Kənan Hacı: “Roman üçün yaş senzi qoymaq gülməlidir” - MÜSAHİBƏ
28.06.13


İstedadlı yazar Kənan Hacının müsahibəsi


- Sizcə, ədəbiyyat nədir?

- Ədəbiyyat insanın ən azad olduğu sahədir. Ədəbiyyat heç bir qadağa tanımır. Mən ədəbiyyat adlı vətənimin ən azad vətəndaşıyam. Ədəbiyyat mənim üçün ayrıca, özünün ab-havası və hərarəti, özünün sevinc və kədəri olan bir dünyadır. Həyatımızı istədiyimiz kimi yaşaya bilmiriksə, ədəbiyyat bizim üçün ən böyük təsəllidir. Həyat insanı qocaldır, amma ədəbiyyat insanı həmişə diri saxlayır, insan sevgisini ölməyə qoymur. Ədəbiyyat həyata alternativ bir dünyadır. Mən ədəbiyyatı buna görə sevirəm. 

- Həyatınızı dəyişən kitab olubmu?

- Konkret bir kitab olmayıb. Amma mən uşaqlıqdan çoxlu nağıllar oxumuşam. Azərbaycan nağılları mənim ilk sevgim olub. Ədəbiyyatı mənə sevdirən o nağıllar olub. Bu mənada o nağıllar bəlkə də mənim həyatımı dəyişib.

- Qələm adamları həyata qarşı pessimist baxışlı olurlar.

- Bu pessimizmin kökündə realist düşüncə dayanır. Mən indiyəcən fatalist düşüncəli qələm adamına rast gəlməmişəm. Qələm adamları dünyanı daha dərindən dərk edirlər. Rəhmətlik Hüseyn Arifin bir şeiri var, deyir: “bu dünya düzəlsə, dədəmə lənət!” Dünyanın heç vaxt “düzəlməyəcəyi” qənaətinə gələn şair necə optimist ola bilər? Yazıçı biləndə ki, onun yazdığı söz hansısa bir körpənin göz yaşını kəsməyəcək, müharibələri saxlamayacaq, o, necə pessimist olmasın?! Dünya yaranandan şairlər dünyanın faniliyindən, həyatın puçluğundan gileyləniblər. Bundan sonra da yəqin ki, belə olacaq. Heç nə düzəlməyəcək. Bəlkə də yazıçıya, şairə kədər xəstəyə dərman kimi gərək olur…

- Tanınmış professor Niyazi Mehdi deyir ki,  Azərbaycanda postmodernist yazıçı yoxdur. Bizdə bu cərəyanın heç qığılcımları da görsənmir?

- Postmodernizm dünyada artıq keçilmiş bir mərhələdir. Bütün sahələr kimi biz də bu cərəyandan ən sonda xəbər tutanlardan olduq. Azərbaycan sovet dövründə bütün cərəyanlara qapalı bir ölkə idi. Dünya ədəbiyyatında gedən proseslərdən xəbər tuta bilmirdik. Ədəbiyyat bəlli bir ideologiyanın vintciyinə çevrilmişdi. Məhz bunun nəticəsidir ki, dünyanın maraqla oxuduğu yazıçıların əsərləri hələ də bizim dilə tərcümə olunmayıb. Niyazi Mehdi böyük fikir və düşüncə adamıdır, filosofdur. O, bu sözü elə-belə demir. Azərbaycanda, doğrudan da, postmodern əsər yox dərəcəsindədir. Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma”, “Unutmağa kimsə yox” romanlarını müəyyən mənada postmodern əsər adlandırmaq olar. Amma başqa kimləri demək olar? Söyüşlə əsər yazmaq hələ postmodern yazı anlamına gəlmir. Postmodernizmin konkret postulatı yoxdur. Bu cərəyan dekonstruktiv düşüncəyə əsaslanmış dağınıq bir cərəyandır. Bizim yazıçılarımızın hansı birinin əsərini postmodernizmə aid edə bilərsiniz? Niyazi Mehdi müəyyən dərəcədə haqlıdır. 

- Sizcə istedadsızla istedadlı yazarı necə fərqləndirmək olar? Onların üzərlərində daşıdığı özünəməxsus məziyyətləri var yəqin?

- İstedadsızla istedadlını ayırmaq üçün onların yazdığı mətnə nəzər salmaq kifayət edir. Bu, elə də çətin bir iş deyil. İstedaddan məhrum olan adam bir misrası, bir cümləsiylə özünü ələ verir. İstedadsız adamın hansı məziyyətlərindən danışmaq olar?

- Bəzən roman yazmağa yaş sərhədi qoyurlar(40-45 yaşdan başlayaraq) ancaq müasir ədəbiyyatımızda gənc romançılar kifayət qədərdir.

