Qan Turalı: “Milli Kitab Müsabiqəsinin ikidilli olmasına razı deyiləm” - MÜSAHİBƏ
02.04.13

Milli Kitab Mükafatının (MKM) “qısa siyahısı”, yəni “onluğu” artıq elan olunub. Artıq növbə münsiflərin üç əsas qalibi seçməsinə qalır. “Qısa siyahı”ya düşənlərdən biri “Mustafa” romanının müəllifi Qan Turalıdır.

– “Onluğ”a düçmə münasibətilə sizi təbrik edirik. Necə bilirsiz, son nəticədə qalib gələ biləcəksiz?

– İndidən demək olamz. O biri əsərlərlə tanış deyiləm ki, bu suala cavab verim.

– Sizcə, kimlərin qalib gəlmə ehtimalı daha çoxdur?


– “Onluq”dan yalnız Zakir Sadatlının “Əfqanıstan uşurumu” əsərini oxumuşam. Vaxt məhdudiyyəti də var. Şəhriyar Del Geraninin əsərini oxumağa başlasam da, hələ bitirməmişəm. Başqa əsərləri oxumaya-oxumaya onlar haqqında necə rəy bildirmək olar?!

– Ekspertlər, daha doğrusu onların tərtib etditiyi siyahı sizi razı saldımı?


– Mən özüm MKM-də ekspert kimi iştirak etmişəm. Bunun nə dərəcədə çətin olduğunu bilirəm. Bir çox adamlar ekspertlərlə əlaqədar çox haqsız iradlar bildirirlər. Xüsusən də, əsərləri siyahıya düşməyən adamlar. Bəziləri isə adları siyahıya düşdüyü üçün ekspertləri tərifləyirlər. Mən belə bir düşüncə ilə çıxış etmək istəmirəm. Sadəcə, özüm də vaxtilə ekspert olduğuma görə bu işin nə dərəcədə çətinliyini və dramatikliyini bilən adam kimi qiymət vermək istəyirəm. Burada həddindən artıq çox əsər var idi. Müsabiqəyə 175 nəsr əsəri iştirak edirdi. Bunların hamısını oxuyub qiymətlənsirmək həddindən artıq çətindi. Ora əsər verən yazıçılar həmin əsərlərin heç 10 faizini oxumayıblar, amma özlərindən dəyərləndirmə aparıb siyahı tərtib edirlər. Danışanda bütün dünyanın adından danışırıq...

Ekspertlərdən biri, tənqidçi Elnarə Tofiqqızı öz resenziyasında bildirmişdi ki, “Qan Turalı böyük nəsrə hazır deyil”. Sizcə, digər ekspertlərin fikri onun rəyi ilə niyə üst-üstə düşmədi?

– “Azadlıq Radiosu”nun “Oxu zalı”nda “Mustafa” romanım təhlil olunarkən bir məqalə yazmışdı və bu fikri də orda bildirmişdi. Elnarə xanım bildirmişdi ki, mənim qələmim böyük nəsrə hazır deyil. Amma ümumilikdə elə adamlar var ki, onların adlarını böyük nəsrlə bərabər çəkmək düzgün deyil. Elnarə Tofiqqızı mənə nə qədər bal yazıb o məlum deyil. Bəlkə də növbəti mərhələyə keçməyimi istəmirmiş. Bu iradları mənə çoxları deyib. Artıq yorulmuşam bu iradlardan. Onlara demək istəyirəm ki, niyə “Oxu zalı” sizin əsərinizi müzakirə etmir? Niyə məhz mənim romanımı müzakirə edib. Mən Kulis.az-ın rəhbəriyəm. Onların rəhbəri deyiləm ki. Onların əsərləri qlobal bir hadisədirsə, ədəbiyyata yenilik gətiribsə, niyə o əsərləri müzakirə etmirlər?

- Müsabiqə qaydalarında nəyi dəyişmək istərdiz ?

