Aqşin Yenisey - Elm axtarır, cadugərlik “tapır”
17.04.13

XXI əsrə qədəm qoymağımıza, elmin Mars planetində həyat axtarışları aparmasına, tibbin bir adamın qaraciyərini “hop” deyib başqa bir adama köçürməsinə, canım sənə desin, ərindən uşaq doğa bilməyən arvadların sünü mayalanma yoluyla əkiz uşaq dünyaya gətirməsinə baxmayaraq, bu gün hələ də adına “qara camaat dediyimiz” zümrə öz bəxtini, gələcəyini daha çox falçılara, pirlərə etibar edir. Millət düşüb yazıçı dostum Həmid Herisçinin arxasınca. Herisçinin ideyası aydındır, o, doğrudan da, Mirzə Fətəli Axundovun ələ saldığı, doladığı hansısa ucqar Qarabağ kəndində oturub nəzir yığmaqla dolanan müsəlman dərvişin cinlər, ifritələr vasitəsilə Parisi dağıtdığına inanır. Dərviş Məstəlinin partlatdığı barıtın tüsütüsü hələ onun burnundan getməyib. O, sübut etməyə çalışır ki, dünyanı insanlar yox, əcinnələr idarə edir. Amma onun bu fikrini də qəribçiliyə salmaq olmaz; dünya tarixində xeyli nümunələr var ki, xalqların, müharibələrin taleyində rol oynamış cadugərlər, mistik məxluqlar az olmamışdır. Məsələn, Qədim Romanın dağılması haqqında belə bir rəvayət var ki, guya, qallar onlara sehrli iksirin gücü ilə qalib gəliblər. Guya, bu iksiri içən Abeliks və Asteriks Sezarın bütün qoşununu darmadağın edirmiş. Yaxud Messinq – yəhudi cadugəri. II Dünya müharibəsi illərində Hitler bütün dünyayla vuruşmaqla yanaşı, həm də onunla vuruşurdu. Faşist kəşfiyyatı bütün Avropada onu axtarırdı, çünki o, özünün magik gücü ilə hər yerdə faşizmi hipnoz hala sala bilirdi, o, olan yerdə faşizmlə birlikdə Almaniya da yoxa çıxırdı. Yazılanlara görə, bir dəfə hətta onu yaxalaya bilirlər, hətta onu tanıyan alman zabiti bir yumruq vurub bir neçə dişini sındırır və xurd-xəşil olmuş bu yəhudi cadugərini gətirib həbsxanaya atırlar. Hamı sevinə-sevinə Hitlerin üstünə muştuluğa qaçır ki, tutduq o əclafı. Hitler sevincindən qol götürüb oynayır və yollanır həbsxanaya ki, Almaniyanı girinc eləmiş bu yəhudi cadugərinin edamına özü şəxsən nəzarət etsin. Həbsxanaya çatanda isə ona ayrı söz deyirlər: “O, kamerada yoxa çıxıb”. Messinq həbsxana gözətçilərini hipnoz edərək aradan çıxmışdı, hətta açarları da özüylə aparmışdı. Sonra o, canını qorumaq üçün Stalinə sığındı.

Orta məktəbdə oxuyanda Rusiya tarixindəki şair Rasputinlə cadugər Rasputini həmişə qarışıq salırdım, daha doğrusu, bunlar eyni adamlardı. Sonra bir kitab əlimə keçdi və nə qədər yanıldığımı anladım. Sən demə, II Nikolayın evini elə cadugər Rasputin yıxıb. Bu adamın heç bir təhsili-filanı olmayıb, atası da, özü də at oğrusu imiş. Yeniyetməlik illərində Rasputində bizim molla dediyimiz kənd keşişinin oxuduğu dini moizələrin təsiri ilə gözəgörünməz qüvvələrin mövcudluğuna maraq yaranır və bu gənc rus kəndlisi trans halına düşməkdən, mistik güclərlə görüşməkdən ötrü, hətta günlərlə özünü qamçılamaqdan belə çəkinmir. Eynən bizim Aşura günü zəncir vurub, özünü al-qana qərq etməklə Allaha qovuşduğunu zənn edən gənc dindar oğlanlarımız kimi. Bütün bu özünücəzalandırmalar nəticəsində onda mənəvi, ruhani pozğunluq yaranır və o, ona öz dilimizdə desək, vergi verildiyinə inanır: buyur, bu da sənə yeni bir cadugər. Kənd-kənd gəzib rusların falına baxır, yara-xora tökənləri, vərəm olanları, cüzamlı xəstələri sağaldır.

Kiçik bir haşiyə: sözsüz ki, mən dərdim olanda həkimi qoyub molla yanına gedənlərdən deyiləm, lap həyatım bahasına olsa belə. Amma həyatımda belə bir hadisə baş verib; uşaq vaxtı ayaqlarıma ziyil düşmüşdü, get-gedə çoxalırdı. Kimsə anama demişdi ki, oğlun ayağındakı ziyilləri saysın və toyuq ciyərinə bu ziyillərin sayı qədər arpa toxumu sancıb torpaqda basdırsın, arpalar çürüdükcə ziyillər də çürüyüb töküləcək. Belə də etdim, Allah haqqı, bir həftəyə bütün ziyillər yoxa çıxdı.
Rasputinin cadugərliyi Rusiyada o qədər məhşurlaşır ki, II Nikolayın cinə-şeytana sitayiş edən arvadı onu paytaxta dəvət edir. Əsl həngamə bundan sonra başlayır. Özü də onu deyim ki, Rasputinin “xəstələrinin” əksəriyyəti avam və kübar rus qadınları, vəzifəpərəst rus zadəganları idi.
Rasputin artıq sarayda nəinki müalicəvi cadugərliklə məşğul olurdu, o, bir kəlməsiylə kimisə nazir qoydurur, kimisə vəzifəsindən uzaqlaşdırırdı, yəni demək olar ki, möhvümata inanan çariçanın vasitəsilə imperiyanı idarə edirdi.

