Ülviyyə Heydərova - Zamanın Anarı

14.03.13

Bu gün xoşbəxtlikdən evdə işlə bağlı yazı yazmaq qismət olmadı. Nəhayət, fikirlərimi «otağından» çıxarıb azadlığa buraxmaq vaxtı yetişdi. Nə vaxtandardır, bu fikirlər ürəyimdə o yan bu yana gəzişib çıxış yolu tapa bilmirdi. Vaxtımmı çatmırdı, yoxsa jurnal üçün yazılacaq materiallarmı buna imkan vermirdi, deyə bilmərəm. Bəlkə yazı da insan kimi dünyaya gəlir və fikrim tam formasını almadığına görə hələ həyata qədəm basmırdı? Yazı prosesi o qədər gəlizdir ki, heç bədənimizdə gəzdirdiyimiz başımız da bundan bir şey anlamır.

Nəhayət, bu dəfə barmaqlarım kompüterin klavyaturasında hər hansı cansıxıcı xəbəri yox, yalnız ürəyimin sözlərini yazacaq. Bəli, mən ilk dəfə olaraq sevimli yazıçım haqqında düşündüklərimi yazacam. Yazıçı deyirəm, axı Onun yaradıcılıq fəaliyyəti yalnız yazıçılıqla kifayətlənmir. Rejissor, ssenarist, ictimai xadim… bu siyahını uzatmaq da olar. Amma ehtiyac yoxdur. Anar yazmaq kifayətdir ki, bu isimdən sonra bütün Azərbaycan- onun keçmişi və gələcəyi gözlərimiz önündə canlanır. Düzdür, Onun yaradıcılıq məkanı yalnız Azərbaycanla bitmir, yazıçının əsərləri sanki dünyanın bələdçisidir. Janrından asılı olmayaraq Anarın əsərlərini oxuyanda insana elə gəlir ki, bunları sənə yazıçı yox, Zaman danışır. Çünki Zaman tarixin yeganə şahididir və bu, yazıçının əsərlərində sanki baş qəhrəmandır. Elə ona görədir, mən rahat şəkildə Dəqə Qorqud dünyasında, Nəsimi fəlsəfəsində gəzə bilirəm. Həmişə mənə əlçatmaz gələn dahi Üzeyir bəy və Mirzə Cəlillə elə bil ünsiyyətdəyəm. Türk mifologiyasını bizə anlatmağa çalışan, sağlığında qədrini bilmədiyimiz Cavad Mircavadovun rəsmləri ilə danışıram. Yaşı bilinməyən (daş saatı görəndə elə bilirəm, İçərişəhərdə zaman dayanıb, daşlaşıb) İçərişəhərin daş döşəmələrində onun taleyini oxuyuram. Hətta «Ağ qoç, qara qoç» əsərinin birinci hissəsini oxuyanda Azərbaycanın gələcəyinə də səyahətə çıxıram… «Gecə düşüncələri» isə bütün dünyanın qapısını üzümə açır.

…Yadımdadır, 12 yaşım olanda televiziya ekranında ilk dəfə olaraq «Təhminə» filmi nümayiş olundu. Yaşıma görə filmin müəyyən yerlərinə baxa bilməsəm də, sonda baş qəhrəmanın ölümü mənə o qədər təsir etmişdi ki, çarpayımda başımı yastığın altında gizlədib için-için ağlayırdım. O niyə öldü? Özüm-özümə yalnız bu sualı verirdim. Uzun müddət özlüyümdə onun ölümünün səbəbini axtarırdım. Və bu «axtarışlar» zamanı əsərin müəllifinə o qədər suallarım yaranmışdı ki… Söz yox ki, hələ onda həyatı az dərk edirdim, sevginin qonağı olmamışdım və qəribə də olsa, bu əsərin təsirində idim. Təbii ki, zaman keçdikcə ölümün səbəbini anladım və ürəyimdə yazıçıya ünvanladığım suallar da yavaş-yavaş məni tərk etməyə başladı. Elə o filmə baxandan sonra özümçün böyük yazıçını kəşf etdim- Onun yaradıcılığını izləyənlərdən birinə çevrildim. Heç yadımdan çıxmaz, bir dəfə ədəbiyyat dərsində müəlliməmlə fikir müharibəsinə qalxmışdım. Müəlliməm nədənsə, Anar yaradıcılığını qəbul edə bilmirdi və sübut etməyə çalışırdı ki, fikirlərimdə yanılıram. Qəribə orasındaydı ki, o, dürüst dəlillər gətirmirdi. Onun bu addımı məni özümdən çıxartmışdı. Elə indi də o cür haqsızlıqlarla rastlaşanda onu sakit qəbul edə bilmirəm. İllah da son zamanlar özlərini postmodernist adlandıran, əslində isə bu cərəyandan heç xəbərləri olmayan cığallar böyük yazıçının adını hallandıranda mənə o qədər təsir edir ki… İnsanın gözü görə-görə özünü bu qədər kormu aparmaq olar? Amma ürəyim çox rahatdır. Bilirəm, onlara ən yaxşı cavabı elə Zamanın özü verəcək.

