Səlim Babullaoğlu: “Dünya ədəbiyyatından bu 5 yazarı oxumağı məsləhət görərdim" - MÜSAHİBƏ
23.05.13

AYB-nin "Dünya ədəbiyyatı" jurnalının baş redaktoru, şair-tərcüməçi Səlim Babullaoğlunun müsahibəsi.

– “Dünya ədəbiyyatı” jurnalı niyə çıxmır?

– Jurnalın nəşr olunmaması məndən asılı məsələ deyil. Masamın üzərində və şkafımda bundan sonra çıxa biləcək ən azı 4-5 sayın materialları var. Mən tərəfdən heç bir problem yoxdur. Məlumat üçün deyirəm ki, bu il jurnal inşallah ki çıxacaq. AYB rəhbərliyi tərəfindən qərar qəbul olunub və payızda çıxmalıdır.

– Jurnalın son sayı nə vaxt nəşr olunub ?

– “Dünya ədəbiyyatı”nın son sayı 2007-ci ildə çıxıb. Amma bu o demək deyil ki, biz işləməmişik. Bu müddət ərzində həm xaricdə, həm də ölkə daxilində 70-dən çox kitab buraxmışıq. Bura dünya ədəbiyyatından Azərbaycan dilində tərcümə olunmuş əsərlər, “525 kitab” seriyası, həmçinin dünya ədəbiyyatının bəzi nümunələr tərcümə olunub, üstəlik, Azərbaycan ədəbiyyatı nümunələrini xarici dillərdə xüsusi buraxılışlar şəklində nəşr etmişik. İngiliscə “Azərbaycan hekayələr antologiyaları” hazırladıq. Ukraynada, Polşada, Özbəkistanda, Rusiyada, Gürcüstanda, Türkiyədə istər kitab, istərsə də qəzet və jurnal çərçivəsində Azərbaycan yazıçılarının əsərləri çap olunub.

– Jurnalın elektron formatını düşünürsünüzmü?

– “Dünya ədəbiyyatı”nın müstəqil saytı olmayıb. AYB-in öz saytında dünya ədəbiyyatı bölümü də var. Bizim də müəyyən materiallarımız orda işıqlanırdı. Əsas hədəfimiz jurnalı çap formatında buraxmaqdır. Payızda sayt da fəaliyyət göstərəcək. Amma buraxılışın çap formatı ilə elektron formatı arasında fasilə olacaq. Çünki eyni vaxtda ikisinin fəaliyyətə başlaması bir-birinin oxunma sayına mənfi təsir edə bilər.

– Jurnala AYB maliyyə ayırmır, yoxsa onun fəaliyyəti qurumun da imkan xaricindədir?

– AYB-in “Dünya ədəbiyyatı” jurnalını çap etmək fikri təbii ki var. Anar müəllim və rəhbərlik qərara gəldi ki, jurnal bu ilin payızından mütəmadi olaraq nəşr olunsun.

– Jurnalda daha çox kimlərə yer ayrılacaq: modern yoxsa klassik yazarlara?

– Daha çox diqqəti XX əsrin ikinci yarısında olan yazarlara ayıracağıq. Bu, konsepsiyamız idi. Jurnalın nəşr olunan saylarında da bu prinsipə əməl etməyə çalışdıq. Bundan sonra da belə olacaq. Klassik dövr pis-yaxşı  tərcümə olunub. Biz daha çox yeni ədəbiyyata üstünlük veririk. Misal üçün Çeslav Miloş, İosif Brodski, Zbiqnev Herbert , Məsiağa Məhəmmədinin tərcümə etdiyi Söhrab Sipehri. Bu qəbildən olan bir çox dünya ədəbiyyatı xadimlərini biz tərcümə etdik. Bunlar Azərbaycan oxucusuna tanış deyildi.

– Tərcümə Mərkəzi və “Xəzər” jurnalını özünüzə rəqib görürsünüz?

– Onlar öz kiçik maliyyə mənbələrinə rəğməm son 15 ildə xeyli iş görüb. Mən son 7 ildə tərcümə işi ilə bağlı məruzə hazırladım. Ordakı tərcümələrin xeyli hissəsi “Xəzər” jurnalının payına düşür. Son vaxtlar bildiyimə görə, onlar da kağız nəşrini buraxıb, ancaq sayt formatında fəaliyyət göstərirlər. 2012-ci ilə qədər onlar yaxşı fəaliyyət göstərirdilər. Yenə hər şeyin başında maliyyə problemi dayanır.  
Mən tərcümə mütəxəssisiyəm, tərcümə təşkilatçısı yox. Məncə, Mərkəzin rəhbərliyi ilə AYB rəhbərliyi oturub bu məsələni müzakirə etməlidirlər. Konsepsiya qəbul edilməli və konsepsiya əsasında ardıcıl iş aparılmalıdır. Bunu niyə etmirlər, yaxud edə bilmirlər, bu artıq rəhbərlər arasında olan məsələdir. Cənab prezidentin bir sərəncamı oldu. “Qloballaşma şəraitində Azərbaycan dilinin istifadəsi ilə bağlı“. Maddələrdən biri də tərcümə işi ilə bağlıdır. Sərəncam və xüsusən də o maddə işə düşsə, tərcümə işinə xeyli təkan verəcək.  