– Müsabiqə 3-cü ildir ki, davam edir. Birinci il mən nə münsif, nə də iştirakçı kimi orada çıxış edirdim. Sizin kimi hadisələri sadəcə kənardan baxırdım. Mənim bu müsabiqəylə bağlı bəzi iradlarım var və onları demişəm də. MKM-də hekayə ilə romanları bir tutulur. Müsabiqədə əsasən romanlar çıxış etsə də, bəzən hekayələrlə qatışır. Bu il hətta pyes verən də olub. Yəni burada ilk olaraq janr bölgüsünə fikir vermək lazımdır. Dəqiq bilinməlidir ki, bu, hekayə müsabiqəsidi, ya roman. İkinci məsələ, gənclərlə qocalar ayrı-ayrı olmalıdır. Məsələn, birinci MKM-də Seyran Səxavət, Mövlud Süleymanlı kimi təcrübəli adamlarla yanaşı, dostumuz Qaraqan da əsər vermişdi. Aralarında yaş fərqi 3 bərabər idi. Bu il MKM-ə şeir əlavə ediblər. Fikirləşirəm ki, o, əvvəldən olmalı idi. Üstəlik, müsabiqənin adında kitab sözü varsa, bura çap olunmuş kitablar təqdim olunmalıdır. Bəziləri elektron versiyada şeir göndərir. Kitab formatında veriləndə məsələ daha əhəmiyyətli olur. Bir də burda söhbət mükafatdan gedirsə, kiminsə aparıb ora əsər verməsi düzgün deyil. Mükafatı ayrıca verən bir təşkilat olur. Onlar əsərləri konkret olaraq təhlil edir, dəyərləndirir, ondan sonra mükafata layiq bilirlər. Burda isə hər adam öz əsərini özü təqdim edir. Dünyada da bir sıra ədəbi mükafatlar var. Amma burda yazıçıdan tələb olunmur ki, özü öz əsərini versin. Nobel mükafatına kim əsər təqdim edir ki?!

– “Onluğ”a düşə bilməyən yazıçı-tərcüməçi Əziz Rzazadə janr ayrı seckiliyinə görə irad bildirdi. Vahid Qazının “Camayra. Kuba dəftəri” “qısa siyahı”ya düşmüş əsərini publisistik əsər kimi dəyərləndirir. Buna münasibətiniz necədir?

– Əziz Rzazadənin iradına əlavə olaraq bildirim ki, Zakir Sadatlının “Əfqanıstan uçurumu” adlı əsərində də publisitik elementlər var. Yəni o əsər də nəsr əsəri deyil. Nəsr əsəri odur ki orada təxəyyül məhsulu olsun. Amma burada milli kitabdan söhbət gedirsə deməli olar. Çünki Vahid Qzının əsəri publisistik olsa da, özü-özlüyündə kitabdır. Müsabiqə milli nəsr müsabiqəsi, yaxud milli roman, milli hekayə və milli nəsr olsa idi, o fikirlə razılaşardım.

– Müsabiqədə rusdilli əsərlərin iştirakına necə müsanibət göstərirsiz ?


– Ədəbiyyat hər bir halda dil hadisəsidir. Azərbaycan ədəbiyatı elə Azərbaycan dilində olmalıdır. Konsitutiyamızda da dövlət dili kimi yalnız Azərbaycan dili göstərilib. Milli Kitab Müsabiqəsinin ikidilli olmasına razı deyiləm. Milli kitab müsabiqəsinin yalnız bir dili olmalıdır. Təbii ölkəmizdə bu gün özünü rus dilinə daha yaxın hiss edən, rus təfəkkürlü insanlar var. Bu ölkıəmizin reallığıdır. Amma mən bütün hallarda istəyirəm ki, müsabiqə bir dildə olsun. Onsuz da ölkədə rusdilli ədəbiyyatın uğuru görünmür. Müsabiqəyə təqdim olunan əsərlər arasında rus dilində yazılan əsərlər Azərbaycan dilində yazılan əsərlərdən xeyli azdır. /modern.az /

Yenililklər
24.02.20
Rəvan Cavid - “Azğın”: roman, yoxsa cızma-qara gündəlik?
24.02.20
"Kitabi-Dədə Qorqud”un üçüncü – Günbəd əlyazması" cap olunub
24.02.20

