Qurban Yaquboğlu - Mister Nəsrullah
17.05.13

Qəflətən yadıma - Allah, sən saxla! - Mirzə Fətəli Axundzadənin “Aldanmış kəvakib” povesti (bəziləri roman sayır) düşdü; amma nə illah elədim, Səfəviyyə taxtını yəhər-yüyən ustasına təhvil verməli olan Şah Abbasın saray hərəmxanasının aqibətini yada sala bilmədim. Aciz-naəlac baxa-baxa qaldım. Ey gidi dünya... “Ölülər”də İskəndər necə deyir:

Bir gün olar sən də məni atarsan,
Qurtlarınan aşnalığı qatarsan,
Balam, qatarsan.

Əfv elə, ağam, axırda kitab açası oldum.

Şərqi Qərbə qovuşdurmaq niyyətiylə qol çırmamış Xamnəli yazıçının məzkur əsəri elə hərəmxana cizgisiylə başlayır; padşahı taxt-tacdan əl çəkməyə məcbur qoyan xəbəri gətirmiş Münəccimbaşı qapı ağzında Şah Abbasın Səlma xatunla şirin söhbəti bitirməsini gözləyir. Şah loxəbər Münəccimbaşının içəri girməsinə sevimli xanımını hərəmxanaya yola salandan sonra rüsxət verir. Xəbər də nə xəbər. Həm gözlənilməz, həm də amansız...

Ancaq taleyin xətərli təhlükəsini, ulduzların buynuzlu toqquşmasını Şah Abbasın başından sovuşdurmalı olan Yusif Sərrac saray hərəmxanasının otaqlarının yalnız daş-divarına tamaşa eləməklə kifayətlənir; bəlkə, ona hərəm zövqü-səfası maraqsız olacaq, gərəksiz, ədəbsiz, əxlaqsız görünəcəkdi? Bilmirik. 

Çünki hərəmlərin hamısı qabaqcadan sarayı tərk eləyir. İki xanımdan başqa (biri gürcü qızı, o biri də Qəzvin tacirinin qızı), qalanlar Abbas Məhəmməd oğluna qoşulub gedir. Axundzadə yazır ki, Abbas cavan və yaraşıqlıydı... Bəli, qadın sədaqəti hərəmxanadan çıxanda da özünü göstərir. Onda da gözəl kişi üçün.

“Hərəmlərin küllisi təzədən razı oldular ki, şaha mənkuhə olsunlar, çünki şah çox cavan və göyçək oğlan idi və bir də hərəmlər bu əmri zarafat kimi bir şey qiyas edirdilər və hərgiz əğillərinə çatmırdı ki, Şah Abbas qəflətən bir Abbas Məhəmməd oğlu ola. Amma oların cümləsindən iki nəfər dilbəri-xubru ki, xilafi-rizaları ilə şahın hərəmxanəsinə düşmüşdülər, qayət şərm ilə və ahəstə səslə ərz etdilər ki:
- Biz padişaha mənkuhə olmuşduq və öz bəxtimizdən və dərəcəmizdən çox xoşnud idik; indi ki, bu bəxtəvərlikdən məhrum olduq, Abbas Məhəmməd oğluna ərə getməyi qəbul etmirik....”

Yaddaşımın bu qəfil hoqqabazlığı haqda düşünürəm - görən, bu hərəmxana motivi mənim nəyimə lazımıydı? Niyə, hansı səbəbdən gəldi yadıma düşdü? 

Hərəmxanayla başlayır... Niyə əsər ordan başlamalıydı? 

Mən yalnız onu deyə və əlavə edərəm ki, biz heç vaxt keçmişimizdən tamamilə qopub ayrılmırıq; keçmişlə tamam-kamal əlaqəni kəsmək qeyri-mümkündü, çünki biz sivişib aradan çıxsaq belə, o özü bizi gəlib tapır, haqlayır, yaxamızdan yapışıb silkələyir. 

Mən yalnız bunu deyirəm. 

Baş vermiş hadisələr, olmuş əhvalatlar, yazılmış süjetlər də elədi. Heç vaxt itmir, pozulmur, silinmir. Kim iddia edər ki, daha vilayətimizə, şəhərimizə, şirkətimizə “Ölülər”in baş qəhrəmanı varid olmur?

Onun adının qarşısında Şeyx titulu olmaya bilər, o, özünü Həzrət kimi yox, qloballaşan dünyanın, inteqrasiya olunan cəmiyyətin yeni düzəninə uyğunlaşmış adla təqdim edər. 

Şeyx olmaz, Mister olar. Çalma bağlamaz, eynək taxar. 

