Kənan Hacı - Ədəbiyyata yalanla gəldim
13.05.13

Uşaq vaxtı rastlaşdığım adamlardan hadisə quraşdırmağı xoşlayırdım. Məsələn, anam məni mağazaya nəsə almağa yollayırdı, yolda tanıdığım yaxın bir adama rast gələn kimi artıq beynimdə hadisə yaranmağa başlayırdı, onun mənimlə etmədiyi “söhbət”i elə bəzəyirdim ki, evə çatınca hekayəm artıq hazır olurdu. Anamın yalanlarıma inanmaqdan başqa çarəsi qalmırdı. Hadisəçiliyə meyl tədricən yazmaq ehtiyacına çevrildi.
 
Əlbəttə, anamı aldatmaqda pis iş gördüyümü sonralar anladım. İndi düşünürəm ki, bu ziyansız yalanlar sonrakı hekayələrin, romanların ilk cücərtiləri idi. Orta məktəbdə texniki fənləri sevmirdim və bu dərslərdə adətən beynimdə müxtəlif süjetlər qururdum, sonra o süjet əsasında guya özümçün “hekayə” yazırdım.
 
Sonralar ardıcıl mütaliə nəticəsində nəyi necə yazmağı öyrəndim və onda mənə elə gəlirdi ki, bunları mən yazmıram və bu hadisələri mənim içimdə gizlənmiş naməlum bir adam yazır. Çünki insanlar içində olanda mən yazmaq istədiklərimi heç cür təsəvvür edə bilmirdim, başladığım hekayənin sonluğunu bütün gün boyu fikirləşsəm də təsəvvür edə bilmirdim. Elə ki, sakitliyə çəkilib qələmi əlimə alırdım, onda qeyri-ixtiyari hadisələr bir-birini əvəz edirdi və hekayə gözlənilməz bir sonluqla bitirdi. Bu baxımdan hekayənin nüvəsi hələ də mənim üçün sirr olaraq qalır. Bəlkə də onun nüvəsi elə o yalanlar imiş...
 
Sözün qəribə sehri var, əvvəlcə hava kimi adamın içinə dolur, orda qaynayır, bu müddətdə o havayla yaşayırsan, özünə yer tapa bilmirsən. Ta o sözdən azad olunca...
 
Sonra qısa müddətli rahatlıq dövrü başlayır. Daha sonra yenə söz içinə dolur... Beləcə, içində söz bişirə-bişirə yaşayırsan. Elə vaxt olur ki, o söz içində qədərindən artıq bişir, sözlər içində yanır, o yanan sözün əvəzini tapıb yerinə qoyunca yenə rahatlığın itir...
 
Adətən, şeir yazılanda bu hallar yaşanır. Amma insandan hadisə yaratmaq nəsrin işidir. Bu yaxınlarda fransız ekzistensialisti, yazıçı və filosofu Jan Pol Sartrın “Sözlər” avtobioqrafik romanını oxudum. O əsərdə bir məqam diqqətimi cəlb etdi. Yazıçı yazır:
 
“Atam özündən sonra var-dövlət qoyub getsəydi, mənim uşaqlığım da fərqli keçərdi və yazıçılığa atılmazdım, çünki onda tamamilə başqa adam olacaqdım”.  
 
Mübahisəli məsələdir. Amma Sartrın doğulduğu, yetişdiyi mühiti nəzərə alsaq, yazıçıya haqq qazandırmağa məcburuq. O, “həyatı qəhrəmanlıq kimi qəbul etdiyi üçün” məğlubiyyətin övladıydı. Onun uşaqlığı atasız keçib, atasını heç xatırlaya bilmir. Sartrın uşaqlığı babasının kitabxanasında keçib, kitablar ona həyatın ancaq qəhrəmanlıqdan ibarət olduğunu aşılayıb.
 
Onun sözlərlə tanışlığı belə başlayıb. Normal yaşayışı olan ailədə böyüsə də o, özünü talesizliyin zirvəsində hesab edirdi və çıxış yolunu yazmaqda görürdü. Yazmaq ehtirası, əhvalatçılığa meyl onun uşaqlıq tərbiyəsini formalaşdırdı. Talesizliyin özündən bir tale yaradan Sartr beləcə, dünyadan adi adam kimi köçmək şansını itirdi.
 