Anar haqqında çox fikirlər deyilib və deyiləcək. Ancaq Toğrul Nərimanbəyovun bir fikri var ki, bu, mənə elə gəlir, deyilən fikirlərin tacıdır: «Dünyanın hansı yerində oluramsa, oradan Azərbaycana baxanda Anarı görürəm». Bircə onu deyə bilərəm ki, Vətəndən kənara qədəm qoyanda hər zaman Anarın kitablarından birini mütləq götütürəm. Bunu etməklə sanki özümlə Vətənimi də aparıram. Və səfər boyu hər gün bir vərəq də olsa oxuyuram ki, özümü qürbətçi hiss etməyim. Söz yox ki, İnternet əsrinin sakinləriyik və böyük yazıçının əsərlərinin də müəyyən qismi orada nümayiş olunur. Amma kitab başqa aləmdir və hər dəfə böyük məmnuniyyətlə barmağımı yaşlayıb onun səhifələrini çevirirəm. Ələlxüsus da «Gecə düşüncələri»ni oxuyuram. Çünki əsəri oxuyanda elə bilirəm, kitabın hər səhvəsində bir zaman yatıb və onu oxumaqla həmin dövrü oyadıram.

Anarı həmişə altmışıncılar nəslinin nümayəndələrindən biri hesab edirlər. Əslində isə O, bütün Zamana məxsusdur. Fəxr edirəm ki, Böyük insanla eyni millətin nümayəndəsiyəm. Allahın millətimizə göndərdiyi mənəvi sərvətimizi gəlin, göz bəbəyimiz kimi qoruyaq!

Yenililklər
27.01.23

Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Bəyanatı

27.01.23
Vaqif Bayatlı Odər: "Qarabağdan ancaq Azərbaycanın Türk və Şərəf Damarını keçirməklə nəyəsə nail olmaq olar"
27.01.23
Günay Əfəndiyeva TDT-nin Macarıstandakı Nümayəndəliyini ziyarət edib
26.01.23
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
24.01.23
“Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında” qanun layihəsi hazırlanacaq
24.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Türkiyə Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə İstanbulda sərgi təşkil edib
24.01.23
Antonis van Deykin əsəri 3 milyon dollara hərraca çıxarılıb
23.01.23
"İnanıram" tamaşasının premyerası olub
23.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Türk Tarix Qurumu bir araya gəlib
23.01.23
Qara Qarayevin əsərləri Filarmoniyada səslənəcək
20.01.23
Günay Əfəndiyeva Ankarada Türkiyə Ali Təhsil Şurasının (YÖK) rəhbəri Erol Özvar ilə görüşüb
18.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu qarşılıqlı əməkdaşlığı daha da gücləndirir
16.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Şuşa ilə bağlı layihələri davam edir
11.01.23
Vaqif Osmanov - Kimdir günahkar, insanlarmı, yoxsa zaman?
06.01.23
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.01.23
“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olunub
30.12.22
Əhməd Cavad 130: “Mən bir Turan yolçusuyam”
29.12.22
“Ömər Faiq Nemanzadə” fotoalbomu nəşr olunub
29.12.22
İki beynəlxalq Türk təşkilatı bir arada
26.12.22
Azərbaycanın dünya ədəbiyyatındakı boş qalmış yeri - Kənan Hacı yazır
26.12.22
Almaxanım Əhmədli və sənət dostları İsveçdə konsert verib
26.12.22
Günay Əfəndiyeva Astanada keçirilən Mərkəzi Asiya Media Forumunda çıxış edib
24.12.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Kamran Məmmədovun 100 illik yubileyi qeyd olunub
23.12.22
Bu il hərraclarda satılan ən bahalı rəsm əsərlərinin adı açıqlanıb
23.12.22
Günay Əfəndiyeva Qazaxıstan İnformasiya və sosial inkişaf naziri ilə görüşüb
22.12.22
Əziz Dövlətabadinin “Süxənvərani-Azərbaycan” kitabı çapdan çıxıb
22.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Qazaxıstanın mədəniyyət və idman naziri ilə görüşüb
22.12.22
“Atabəylər: Şəmsəddin Eldəniz” layihəsinin musiqi tərtibatı üzrə müsabiqə elan edilib
21.12.22
“II Sumqayıt Kitab Sərgisi”nin proqramı açıqlandı
21.12.22
Günay Əfəndiyeva Qırğız Dövlət Dil və Dil Siyasəti üzrə Milli Komissiyanın sədri ilə görüşüb
20.12.22
“Mifoloji lüğət” kitabı işıq üzü görüb
20.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Türk dövlətləri: Şərq və Qərb arasında körpü” adlı dəyirmi masa keçirilib
19.12.22
Aleks de Val - Aclıq və feminizm
19.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun birgə əməkdaşlığı ilə beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
19.12.22
“Sonuncu korifey” – Ədəbiyyatımızın “Don Kixot”u
17.12.22
Hamlet İsaxanlının “Mənim Qarabağım və ya Qarabağ düyünü” kitabının təqdimatı keçirilib
16.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun əlaqələri Avropa məkanında daha da genişlənir
16.12.22
AMEA-da “Akademiyanın Şuşanaməsi” ədəbi-tarixi ənənə və gələcəyə baxış” adlı konfrans keçirilib
16.12.22
Təranə Vahid - Dəfn nəğmələri
15.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu və Bursa Uludağ Universiteti arasında əməkdaşlıq protokolu imzalanıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.