- Məncə, roman üçün yaş senzi qoymaq gülməlidir. Yazar özünü roman yazmağa hazır hesab edirsə, bunun üçün dil bazası, təfəkkür zənginliyi varsa, yaza bilər. Şoloxov “Sakit Don” kimi nəhəng əsəri 22 yaşında yazmağa başlayıb. 22 yaşında insan da zəngin həyat təcrübəsinə malik ola bilər. Amma həyatı öyrənmədən, dili bilmədən tez əlinə qələm alıb, tələsik roman yazan, sonra da iddiali-iddialı müsahibələr verən özündənmüştəbeh gəncləri görəndə düşünürsən ki, bunlara heç məsləhət vermək də lazım deyil. Onsuz da o məsləhəti eşitməyəcəklər. Amma zaman gələcək, yazdıqlarından xəcalət çəkəcəklər. O cızmaqaralardan utanacaqlar, tələsik çap etdirdikləri “roman”ı üzə çıxarmayacaqlar. Bu da onlar üçün yaxşı cəzadır. 

- Yazıçının öz əsərindən imtina etməsinə necə baxırsınız? Bu, keçmişini danmaq kimi görsənmirmi?

- Yazıçı da bir yaradıcı olaraq təkamül prosesi keçir və müəyyən müddətdən sonra yazdıqları ona zəif, əhəmiyyətsiz görünür. Bu, çox təbii bir prosesdir. Məsələn, İsa Hüseynov gənclikdə yazdığı bir sıra əsərlərindən imtina edib. “Dan ulduzu”, “Bizim qızlar”, “Yanar ürək” və sair. Əsərlərdən imtina etsə də, sonralar “Yanar ürək”i inkişaf etdirib “İdeal” kimi nəhəng əsər yazdı. Bu, keçmişi danmaq deyil, yazıçının inkişafının göstəricisidir.

- Ədəbiyytaçılar da artıq illərdir üzv olduqları qurumlara qarşı laqeyddirlər, kimi sorğuya tutursan yaxşı yazıçı olmağın kifayətliliyindən, hər hansı təşkilata üzv olmağın heç nəyi dəyişdirmədiyindən məsləhət verir. Əgər belədirsə AYB, AYO kimi qurumlar nəyə xidmət edirlər? Buradan daha bir fikir yarana bilər ki, bəlkə əsas fəliyyətləri elə sırf gənc yazarlara dəstək olmağ üçündür. Son vaxtlar keçirilən müxtəlif kitab təqdimatları, ədəbi yığıncaqlar, görüşlər daha çox cavan nəsillə bağlıdır.

- Mən dəfələrlə demişəm, yenə təkrarlamağa məcburam. Ədəbiyyat heç bir birlikdə yaranmır, ədəbiyyat fərdi sahədir. Yazıçılar Birliyi heç kəsə yazmağı öyrətmir və heç kəsin də istedadını əlindən alası deyil. İstedad Allah vergisidir. Ədəbi qurumların olması heç də pis deyil. Bütün dünyada müxtəlif cərəyana mənsub yazarlar bir qrupda toplaşıb ədəbi diskussiyalar aparırlar, sağlam müzakirələr keçirilir. Amma Azərbaycanda vəziyyət tamam fərqlidir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sağlam düşüncəyə qarşıdır, bu təşkilat həmişə demokratik prinsiplərə qarşı çıxıb. Son olaraq dostumuz Şərif Ağayarın bu təşkilatdan xaric edilməsi bir daha sübut etdi ki, Yazıçılar Birliyi öz ənənəsinə sadiqdir.

- Oxucular üçün yazırsınız yoxsa ədəbiyyatçılar üçün?

- Hər halda istərdim ki, yazdıqlarım ədəbiyyat üçün olsun. Bunu zaman təyin edəcək.

- Bir müsahibənizdə keçici populyarlıq adını hallandırmısınız. Sizcə ədəbi məkanda əbədi populyarlıq qazanmaq mümkündürmü və bunu hansı üslub və janrlarla həyata keçirmək olar?