Mən Şərin yox, Xeyrin tərəfində olmağı kitablardan öyrəndim. Hadisə quraşdıranda da həmişə çalışırdım ki, yaxşı pisə qalib gəlsin. Danışdığım yalanda yaxşı pisə üstün gəlirdi. O xeyirxah yalanlar sonra hekayəçilik mərəzinə çevrildi.
 
Amma sonra həyat mənim o yalanlarımı “redaktə” etdi və gördüm ki, haqq heç də həmişə qalib olmur, haqqın da yenildiyi məqamlar olur. Və o vaxtacan yazdıqlarımın üstündən xətt çəkib həyatın yalanlarını öz həqiqətimlə yazmağa başladım... /kulis.az/

Yenililklər
12.05.22
“Mirzə Ələkbər Sabirin sənət idealları və müasir dövr” adlı konfrans keçirilib
11.05.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Heydər Əliyevlə bağlı nəşr layihəsi həyata keçirir
10.05.22
Gülnar Səma - Zəlimxan Yaqubun “Əbədiyyət dastanı”
01.05.22
Azad Qaradərəli: "Renessans həsrəti" kitabımın 3-cü cildini çapa hazırlayıram
30.04.22
"Ulduz"un aprel sayı çap olunub
26.04.22
Rövşən Xasayoğlu - Ana Kürüm yatağına dönərmi?
25.04.22
Azad Qaradərəli - Fikir bölüşmək cinayətlərin ən yüngülü kimi
22.04.22
Vasif Əlihüseynin “Azmış kimi”si çap olundu
22.04.22
Simran Qədim - Meta: gələcəyin interneti
22.04.22
Habil Yaşar -  “CinemaPlus”da
22.04.22
Yetmiş dörd yaşın şeiri
20.04.22
Gülbala Dadaş - ŞİR həmişə ŞİRdi, mənim qardaşım...
19.04.22
“Oxu Günü-8” keçiriləcək
13.04.22
“Molla Nəsrəddin” ədəbi məktəbinin davamçıları satirik jurnallarının təqdimatı keçirilib
13.04.22
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin haqqında “Xeyirxahlıq mücəssəməsi” adlı kitab  çap olunub
13.04.22
"Şeir sirdi, Adam, sirri bağırmazlar - ulduzlardan utan..." - Qulu Ağsəsin şeirləri
06.04.22
Azərbaycanda ilk: “I Uşaq Kitab Festivalı” keçirildi
04.04.22
Kitab haqqında rus klassiklərinin esseləri
04.04.22
Kərbəlada Füzulidən alınan halallıq-REPORTAJ
01.04.22
Fəxri Müslüm - Saçı bulud-bulud bir qız ağlayır
01.04.22
Gənc yazar Nemət Mətnin kitabı Türkiyədə çap olunub
01.04.22
"Ulduz" jurnalının mart sayı nəşr olunub
30.03.22
Bakıda I "Uşaq Kitab Festivalı” keçiriləcək
30.03.22
Azad Qaradərəli - Adı Arif olanın...
30.03.22
Azad Qaradərəli - Oljas Süleymenov fenomeni
30.03.22
Kənan Hacı - Bəlkə bizə ədəbiyyat lazım deyil?
30.03.22
Şirindil Alışanlının “Sözün yaşamaq haqqı” kitabı işıq üzü görüb
19.03.22
“Kəlniyyət” və “Məşəl” jurnalları transfoneliterasiya edilərək nəşr edilib
18.03.22
Vüqar Əhmədin “Şuşanın dağları başı vüqarlı” kitabı çap olunub
18.03.22
“Metafizika” jurnalının yeni sayı (2022/1) işıq üzü görüb
18.03.22
Məmməd Səid Ordubadinin 150 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
17.03.22
Motazz Muhi Əbdulhəmid Ədəbiyyat İnstitutunun qonağı olub
16.03.22
“Ustad”ın Novruz sayı çap olunub
16.03.22
Vüqar Əhmədə “Turan”ın xalq şairi adı verilib
16.03.22
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
“Məhəmməd Tağı Sidqinin həyatı və ədəbi-maarifçi fəaliyyəti” kitabı çap olunub
14.03.22
“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
14.03.22
Azad Qaradərəli - Onun sarı bənizi
10.03.22
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.03.22
“Ədəbi Proses – 2020-2021” elmi-yaradıcılıq müşavirəsi keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.