Üsullar, vədlər, davranışlar isə eynən vaxtilə baş verdiyi sayaq təkrarlanar. Məzmun-fabula yerində qalar. O, gəldiyi vilayətdə, şəhərdə, şirkətdə, müəssisədə lazımi kəsləri möcüzə yaradacağına inandırar. Bütün qapıların açarlarını istəyər. Qiymətli qənimətlərə sahib olmağa çalışar. Tələb qoyar, tələbatını ödəyər. Ofsunlayar, sehirləyər. Bir səhər də əkilər.

...Əgər nə zamansa belə biri qapınızı taqqatuqla döysə, izn istəyib nitqinə başlasa, möcüzələr icad eləyib ölü dirildəcəyinə sizi inandırmağa səy eləsə, amandı, ehtiyatı əldən verməyin. Ona görə yox ki, ölülər dirilmək istəmir və ya ölüləri diriltmək mümkün deyil. Xeyr, əsla.

Ona görə ki, fırıldaqla ölü dirilmir. /teleqraf.com/

Yenililklər
30.05.20
Səxavət Sahil - Mənəvi qonorar
27.05.20
Kino strukturları Mədəniyyət Nazirliyindən ayrılsın - kino pullarının yeyilməsinin qarşısını almaq yolu...
27.05.20
Elçin İbrahimov - Bir dəfə danışdığımız dil heç zaman unudulmaz!
27.05.20
1918-1920-ci illərdə nəşr edilmiş “Azərbaycan” qəzeti latın qrafikalı əlifbaya transliterasiya olunur
27.05.20
Fəxri Müslüm - Mən ölsəm, içimdən öləcəm
26.05.20
Azərbaycanda Kino Şurası yaradıldı
14.05.20
Qafqaz Albaniyası abidəsi biganəliyin qurbanı olub
14.05.20
“Azərbaycan coğrafi adları ingilis dilində” kitabı nəşrə hazırlanır
14.05.20
Əlyazmaların elektron kitabxanasının yaradılması işi davam etdirilir
12.05.20
Rumıniyalı məşhur şairin kitabı Bakıda nəşr edildi
12.05.20
Dünya ədəbiyyatına dair fundamental əsər
12.05.20
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının 9-cu cildi nəşr edilib
12.05.20
Türkiyədə hər biri 500 illik tarixə sahib iki ədəd "İncil" tapılıb
11.05.20
Mərahim Nəsib - Sinif yoldaşım intihar edəndə sevdiyim qız nişanlandı
11.05.20
Fəxri Müslüm - Söhrab Tahirin əziz xatirəsinə
07.05.20
“Ulduz” jurnalının Məhəmməd Hadiyə həsr edilə xüsusi buraxılışı çap edilib
07.05.20
Fərid Hüseynin miniatür şeirlər kitabı çap olunub
07.05.20
Azad Qaradərilidən yeni ktab: “Qadağan zonası”
07.05.20
Rəbiqədən yeni kitab:“Çətirlərin qiyamı”
13.04.20
SURDO TV internet kanalı fəaliyyətə başladı – VİDEO
10.04.20
Mucru.art fəaliyyətə başladı
27.03.20
Nərimanov irsinin öyrənilməsinə layiqli töhfə
25.03.20
Orxan Mərdan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edib
23.03.20
Muzeyləri onlayn ziyarət etmək imkanı yaradıldı
23.03.20
Milli Kitabxana ölkəmizdə yaranan vəziyyətlə əlaqədar oxuculara onlayn xidmətlərini təklif edir
23.03.20
Antonio Tabukkinin "İzabel üçün. Mandala" romanına ön söz
23.03.20
Məhəmməd İqbal - İlahi eşq və milli düçüncə şairi
23.03.20
Türkiyəli rejissor Xocalı soyqırı haqqında film çəkəcək
21.03.20
Antonio Tabukkinin “İzabel üçün. Mandala” romanı çap edilib
16.03.20
Elmira Axundova - Məmməd Orucun "Oyun havası"
15.03.20
Anar: “Koronavirusa görə yaşlı üzvlərimizin işə gəlməsinə məhdudiyyət qoyulacaq”
15.03.20
Qalib Şəfahətin "Sandıq" romanı çap olunub
14.03.20
Cəlil Cavanşirdən yeni kitab - "Eşq və intihar"
13.03.20
“Tarix və Tale” romanına dünyanın “şəxsiyyət vəsiqəsi” demək olardı, amma…
12.03.20
“Wall Street”də Nigar Əliyeva tərəfindən açılmış “America IDream” şirkəti
12.03.20
İçərişəhərdə keçirilməsi nəzərdə tutulan Novruz tədbirləri ləğv edilib
12.03.20
Xalq yazıçısı səfir təyin edildi
11.03.20
Fevralda ən çox satılan Azərbaycan ədəbiyyatının siyahısı
11.03.20

İstanbulda qədim və nadir Azərbaycan xalçalarının sərgisi açılacaq

11.03.20
“Avroviziya-2020"-də Azərbaycan təmsilçisinin mahnı və klipi təqdim edilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.