Romanı necə yazmalı
01.07.13

Kağız üzərində çap olunmuş işlərimin sayının çoxluğuna baxmayaraq, mən “şedevr” yazmağın sirrini bildiyimi deyə bilmərəm. Ona görə də bu sahədə kiməsə dərs keçmək istəməzdim. Mən hələ ki, yaradıcı axtarışdayam. Amma öz ilk təcrübələrim, nəşriyyatlar və redaktorlarla ünsiyyət mənə başlanğıc mərhələdə daha çox yol verilən səhvləri müəyyən etməyə imkan verir. Bəzi məsləhətlərim sizə çox sadə görünəcək, lakin mən il yarım öncə əlyazmalarımı ürəyim əsə-əsə nəşriyyatlara yollayarkən çox şeydən xəbərsiz idim.
 
Özümü heç də sizdən üstün tutmaq fikrim yoxdur, sadəcə, müasir şərtləri nəzərə alaraq dırmıq aləti haqqında bəhs edəcəyəm.
 
Ən üzdə olandan başlayaq. İnternet böyük miqdarda informasiyanı, o cümlədən ədəbi materialları əhatə edir. İlk baxışdan hər şey çox sadə görünür. Bu sahənin dahilərinin məsləhətlərinə əməl et və qızıl açar cibindədir... Dap! Dırmıq alnına birinci kərə dəydi.
 
İstənilən adekvat adam “Kitabı necə yazmalı” mövzusunda bir neçə kitab oxuduqdan sonra bu kitabların əsas məqsədinin yeni başlayan yazarlara real kömək etmək deyil, kütləvi şəkildə tiraj olunaraq öz müəlliflərinə pul qazandırmaq olduğunu anlayacaq.
 
Ona da diqqət edin ki, mən yazıçılardan deyil, yeni başlayan müəlliflərdən danışıram. Ona görə də bəzi terminləri indidən müəyyən edək. Ədəbiyyat kütləvi yaradıcılıqdır. Şöhrət və böyük tiraj, həm də onların nəticəsi olaraq böyük pullar yazmağa başlayan hər kəsin arzusuna çevrilir. “Redaktorlar mənim mətnimi anlayacaq qədər inkişaf etməyiblər” kimi çığırtılar istedadsız qrafomanların özlərinə təsəlli etmək cəhdləridir.
 
2013-cü ilin fevral ayına kimi hərəsi 24 min tirajla çap olunmuş beş kitabım və redaktorlar tərəfindən qəbul olunmuş bir neçə əlyazmam olduğu üçün mən yeni başlayan yazıçı hesab olunuram. Nə vaxt ki, kitablarım yenidən nəşrə gedəcək bax o zaman yazıçı sözündən əvvəl gələn “yeni başlayan” sözləri aradan qalxacaq.
 
Uğurlu və məşhur yazıçıların il ərzində ümumilikdə 1 milyon nüsxədən çox kitabı satılır və həmin yazıçılar maddi cəhətdən yaxşı təmin olunurlar. Söhbət, əlbəttə ki, rusdilli yazıçılardan gedir. İngilis-amerikan yazıçıları haqqında danışarkən tirajın sayı onlarla milyonu keçir.
 
Təbii ki, söhbət nəşriyyat hesabına çap olunmuş kitablardan gedir. Çünki öz pulların və ya sponsorun köməyi ilə istənilən mətni çap etdirmək olar, hətta “Mən yay tətilimi necə keçirdim” inşasını da. Əlyazmanın internetdə çıxması müsbət olsa da, böyük bir iş deyil.
 
Yazıçılıq sənətindən bəhs edən kitablarda çox vaxt o qədər də xoş olmayan özünəvurğunluq olur. Sanki qələm ustadları gənc müəllifin başına sığal çəkərək deyir: mənim kimi dahinin paxıllığını çək. Mənim kimi işlə və yeni “Bentli”n üçün yer saxlatdır. Bir halda ki, mənim kitabımı oxuyursan, deməli, xoşbəxtlik quşu sənə sarı uçur. Ona görə də həmin kitablarda verilən tövsiyələrə tənqidi yanaşmaq və öz başınla düşünmək lazımdır.
 
Gülməli səslənsə də, əvvəlcə Word proqramında heç olmasa 12-20 min işarəlik bir hekayə yazmaq lazımdır ki, sonradan vəsaitlərə girişəsən. Ayağı bir dəfə də olsun suya dəyməyən bir insanın üzgüçülük haqqında oxumasının mənası nədir ki?! Fikrimcə, mədəni insan və gələcək yazıçıların böyük əksəriyyəti heç bir vəsait oxumadan heç olmasa bir hekayə yazacaq, sonradan isə vəsait və dərsliklərə əl atıb öz ilk işindəki çatışmazlıqları axtaracaqlar.
 
Uzun axtarışlardan sonra içində daha faydalı məsləhətlər olan kitab kimi Ceyms Freyin “Dahiyanə romanı necə yazmalı” kitabını tapa bildim. Belarus müəlliflərindən Olqa Qromıkonun “Öz əllərinlə raket düzəlt” kitabını məsləhət görərdim.
 
Rus yazıçılarından Elvira Baryakinanın bu sahədə ayrıca saytı və orada yerləşdirilmiş xeyli məsləhətləri var. O, məşhur qadın romanları müəllifi olsa da, öz əsərləri bir o qədər də uğurlu deyil. Amma yazıçılıq haqqında yaxşı məsləhətlər verə bilir. Bu məsləhətlərin çoxu pulludur. Ancaq onlardan ötrü pul köçürməyə dəyməz, çünki elə həmin saytda belə kitabların en sayda siyahısı vardır. Bu siyahıdakı kitabların heç olmasa yarısını oxumaq, ən azı, bir il vaxt alar.
 