İlham Qəhrəmanın tərtibatında Aşıq Alının “Nə qaldı” kitabı çap olunub

24.02.20
Azər Abdulla - Peşmanlıqdan sevincə keçid
23.02.20
Elçin Hüseynbəyli - Qarağac - Romandan parça
23.02.20
Bədirxan Əhmədli - Gerçək və intellektual türkçü Muhsin Kadıoğlu
23.02.20
Könül Nuriyeva - "İsanın İncili"ndəki sonsuz suallar
23.02.20
Əlyazmalar İnstitutunda “Nəsimidən nəsimlər” kitabının təqdimatı olub
23.02.20
Ədəbiyyatşünaslığın inkişafına dəyərli töhfələr verən alim – akademik Həmid Araslı
21.02.20
İnsanın əzəməti – Dino Butsatinin hekayəsi
21.02.20
Tramp “Oskar” mükafatının Cənubi Koreya filmi “Parazitlər”ə verilməsini tənqid edib
21.02.20
Məşhur yazıçı hekayəsini 1 ABŞ dollarına satdı
21.02.20
Müslüm Maqomayev haqqında çəkilən serialın treyleri yayımlandı - VİDEO
21.02.20
Xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadənin anadan olmasından 99 il ötür
21.02.20
Taleh Eminoğlu - Knut Hamsun: bir medalın iki üzü
21.02.20
Bakıda Beynəlxalq film festivalı keçiriləcək
21.02.20
"Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq" jurnalının yeni sayı çıxıb
21.02.20
Hacı Ələmdar Mahirin anım günü
18.02.20
Özbəkistanda “Hər anımız Vətən desin!” adlı şeir müsabiqəsi elan olundu
12.02.20
"Təkrarın tənhalığı”nda "Sevdiyim əsər” – Fərid Hüseynin kitab təqdimatından reportaj
10.02.20
Gülbala Dadaş - “Hər kəsin öz eşqi” kitabı haqqında
07.02.20
Fərid Hüseynin kitablarının təqdimat mərasimi keçiriləcək
05.02.20
Bəsirə Əzizəlinin Muhsin Kadıoğlu haqqında monoqrafiyası çap olunub
05.02.20
İradə Musayeva -  Süleyman Rüstəmi əksinqilabçı adlandıran repressiya qurbanı
03.02.20
Cavanşir Yusiflinin Səlim Babullaoğlu haqqında kitabı nəşr edilib
02.02.20
İradə Musayeva - Bağırovun gizli tapşırığı: “Boynuna qoyuluncaya qədər döyün!”
01.02.20
"Qanun” nəşriyyatında "The Paris Review müsahibələri” adlı kitab nəşr edilib
01.02.20
Rusiya Yazıçılar İttifaqı ilə AYB arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb
29.01.20
İradə Musayeva - Bağırov bu tərcüməçimizi həbs etmək üçün Stalindən icazə istəmişdi
28.01.20
Fərid Hüseyn - İnsanın unutqanlığı bəzən onun ədalətidi
28.01.20
AYB-nin Gənclər Şurasının “Ulduz”u nəşr edildi
25.01.20
İradə Musayeva - Müstəqil Azərbaycan” sözü dilinizdən çıxmadımı?
25.01.20
Fazil Abbasov - Qanımı süz, şərab kimi...
25.01.20
Əsmər Hüseyn Xan - Onda balaca idik, adımız uşağıydı
25.01.20
Şəhla Aslan Türkiyənin "KonTV" kanalında aparıcılıq edəcək
24.01.20
İradə Musayeva -  Repressiya illərində  tragik həbs situasiyaları...
22.01.20
“Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin yeni sayı esse janrına həsr edilib
22.01.20
İlham Əziz - O dünyadan gələn səslər
22.01.20
İradə Musayeva - Repressiya dəhşətləri
22.01.20
Yazıçı-publisist Aqşin Babayevin daha bir kitabı çapdan çıxıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.