- İndi ədəbiyyat da sanki şoulaşıb. Gərək nəsə bir qalmaqal yaradasan ki, müvəqqəti də olsa, populyarlıq qazanasan. Bu qalmaqal sayəsində kimlərsə sənin varlığından xəbər tutsun. Bu, çox faciəvi bir haldır. O mənada demişəm. Amma mənim fikrimcə, yazıçı öz əsəriylə populyarlıq qazanmalıdır, qazana bilmirsə, deməli, insanların düşüncəsində çox ciddi problemlər var. Ədəbiyyat oxumayan xalq heç vaxt inkişaf edə bilməz. /publika.az/

Yenililklər
22.01.21
Asif Hacılı - “Yetmişi aşırdın, yüzə nə qaldı”
22.01.21
Tarix İnstitutunun direktoru Yaqub Mahmudov vəzifəsindən azad olunub
22.01.21
Mədəniyyət Nazirliyi “Böyük Qayıdış” qısametrajlı bədii, sənədli və animasiya film layihələri müsabiqəsi elan edir
22.01.21
“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalı “ASOS indeks” beynəlxalq indeksləmə bazasına daxil edilib
22.01.21
Türk Dünyası Könüllüləri tərəfindən 20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş Azərbaycanı tanıtma günü keçirilib
21.01.21
Vətənpərvərlik mövzusunda ədəbiyyat müsabiqəsinin qalibləri müəyyənləşdi
20.01.21
Mədəniyyət naziri türk dünyası təşkilatlarının nümayəndə heyəti ilə görüşüb
19.01.21
Mədəniyyət Nazirliyi ictimaiyyətə müraciət edir!
17.01.21
Misir kitabxanalarında Nizami Gəncəvi irsi ilə bağlı əlyazmalar tədqiq ediləcək
17.01.21
Unutulmaya Yüz Tutan 100 Türk Büyüğü” kitabı yayınlanıb
15.01.21
Anar Məcidzadə - Mübarəkdir, mübarəkdir zəfərin
14.01.21
Arif Məlikovun yaradıcılığına həsr edilmiş kitab işıq üzü görüb
14.01.21
Simran Qədim - “Neuralink” və ya beynimizin çiplənməsi
11.01.21
İlk dəfə “Molla Nəsrəddin” ensiklopediyası” çap olunub
11.01.21
Gənc yazarın ilk şeirlər kitabı çap olunacaq
10.01.21
"Qanun" Nəşrlər Evi 2020-ci ildə ən çox satılan yerli ədəbiyyat nümunələrinin adlarını açıqlayıb.
07.01.21
“Təmrin” jurnalının Müşfiqə həsr edilmiş xüsusi nömrəsi ictimaiyyətə təqdim edilib - VİDEO
07.01.21
“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalı  “Copernicus” beynəlxalq indeksinə daxil edilib
06.01.21
İstanbulda “Təmrin” jurnalının xüsusi nömrəsi Müşfiqə həsr edilib
06.01.21
Respublika Kinematoqrafçılar İttifaqı “Qarabağ Azərbaycandır!” ssenari müsabiqəsi elan edib
06.01.21
Yazıçı Cavid Zeynallının “Şükriyyə” kitabı işıq üzü görüb
06.01.21
Prezident İlham Əliyev: “Şuşa şəhərini Azərbaycan mədəniyyətinin paytaxtı elan edirəm”
05.01.21
2021-ci il Azərbaycanda “Nizami Gəncəvi İli” elan edilib – SƏRƏNCAM
01.01.21
Səxavət Sahil - Tanrı iri lampa asıb zülmətin zirvəsindən
01.01.21
Üzeyir  Əlizadə - Literature   Medical  Centre
29.12.20
“Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi” on cildliyinin ikinci cildi işıq üzü görüb
29.12.20
Əlövsət Abdullayevə həsr olunan “Dil araşdırmaları” kitabı Türkiyədə nəşr olunub
28.12.20
“Teymur Əhmədov: ədəbiyyat və mətbuat xadimi” kitabı işıq üzü görüb
28.12.20
Əli bəy Hüseynzadənin “Qərbin iki dastanında türk” əsərində türklər
24.12.20
Uluslararası Vizyon Üniversitesi 2020 Online Mezuniyet Töreni Geçirilib
24.12.20
Teymur Əhmədovun 90 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
24.12.20
Nəriman Əbdürrəhmanlı beynəlxalq ədəbi yarışmanın qalibi oldu
23.12.20
“İslam fəlsəfəsi” kitabı nəşr olunub
23.12.20
“Azərbaycan dilinin Neftçala rayon şivələri” kitabı nəşr olunub
23.12.20
2021-ci ilin mədəniyyət və incəsənət xərclərinin məbləği açıqlanıb
23.12.20
Habil Yaşar -  Roman yazmaq dəhşətin ötəsində bir şey...
22.12.20
"Ulduz”un dekabr sayı nəşr edilib
22.12.20
Mübariz Örən - "Homotetiya qanunu" - Yeni hekayə
22.12.20
Azərbaycanlı alim beynəlxalq elmi tədbirlərdə ölkəmizi təmsil edib
21.12.20
Nadir Əzhəri - Tapılmayan sərxoş
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.