Fantastik janrda yazmaq istəyənlər üçün Sergey Çekmayevin məsləhətləri faydalı ola bilər.
 
Yuri Nikitinin kitabları isə sanki daş-qaşlı tutacağı olan dırmığa bənzəyir. O, ikinci nəşr görmüş “Necə yazıçı olmalı” kitabının müəllifidir. Kitabda gənc yazıçılara ünvanlanan lağlağı normal məsləhətlərdən çoxdur. 
Nə isə gəlin nəticələr çıxaraq:
 
1. Əgər sizin hələ də nəşriyyat hesabına kağız üzərində çap olunmuş əsəriniz yoxdursa, özünüzü yazıçı hesab etməyin. Özünü aldatma ilə məşğul olmayın.
 
2. Ən aşağı tirajla bir-iki əsəriniz çıxdıqdan sonra adınızın əvvəlindəki “yeni başlayan” kəlmələrini yığışdırmağa tələsməyin. Yazıçı elə qəribə məxluqdur ki, onun əsərlərini təkrar-təkrar oxumaq istəyi olmalı və kitabları təkrar nəşrə getməlidir.
 
3. Hələ heç bir şey yazmamış ədəbiyyat texnikası ilə bağlı kitabları oxumağa girişməyin.
 
4. Oxuduqlarınıza o dəqiqə inanmayın, hər şeyə tənqidi yanaşın, hətta mənim məsləhətlərimə də. /kulis.az/

Yenililklər
12.08.20
Dünyanın ən çox məvacib alan aktyorları açıqlandı
12.08.20
Mədəniyyət Nazirliyinin İnformasiya və İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri işdən çıxıb
12.08.20
Cavid Zeynallının kitabı Türkiyədə nəşr olunub
12.08.20
Əhmədiyyə Cəbrayılovun 100 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Prezident Sərəncam imzalayıb
11.08.20
Anar Kərimov Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri Erkan Özoral ilə görüşüb
11.08.20
İspaniyalı rəssamın əsəri Heydər Əliyev Mərkəzində nümayiş olunur
11.08.20
Mədəniyyət Nazirliyi sisteminin idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi üzrə işçi qrup yaradılıb
11.08.20
Cəlilabadda maddi mədəniyyət nümunələri aşkarlanıb
10.08.20
"Ən böyük arzum Azərbaycan Mühacirət Muzeyini qurmaqdır" - Dilqəm Əhmədlə müsahibə
10.08.20
İzmirdə mifoloji varlıq olan Satyrosun heykəli aşkarlanıb
10.08.20
Mədəniyyət Nazirliyində kadr islahatları aparılıb
08.08.20
Nadir şah Əfşarın Azərbaycanın xristian əhalisi ilə münasibətlərinə dair kitab nəşr olunub 
08.08.20
“Eurovision” mahnı müsabiqəsinin Amerika versiyası yaradılacaq 
08.08.20
Məmməd Məmmədli - Avropa kinosu kreativlik nümayiş etdirir
07.08.20
"Ulduz" jurnalının iyul sayı çap olundu
07.08.20
Nizami Cəfərov - Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası 400 il sonra
07.08.20
Haqverdiyevin kitabı macar dilində nəşr edilib
07.08.20
“Ümmətçilikdən millətçiliyə keçid dövrümüzün fəlsəfəsi” monoqrafiyası nəşr olunub
07.08.20
90 yaşlı Toğrul Nərimanbəyov
07.08.20
Mədəniyyət Nazirliyi ictimaiyyətə müraciət edib
06.08.20
Elçin İbrahimov - Azərbaycanda dil siyasəti
06.08.20
Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub
06.08.20
Respublika Kinematoqrafçılar İttifaqı Milli Kino Günü ilə bağlı kino xadimlərinə pul mükafatları təqdim edib
06.08.20
Çingiz Aytmatova həsr olunmuş monoqrafiya çap olunub
03.08.20
“Azərbaycan əlyazmaları dünya kitabxanalarında” mövzusunda V beynəlxalq elmi-nəzəri konfrans keçiriləcək
03.08.20
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının illik mükafatının qalibləri elan olunub
03.08.20
Əziz Mirəhmədovun “Seçilmiş əsərləri” çap olunub
30.07.20
Məşhur amerikalı aktrisa vəfat etdi
30.07.20
İsmayıllıda “DOST Evi” Yaradıcılıq, Sərgi və Satış Mərkəzinin təməlqoyma mərasimi keçirilib
30.07.20
Qazaxıstanda Xoca Əhməd Yasəvinin məqbərəsi bərpa edilib
30.07.20
“Xəzərin dalğaları” adlı Beynəlxalq Sulu Boya Festivalına 500-dən çox sənət əsəri göndərilib
29.07.20
Çağdaş Monteneqro şeiri - Eşq barədə gecə şeiri və sairə
29.07.20
Rembrandtın avtoportreti rekord məbləğə satılıb
29.07.20
"Azərbaycan ədəbi tənqidi" kitabı dəyərli elmi-nəzəri mənbə və birliyin təcəssümü kimi
29.07.20
Azərbaycan filmi Venesiya Film Festivalında əsas müsabiqəyə seçilib
29.07.20
Qismət Rüstəmovun kitabı Türkiyədə çap olundu
28.07.20
Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin görkəmli nümayəndəsi - Vasif Adıgözəlov
28.07.20
Vüsal Bağırlı - Qəribə adam
28.07.20
Çağdaş dövrümüzdə biri-birini təkrarlayan şairlər
27.07.20
XI Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalına film qəbulu başladı
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.