Əsəd Qaraqaplan - Qazaxşina repressiyası
12.02.13

İlin-günün bu vaxtı - hamının Əkrəm Əylislini repressiya elədiyi bir vaxtda mən də oturub Qazaxşinanın ədəbiyatımızın başına gətirdiyi repressiyadan yazmaq qərarına gəldim...

37 repressiyasından sonra yaranan boşluqdan sui-istifadə edən Qazax bölgəsi (Qazaxşina) ədəbiyyatımızda “at oynatmağa” başladı. Əlisazlı qazaxlılar atın belindən birbaşa ədəbiyyatın belinə atılmaq istədilər. Ədəbiyyatımızda bir növ Qazaxşina repressiyası başladı.

Uzun illər “Şair haralı olar? Qazaxlı!” düşüncəsini yaymağa və tutuzdurmağa çalışdılar. Amma sonralar məlum oldu ki, o gündən bugünə qədər həmin bölgədən bircə dənə də yaxşı şair çıxmayıb.
Zaman-zaman üzə çıxan ən gözəl şairlər və yazıçılar başqa bölgələrdən olub. Məsələn, Göyçaydan (Əli Kərim), Cəbrayıldan (Sabir Əhmədli, Vaqif Bayatlı Odər), Borçalıdan (İsa İsmayılzadə), Naxçıvandan (Əkrəm Əylisli), Qubadlıdan (Eldar Baxış, Ramiz Rövşən, Xanəmir), Masallıdan (Rafiq Tağı), Cəlilabaddan (Salam Sarvan, Aqşin Yenisey) və s...

O bölgədən bircə adamın – İsa Muğannanın adını çəkmək olar ki, onun da qazaxlı yox, gəlmə olduğunu hamı bilir.

Repressiyadan sonra Qazaxdan yaxşı şairin çıxmadığını onların “Bizim Səməd Vurğun kimi böyük şairimiz var” demələrindən də bilmək olur. Əgər bugünə qədər oradan yaxşı şair çıxsaydı, onlar zatən belə deməzdilər. 

Düzdü, Səməd Vurğun öz dövrünə görə yaxşı şairdi – bunu danmaq olmaz. Amma onun repressiyadan əvvəlki dövrün şairi də olduğunu unutmayaq. 37-də Səməd Vurğunu məlum səbəblərdən fizikən məhv etmədilərsə də, mənən məhv elədilər. Əslində Səməd Vurğun da repressiya qurbanlarından oldu, həm də ən faciəvi qurbanlarından biri...

Repressiyadan sonrakı Qazax şairlərinin də haqqını yemək olmaz. Amma gerçək olan bu ki, onlar öz dövrlərinin ƏN YAXŞI ŞAİRİ ola bilmədilər, həmişə onlardan YAXŞISI oldu.

Ona görə də indi “Qazax ədəbiyyatı” Barat Vüsal kimi şairlərin əlində qalıb.

Deyilənə görə, Sovet dövründə ədəbiyyatda və mədəniyyətdə yüksək rəsmi postlar tutan qazaxlılar başqa bölgədən olanları hətta “rəsmi şəkildə” ədəbiyyata buraxmaq istəmirmişlər. Yəqin bunun nəticəsidir ki, bu gün ən çox Xalq şairi və Xalq yazıçısı Qazaxdandı. Amma bu gün o Xalq şairləri və Xalq yazıçıları, demək olar, nə yada düşür, nə də oxunur. Əvəzində yuxarıda adlarını çəkdiklərim yaddan çıxmır, oxunmadan keçilmir.

Əlbəttə, Qazax da Azərbaycanın ən gözəl bölgələrindən biridi, həm də sazlı-sözlü bölgələrindən biri. Ama söhbət burda ədəbiyyatdan və ədəbiyyatdakı “qazaxşina”dan gedir. Bu da ortada olan gerçəklikdi. Üstəlik, bu şifahi bölgənin özünü yazılı ədəbiyyatda hökmrancasına aparmaq və monopolistcəsinə davranmaq cəhdləri işləri korladı.

Məncə, qazaxlı gedib sazını çalıb, dastanını bağlasaydı, ədəbiyyatımıza repressiya təfəkkürüylə yanaşmasaydı, indi bu cür münasibətə də layiq olmazdı. 

