Aqşin Yenisey - Tanrının göndərdiyi kapitan - Nuh
18.03.13

Türk yazıçısı Yaşar Kamalın “barmaq boyda” dediyi “İncə Memmed” haqqında yazdığı romanını kitabxana küncünə tullayıb, sözün bütün mənalarında bərbəzəkli, Nobel almış yazıçımız Orxan Pamukun romanlarından bu cümlə ilə başlayan bir əsərinə keçək: “Bir gün bir kitab oxudum bütün həyatım dəyişdi”.

Roman başdan-başa ucuz romantik duyğuların əsiri olan, bütün həyatını sevdiyi qadının özüylə deyil, onun, guya, əfsanəvi xəyalları ilə keçirən, bundan ötrü həftələrlə bir avtobusdan düşüb, o birinə minən, şəhərdən-şəhərə yol ölçən, gecələr səhərəcən yatmayıb sokaklarda veyillənən, siqareti siqaretə calayan, bir sözlə, heç bir faydalı iş əmsalı olmayan bir avaranın həyatından bəhs edir. Eynən Hind kinosu.

Sualım başqadı; ümumiyyətlə, kitablar insan həyatını dəyişməyə qadirdirmi? İnsanların yazdığı kitabları bir yana qoyaq, bəşəriyyət Nuh əyyamından bu yana peyğəmbərlər vasitəsilə Allahın yer üzünə göndərdiyi kitabları oxuyur: oğurluq etmə, fahişəlik etmə, adam öldürmə, acgöz olma, nə bilim, donuz əti yemə və s. Ancaq bəşəriyyəti öz taxta gəmisinə doldurub bizim bu Naxçıvan həndəvərində xilas etmiş Nuh kişinin “ilahi kapitanlığından” üzü bu yana oğru yenə oğrudu, fahişə yenə fahişədi, adam öldürənin əlindən silahı almaq mümkün olmayıb, acgözün gözü yenə acdı, donuz əti qadağan olunmuşlar üçün restoranlarda menyular “lülə, tikə, qaban” kababları ilə başlayır.

Hanı bir kitab oxuyandan sonra dəyişən həyat? Hanı hətta ilahi kitabların arzusunda olduğu insan? Hanı bir kitab oxuyub oğru olmaqdan əl çəkən oğru? Hanı bir kitab oxuyub fahişəliyini tərgidən fahişə? Hanı bir kitab oxuyub gözütox olan acgöz? Hanı bir kitab oxuyub qaban kababına tamahı küsən ətyeyən?

Deməli, Orxan abinin romanı ilk cümləsindəncə ədəbi gopdu. Hə, ömrü boyu heç bir kitab oxumayan adam təsadüfən bir kitab oxusa, nəsə yüngülvari psixi, ruhani “deformasiyaya” uğraya bilər. Bu gopda xırda bir həqiqət də var: sevənə qədər kitab oxumayan, sevəndən sonra kitab oxuyub öz sevgisinə asi çıxan adam haqqında mənim heç bir müsbət təsəvvürüm yoxdu.

Sevirsənsə, oxuma, kitablar ailəni dağıdacaq, oxuyursansa, sevə bilməyəcəksən, əmin ol. Yenə kitablar səni ailə qurmağa qoymayacaq. Dünyada ciddi sevgidən bəhs edən əsərlərin heç biri xoşbəxt sonluqla bitməyib. Ciddi kitabların, demək olar ki, hamısı qadının əleyhinədir.

Səkkiz yaşımda, həyatımda ilk kitabı oxuyanda doxsan yaşlı nənəm ölməyə başladı. Arvadlar onu yorğan-döşəkdə yerə uzadıb başına yığışmışdılar; hamı əli qoynunda Əzrayılın yolunu gözləyirdi. İlk dəfə idi ki, insan əcəlinə tamaşa edirdim. Arvadın üstünə ağ mələfə sərmişdilər və nənəm o mələfənin altında yatmağa çalışan qızdırmalı çağa kimi hərdənbir əlini-ayağını tərpədərək can verirdi. Mən oxumağa başladığım ilk kitabı bitirdiyim gün nənəm öldü.

Sonra yenə kitablar... kitablar....

Sözsüz ki, ilk kitabı Allah özü yazıb. Bütün yazıçılar onun kitablarının təsiri altında yazıb-yaradırlar. Kitab yazmaq insanın Allaha bənzəmək arzusudur və bundan gözəl arzu ola bilməz düşüncəsindəyəm.
Servantesin məhşur “Lamançlı Don Kixot” əsərində kitablarla bağlı bir səhnə var. Keşiş və Don Kixotun bacısı qızı bu qərara gəlirlər ki, onun başını cəngavərlik haqqında oxuduğu kitablar xarab edib. Hər ikisi Don Kixotdan gizli onun kitabxanasına girib, kitabları saf-çürük etməyə başlayır və yandırılacaq kitabları pəncərədən çölə vızıldadırlar. Əslində, bu səhnədə Servantes keşiş və bacıqızının əliylə öz dövrünün ədəbiyyatını saf-çürük edir və insanlara gop, yalan danışan kitabları tonqalda yandırılmaqla cəzalandırır. O kitabları ki, Don Kixot kimi ağıllı adamı xeyirxah cəngavər olduğuna inandırıb çöllərə salmışdı.

