, bu tipli cümlələrə kitabdakı hekayələrdə də rast gəlmək olur. Və zəhlətökən nəsihət olmasın, könül  istər, Kənan Hacı bu sayaq cümlələrdən qaçıb “aşına su qatmasın”. Öz axmaq vasvasılığımı da boynuma alıram, mübaliğəli çıxmasın, adda-budda qarşılaşdığım belə-belə ifadələr məni şapalaq kimi diksindirirdi: “əks təqdirdə, müşayiət edirdi, hökm sürürdü, müşahidə edirdi, buna baxmayaraq...” və s.

 

Adama elə gəlir, roman ya sonradan ixtisar olunub (özü də naşıcasına),  ya da müəllif hadisələri təmkinlə, ləngərlə təsvir etməkdən  təngə gəlib də, əsəri tezbazar yaxasıdan uzaqlaşdırıb. Məsələn, Almazın qızı Şahanə lapdanca peyda olur, avtobus şoferi Məmməd necə olur səhifələrin içindən çıxır, bilmirsən. Adam qalır çaş-baş... Və məlum olur ki, Nabat Pakistandan baş örtüyü ilə qayıdıb “mömin” qadın həyatı yaşayır: “Namaz qılmaq onun işi deyildi, sadəcə bədənini dincə qoymuşdu.”

 

Yazını necə, harda bitirməyi bilmirəm. Deyəsən, Kənanın başını itirən qəhrəmanının halına mən də yoluxdum. Buna müəllifin tələskənliyinə tutulmaq da demək olar. Amma bir şeyi qulağımızda sırğa edək: Kənan Hacının  yazıçı səmimiliyi məni hədsiz sevindirdi. Aldandığını hiss edə-edə müəllifin ardınca düşüb ta son səhifəyəcən nəfəs dərmədən ayaq döyməkdən yorulmamaq... Çoxmu yazıçı bunu bacarır?! Ona görə də Kənan Hacını oxumağa dəyər!  Elə birnəfəsə... Yorulmadan.../kulis.az/

Yenililklər
14.05.20
Qafqaz Albaniyası abidəsi biganəliyin qurbanı olub
14.05.20
“Azərbaycan coğrafi adları ingilis dilində” kitabı nəşrə hazırlanır
14.05.20
Əlyazmaların elektron kitabxanasının yaradılması işi davam etdirilir
12.05.20
Rumıniyalı məşhur şairin kitabı Bakıda nəşr edildi
12.05.20
Dünya ədəbiyyatına dair fundamental əsər
12.05.20
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının 9-cu cildi nəşr edilib
12.05.20
Türkiyədə hər biri 500 illik tarixə sahib iki ədəd "İncil" tapılıb
11.05.20
Mərahim Nəsib - Sinif yoldaşım intihar edəndə sevdiyim qız nişanlandı
11.05.20
Fəxri Müslüm - Söhrab Tahirin əziz xatirəsinə
07.05.20
“Ulduz” jurnalının Məhəmməd Hadiyə həsr edilə xüsusi buraxılışı çap edilib
07.05.20
Fərid Hüseynin miniatür şeirlər kitabı çap olunub
07.05.20
Azad Qaradərilidən yeni ktab: “Qadağan zonası”
07.05.20
Rəbiqədən yeni kitab:“Çətirlərin qiyamı”
13.04.20
SURDO TV internet kanalı fəaliyyətə başladı – VİDEO
10.04.20
Mucru.art fəaliyyətə başladı
27.03.20
Nərimanov irsinin öyrənilməsinə layiqli töhfə
25.03.20
Orxan Mərdan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edib
23.03.20
Muzeyləri onlayn ziyarət etmək imkanı yaradıldı
23.03.20
Milli Kitabxana ölkəmizdə yaranan vəziyyətlə əlaqədar oxuculara onlayn xidmətlərini təklif edir
23.03.20
Antonio Tabukkinin "İzabel üçün. Mandala" romanına ön söz
23.03.20
Məhəmməd İqbal - İlahi eşq və milli düçüncə şairi
23.03.20
Türkiyəli rejissor Xocalı soyqırı haqqında film çəkəcək
21.03.20
Antonio Tabukkinin “İzabel üçün. Mandala” romanı çap edilib
16.03.20
Elmira Axundova - Məmməd Orucun "Oyun havası"
15.03.20
Anar: “Koronavirusa görə yaşlı üzvlərimizin işə gəlməsinə məhdudiyyət qoyulacaq”
15.03.20
Qalib Şəfahətin "Sandıq" romanı çap olunub
14.03.20
Cəlil Cavanşirdən yeni kitab - "Eşq və intihar"
13.03.20
“Tarix və Tale” romanına dünyanın “şəxsiyyət vəsiqəsi” demək olardı, amma…
12.03.20
“Wall Street”də Nigar Əliyeva tərəfindən açılmış “America IDream” şirkəti
12.03.20
İçərişəhərdə keçirilməsi nəzərdə tutulan Novruz tədbirləri ləğv edilib
12.03.20
Xalq yazıçısı səfir təyin edildi
11.03.20
Fevralda ən çox satılan Azərbaycan ədəbiyyatının siyahısı
11.03.20

İstanbulda qədim və nadir Azərbaycan xalçalarının sərgisi açılacaq

11.03.20
“Avroviziya-2020"-də Azərbaycan təmsilçisinin mahnı və klipi təqdim edilib
10.03.20
Səxavət Sahilin “İsanın qadını” romanı 2-ci dəfə nəşr olundu
08.03.20
Müşfiq Şükürlü - Anaravirus
08.03.20
Təranə Vahid - Xırda bəhanələr
06.03.20
Yazıçı Xanəmir Telmanoğlunun yeni kitabı çap olunub
06.03.20
Balaca əclafın sayəsində keçmişinə boylanan qəhrəman - Cəlil Cavanşirin romanı haqda
06.03.20
200 min manat büdcəsi olan “Ədəbiyyat qəzeti nə üçün 15-20 manat qonorar verməlidir?
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.