Amma bütün hallarda Qazax Azərbaycanın gözəl bölgələrindən biridi və Ədəbiyyat da Ədəbiyyatdı. Hətta deyərdim, Ədəbiyyatın ən pisi də gözəldi. Çünki söhbət mətnə gələndə o, heç bir bölgəyə aid olmur, sadəcə, Ədəbiyyata aid olur... /az.azvision.az/

Yenililklər
31.01.23
“Eurovision 2023” beynəlxalq mahnı müsabiqəsinin loqo və şüarı təqdim olunub
31.01.23
Günay Əfəndiyeva türk dövlətlərinin gənc şair və yazarları ilə görüşüb
31.01.23
Kinoteatrlarda “Qarabağ hekayələri: Dünən, bu gün, sabah” kinoalmanaxının nümayişinə başlanacaq
30.01.23
Bakı Atatürk Mərkəzində “Türkologiyanın aktual problemləri” mövzusunda elmi-praktik seminar keçirilib
30.01.23
Günay Əfəndiyeva “2023-cü il Avropanın Mədəniyyət Paytaxtı” Veszpremdə keçirilən rəsmi açılış mərasimində iştirak edib
30.01.23
“Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı kitabxanası” seriyasından yeni kitab nəşr edilib
27.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Bəyanatı
27.01.23
Vaqif Bayatlı Odər: "Qarabağdan ancaq Azərbaycanın Türk və Şərəf Damarını keçirməklə nəyəsə nail olmaq olar"
27.01.23
Günay Əfəndiyeva TDT-nin Macarıstandakı Nümayəndəliyini ziyarət edib
26.01.23
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
24.01.23
“Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında” qanun layihəsi hazırlanacaq
24.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Türkiyə Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə İstanbulda sərgi təşkil edib
24.01.23
Antonis van Deykin əsəri 3 milyon dollara hərraca çıxarılıb
23.01.23
"İnanıram" tamaşasının premyerası olub
23.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Türk Tarix Qurumu bir araya gəlib
23.01.23
Qara Qarayevin əsərləri Filarmoniyada səslənəcək
20.01.23
Günay Əfəndiyeva Ankarada Türkiyə Ali Təhsil Şurasının (YÖK) rəhbəri Erol Özvar ilə görüşüb
18.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu qarşılıqlı əməkdaşlığı daha da gücləndirir
16.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Şuşa ilə bağlı layihələri davam edir
11.01.23
Vaqif Osmanov - Kimdir günahkar, insanlarmı, yoxsa zaman?
06.01.23
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.01.23
“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olunub
30.12.22
Əhməd Cavad 130: “Mən bir Turan yolçusuyam”
29.12.22
“Ömər Faiq Nemanzadə” fotoalbomu nəşr olunub
29.12.22
İki beynəlxalq Türk təşkilatı bir arada
26.12.22
Azərbaycanın dünya ədəbiyyatındakı boş qalmış yeri - Kənan Hacı yazır
26.12.22
Almaxanım Əhmədli və sənət dostları İsveçdə konsert verib
26.12.22
Günay Əfəndiyeva Astanada keçirilən Mərkəzi Asiya Media Forumunda çıxış edib
24.12.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Kamran Məmmədovun 100 illik yubileyi qeyd olunub
23.12.22
Bu il hərraclarda satılan ən bahalı rəsm əsərlərinin adı açıqlanıb
23.12.22
Günay Əfəndiyeva Qazaxıstan İnformasiya və sosial inkişaf naziri ilə görüşüb
22.12.22
Əziz Dövlətabadinin “Süxənvərani-Azərbaycan” kitabı çapdan çıxıb
22.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Qazaxıstanın mədəniyyət və idman naziri ilə görüşüb
22.12.22
“Atabəylər: Şəmsəddin Eldəniz” layihəsinin musiqi tərtibatı üzrə müsabiqə elan edilib
21.12.22
“II Sumqayıt Kitab Sərgisi”nin proqramı açıqlandı
21.12.22
Günay Əfəndiyeva Qırğız Dövlət Dil və Dil Siyasəti üzrə Milli Komissiyanın sədri ilə görüşüb
20.12.22
“Mifoloji lüğət” kitabı işıq üzü görüb
20.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Türk dövlətləri: Şərq və Qərb arasında körpü” adlı dəyirmi masa keçirilib
19.12.22
Aleks de Val - Aclıq və feminizm
19.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun birgə əməkdaşlığı ilə beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.