– Həm nəşriyyatlar, həm də oxucular yerli yazarların əsərlərindən çox tərcümə ədəbiyyatına üstünlük verir. Bunun səbəbi nədir ?

– Bunun yalnız bir səbəbi var. Biz həmişə özümüzə yox , kənara maraq göstəririk. Mən bunu təbii qarşılayıram. Xaricdə kitab dükanlarında olsanız görərsiniz ki, orda da öz müəllifləri ilə bərabər kənar müəlliflərə də maraq olur. Daha sonra oxucular yerli müəllifləri yalnız kitab vasitəsilə yox, elektron və çap mediada da mütəmadi olaraq izləyirlər. Xarici müəllifi oxumaq üçün isə mütləq tərcümə olunmalıdır. Bizdə də çoxu dil bilmir. Amma yenə də hər halda əsas diqqət milli ədəbiyyata verilməlidir.

– Dünya ədəbiyyatından kölgədə qalsalar da, tərcümə olunmaları vacib olan yazarlar hansılardır?

– XX əsr dünya ədəbiyyatından Prust Azərbaycan dilində yoxdur. Ceyms Coysun “Uliss” romanı bizim dilə tərcümə olunmayıb. Bunlar çox vacib və mürəkkəb ədəbiyyat hadisələridir. Məsələn, Prustun özünə rus tərcüməçisi Fyodorov 25 ilini sərf edib. Bu müəlliflər Azərbaycan dilinə tərcümə olunmalıdır. Coysun məhz “Uliss” əsərindən söhbət gedir. Çünki onun başqa əsərlərini Vilayət Quliyev tərcümə edib. Poeziyada isə boşluqlar çoxdur. 50-ci illərdən bu tərəfə xeyli yeni şairlər ədəbiyyata gəlib ki, onları tərcümə etməmişik. XX əsrin polyak poeziyası çox maraqlıdır. Amma onlardan xəbərimiz yoxdur.  

– Yerli yazarlardan kimləri tərcümə edib xaricdə tanıtdırmaq zəruridir ?

– Müstəqillik dövründə mən 10-15 yazar tanıyıram ki, onların tərcümə olunub ölkədən kənara çıxarılması vacibdir. Bəzilərini mən özüm vaxtaşırı tərcümə edib göndərmişəm. Həmçinin onların əsərləri ilə bağlı müsbət fikirli məktublar almışam. Kimsə düşünür ki, bizim tərcümə olunub xaricə çıxarılası şair, ya nasirlərimiz yoxdur, o, səhv edir. Elçin Hüseynbəylinin hekayələrini mən vaxtilə yollamışdım və çox yaxı rəylər də almışdım. Həmid Herisçi, Salam Sarvan olsun, Elxan Zal, saylarını təbii artırmaq olar. 15-20 müəllif tapa bilərəm ki, bunların xaricə çıxarılması vacibdir. Burda söhbət təbii ki, müstəqillik illərindən gedir. Amma bizim bütün onilliklərdə dəyərli yazıçı, şairlərimiz olub. 1920-ci ildən bu yana təxminən 60 şair və nasiri seçmək olar ki, bu gün onların tərcümə edilib dünya miqyasında tərcümə olunması vacibdir. Siyahı müəyyənləşdirib ardıcıl tərcümə olunsa müsbət nəticə verə bilər.

– Hansı gənc tərcüməçilərin işi sizi qane etmir ?

– Mən məni qane etməyən tərcümələri oxumuram. Bunun iki səbəbi var: birincisi, ona vaxt ayırmaq istəmirəm; ikincisi, əgər onu rus dilində oxuya bilirəmsə, elə o dildə də oxuyaram. Təftiş nöqteyi-nəzərindən mən tərcümə oxumuram. Seyfəddin Hüseynli bu istiqamətdə əla yazı yazıb uğursuz tərcümələrə toxunmuşdu. Sizin sualınızın cavabı orda var. Qismətin, Fərid Hüseynin son dönəm etdiyi tərcümələri, Rəbiqə Nazimqızının prozaik tərcümələrini, Günel Mövludun tərcümələrini bəyənirəm. Orta nəsil tərcümə nümayəndələrindən Vilayət Hacıyev, Vilayət Quliyev, Nəriman Əbdürrəhmanlı, İlqar Əlfioğlu, Yaşar, Azad Yaşar, Fəxri Uğurlu, Cavanşir Yusifli, Seyfəddin Hüseynlinin çevirmələrini oxuyuram.

– Bəs özünüz hazırda hansı tərcümə üzərində işləyirsiz ?

– Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin xətti ilə bir kitab hazırlanır. Deməli əsərlərində musiqi alətlərinin adı keçən əsərlərin tərcümələri. Orda Mirzə Cəlilin “Kamança” əsəri də var. İki dildə bir antologiyadır. Həm ingilis, həm də Azərbaycan. Bir də onu da deyim ki, mən heç vaxt sifarişlə tərcümə etməmişəm. Mən hər hansı bir müəllifi oxuyuram, xoşuma gəlir və fikirləşirəm ki, bu bizim dildə də olsa yaxşı olar. Mən məhsuldar tərcümə işi ilə məşğul olmuram. Daha çox redaktə ilə məşğulam.

– Gənclərə dünya ədəbiyyatından hansı 5 yazarın oxunmasını daha çox məsləhət görərdiz?

– Avqust Strinberqin “Tənha” romanı, Herman Hesse “Uşağın qəlbi “, Çeslov Miloş, Zbiqnev Herbert, İosif Brodskinin şeirlərini arzu edərdim ki, oxusunlar. Bunlar insan daxilində katarsisin baş verməsinə, təmizlənməsinə, böyüməsinə gətirib çıxarır. /modern.az/

Yenililklər
03.06.20
Arif Məlikovun qəbirüstü abidəsi ucaldılıb
03.06.20
“Azərbaycan ədəbiyyatında alleqoriya” monoqrafiyası çapdan çıxıb
03.06.20
Yeni Azərbaycan kinosunun ABŞ-da qazandığı uğur
02.06.20
Bədirxan Əhmədli - Romantizm: bütün yönləri ilə
02.06.20
Cəlil Cavanşir: "Bəşəri, intellektual ədəbiyyat yaratmaq iddiam yoxdur" - Müsahibə
02.06.20
“Dünya ədəbiyyatı”nın yeni sayı - “Elmi baxış”
02.06.20

Dövlət Rəsm Qalereyası tədbirlərini onlayn formatda davam etdirir

02.06.20
Əlyazmalar İnstitutu: “Müqəddəs zilhiccə bayramları” kitabı nəşr olunub
01.06.20
Adın zirvələrə çoxdan yazılıb...
30.05.20
Səxavət Sahil - Mənəvi qonorar
27.05.20
Kino strukturları Mədəniyyət Nazirliyindən ayrılsın - kino pullarının yeyilməsinin qarşısını almaq yolu...
27.05.20
Elçin İbrahimov - Bir dəfə danışdığımız dil heç zaman unudulmaz!
27.05.20
1918-1920-ci illərdə nəşr edilmiş “Azərbaycan” qəzeti latın qrafikalı əlifbaya transliterasiya olunur
27.05.20
Fəxri Müslüm - Mən ölsəm, içimdən öləcəm
26.05.20
Azərbaycanda Kino Şurası yaradıldı
14.05.20
Qafqaz Albaniyası abidəsi biganəliyin qurbanı olub
14.05.20
“Azərbaycan coğrafi adları ingilis dilində” kitabı nəşrə hazırlanır
14.05.20
Əlyazmaların elektron kitabxanasının yaradılması işi davam etdirilir
12.05.20
Rumıniyalı məşhur şairin kitabı Bakıda nəşr edildi
12.05.20
Dünya ədəbiyyatına dair fundamental əsər
12.05.20
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının 9-cu cildi nəşr edilib
12.05.20
Türkiyədə hər biri 500 illik tarixə sahib iki ədəd "İncil" tapılıb
11.05.20
Mərahim Nəsib - Sinif yoldaşım intihar edəndə sevdiyim qız nişanlandı
11.05.20
Fəxri Müslüm - Söhrab Tahirin əziz xatirəsinə
07.05.20
“Ulduz” jurnalının Məhəmməd Hadiyə həsr edilə xüsusi buraxılışı çap edilib
07.05.20
Fərid Hüseynin miniatür şeirlər kitabı çap olunub
07.05.20
Azad Qaradərilidən yeni ktab: “Qadağan zonası”
07.05.20
Rəbiqədən yeni kitab:“Çətirlərin qiyamı”
13.04.20
SURDO TV internet kanalı fəaliyyətə başladı – VİDEO
10.04.20
Mucru.art fəaliyyətə başladı
27.03.20
Nərimanov irsinin öyrənilməsinə layiqli töhfə
25.03.20
Orxan Mərdan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edib
23.03.20
Muzeyləri onlayn ziyarət etmək imkanı yaradıldı
23.03.20
Milli Kitabxana ölkəmizdə yaranan vəziyyətlə əlaqədar oxuculara onlayn xidmətlərini təklif edir
23.03.20
Antonio Tabukkinin "İzabel üçün. Mandala" romanına ön söz
23.03.20
Məhəmməd İqbal - İlahi eşq və milli düçüncə şairi
23.03.20
Türkiyəli rejissor Xocalı soyqırı haqqında film çəkəcək
21.03.20
Antonio Tabukkinin “İzabel üçün. Mandala” romanı çap edilib
16.03.20
Elmira Axundova - Məmməd Orucun "Oyun havası"
15.03.20
Anar: “Koronavirusa görə yaşlı üzvlərimizin işə gəlməsinə məhdudiyyət qoyulacaq”
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.