Amma Rusiyanın başının üstünü almış bu mistik təhlükəni görənlər də az deyildi və onların qərarı amansız olduğu qədər də sadə oldu: Rasputin öldürülməlidir!

Rasputin qarlı qış gecələrinin birində dəvət olunduğu zadəgan malikanəsində öldürüldü.

Sözümün canı: əgər bəşəriyyət cadugərliklə, cadu-pitiylə şəfa tapsaydı, elmə, ümumiyyətlə, ehtiyac olmazdı. Əgər cadugər şişib partlamaqda olan kor bağırsağının şişini dua oxuyub sağalda bilirsə, nəyə lazımdı o boyda iynə-dərman? Tutaq ki, yıxıldım ayağım sındı və qapı qonşumuz falabaxan Gülavaz xala gəlib “sınan ayaq” duası yazdı və ayağım sağaldı, onda mənim nəyimə lazımdı ki, travmotoloq sahəsi üzrə professor Ələmdar Cabbarlıya bir ətək pul xərcləyim? /simsar.az/

Yenililklər
19.08.19
Fərid Hüseynin kitabı Serbiyada nəşr edilib
30.07.19
Güclü insan sorağında - Əhməd bəy Ağaoğlu-150
30.07.19
Azərbaycan-Qırğız ədəbi əlaqələrində yeni səhifə
29.07.19
“Türk dilləri araşdırmaları” jurnalının ilk nömrəsi işıq üzü görüb
29.07.19
Əhməd bəy Ağaoğluna həsr olunan konfrans keçiriləcək
29.07.19
“Qoşa qanad” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
29.07.19
Ədəbiyyat İnstitutu Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu ilə memorandum imzaladı
26.07.19
“Hüseyn Cavid əbədiyyəti” mövzusunda respublika elmi konfransı keçiriləcək
26.07.19
Məhəmməd Tanhu - 8-ci günün qeydləri
26.07.19
Ədəbiyyat İnstitutunda Qırğızıstan yazıçıları ilə görüş təşkil olunub
24.07.19
XI Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalında 11 ölkədən musiqiçilər çıxış edəcək
24.07.19
Nemətullah Naxçıvaninin “Şərhi-Gülşəni-raz” əsərinin iki müxtəlif nüsxəsi əldə edilib
24.07.19
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23.07.19
Prezident Murad Köhnəqalaya ev verdi
23.07.19
Svetlana Alekseyiviçin növbəti romanı yayımlanıb
23.07.19
Amerikalı yazıçı-satirik vəfat edib
22.07.19
Tanınmış jurnalist Amil Novruzovun 60 illiyinə
22.07.19
Aida Feyzullayevanın “Komparativistikanın işığında” kitabı işıq üzü görüb
22.07.19
"Gənc Qırğız şeiri antologiyası" Bakıda və Bişkekdə təqdim olunacaq
22.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
22.07.19
“Türkologiya” jurnalının əlavəsi akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyinə həsr ediləcək
18.07.19
“Plyus bədii yaradıcılıq” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
18.07.19
İradə Musayeva - Üçlü formul müəmmasına düzəliş... 
18.07.19
Etimad Başkeçid yazır - Qırxayaq hər addımını düşünsəydi...
18.07.19
Nəsiminin dilinin dialektoloji tədqiqinə həsr olunmuş yeni kitab çap olunub
18.07.19
Azərbaycanda ilk dəfə türkdilli əlyazmaların toplu kataloqu nəşr olunub
18.07.19
Yazıçı Andrea Kamilleri vəfat edib
17.07.19
Yeni kitab: “Dilin elmi və estetik problemləri”
17.07.19
Aşıq sənətinə həsr olunmuş növbəti kitab işıq üzü görüb
16.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
16.07.19
“Qoşa qanad: VI Fizika və lirika konfransı” keçirilib
15.07.19
The Guardian: Audiokitab mütaliənin gələcəyidir
15.07.19
Azərbaycanda növbəti Nəsimi – şeir, incəsənət və mənəviyyat Festivalı keçiriləcək
12.07.19
Alber  Kamyunun "Xoşbəxt ölüm" kitabı çap olunub
12.07.19
Fərid Hüseyn AYB-nin Gənclər Şurasının sədri seçildi
12.07.19
Nəsiminin qəzəl və rübailəri Moldovada nəşr olundu
11.07.19
Məczub Təbrizinin “Divan”ı Təbrizdə nəşr olunub
11.07.19
Məmməd Səid Ordubadinin "Qanlı Sənələr"i çap olunub
11.07.19
Dillər Universitetində Səlim Babullaoğlunun almanca kitabının müzakirəsi
10.07.19
Şəhla Aslan yazır - Eynşteyn və nağıllar
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.