Ağıllı adamlar hər şeyi kitablardan öyrənib, hətta sevməyi də... /publika.az/

Yenililklər
22.01.20
İlham Əziz - O dünyadan gələn səslər
22.01.20
İradə Musayeva - Repressiya dəhşətləri
22.01.20
Yazıçı-publisist Aqşin Babayevin daha bir kitabı çapdan çıxıb
22.01.20

Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin növbəti kitabı işıq üzü görüb

21.01.20
İradə Musayeva - Kirovun ölümü ilə başlayan cəhənnəm, yaxud repressiyanın 80 illiyi
14.01.20
Gürcüstanda Zəlimxan Yaqubun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi təklif olunub
14.01.20
“Təhsil terminlərinin izahlı lüğət”i çap olunub
14.01.20
Nəsiminin həyat və yaradıcılığına müasir baxışı əks etdirən monoqrafiya çap edilib
14.01.20
 “Manqurt” tamaşası növbəti dəfə nümayiş ediləcək
09.01.20
“Ədəbi Proses – 2018” kitabı çap olunub
31.12.19
Mahirə Nağıqızı: "İstənilən ixtisası ən böyük zəhmət hesabına qazanmaq olar, amma şair kimi doğulmaq lazımdır" - MÜSAHİBƏ
28.12.19
Məmməd Cəfər Cəfərova həsr olunan elmi sessiya keçirilib
28.12.19
Ülvi Babasoy: "Çağdaş ədəbiyyatda dil bəlkə də heç onuncu yox, iyirminci yerdə dayanır" - MÜSAHİBƏ
28.12.19
"Ulduz” jurnalının dekabr sayı işıq üzü görüb
27.12.19
Bakı Mühəndislik Univeristetində Səxavət Sahilin yeni kitabı müzakirə olunub
27.12.19
Mərahim Nəsib - Şəms Təbrizinin məktubu
27.12.19
AYB-nin Gənclər Şurasının üzvləri ədəbi orqanların redaksiya heyətinə qəbul edilib
26.12.19
Əhməd Cəfəroğlunun 120 illiyilə bağlı elmi sessiya keçirilib
26.12.19
Qulu Ağsəs tələbələrə nə vəd etdi? - Pedaqoji Universitetdə GÖRÜŞ - FOTOLAR
25.12.19
Səxavət Sahil - Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında
25.12.19
Fərid Hüseyn Serbiya Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilib
24.12.19
Gülbala Dadaş - Sonsuz dərya gizlədib, özündə bu adanı. 
23.12.19
“Metafizika” (ISSN 2616-6879) jurnalının 2019/4 sayı nəşr edilib
21.12.19
Şəhla Aslan - Feminizmindən qorxanlar...
21.12.19
AMEA-nın İctimaiyyətlə əlaqələr şöbələrinin hesabat iclası keçirilib
17.12.19
“Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında” kitabı haqqında bir neçə söz
16.12.19
Cəlil Cavanşirin “Azğın” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
12.12.19
İmadəddin Nəsimiyə həsr olunmuş elmi-nəzəri seminar keçirilib
12.12.19
Tamilla Əliyevanın “Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında” monoqrafiyası  olunub
10.12.19
“Bir əsrlik Nəsimi araşdırmaları” kitabının təqdimatı olub
09.12.19
“Ey Nəsimi, cahanı tutdu sözün...” II Beynəlxalq Elmi Konfransı keçirilib
09.12.19
Pərvanə Məmmədli - Rza Bərahəni yaradıcılığından seçmələr
07.12.19
Rasim Qaraca - Kəpənəkli günlər
07.12.19
Nemət Mətin - Sonuncu uçuş
06.12.19
Yazıçı Kənan Hacı ABŞ-da mükafat aldı
06.12.19
Vüqar Əhmədin yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb
06.12.19
Azərbaycan Universitetində Mişel Fukonun “Sözlər və nəsnələr” kitabının təqdimatı olub
03.12.19
"Ulduz"un noyabr sayı çap olunub
03.12.19
Cəlil Cavanşirdən 18+ roman gəldi
03.12.19
Pərvanə Məmmədli - Tatyana Çaladzeni qədrini bilmədik
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.