Şərif Ağayar - Nədən yaza bilmirik?
02.07.13

Tanınmış yazar Əlif Şafak ərinmədən roman yazmağın kurallarını sıralayıb. Sıralamada ilgimi çəkən nüanslardan biri budur: yazmaq üçün 12 faiz istedad yetərlidir... Qalanı, əslində hamının bildiyi şeylərdir: zəhmət, mütaliə, vərdiş, təcrübə və s.
 
Usta yazarın (yalnızca “Aşk” romanı bunu deməyə əsas verir) bu qənaəti doğrudan da irihəcmli nəsr əsəri yazan və yazmaq istəyən qələm adamları üçün maraqlı gələ bilər...
 
Bir azdan qayıtmaq şərti ilə Əlif Şafakı burada qoyub Orxan Pamukla Səfər Alışarlıdan bəhs edim...
 
İş elə gətirdi ki, “Qar” (O.Pamuk) romanı ilə “Maestro”nu (S.Alışarlı) eyni vaxtda oxudum. Hacıkəndin havası təmiz, sakit meşəliyindəki istirahət evində. Kəndimi kapatdım kitablara... Və, indi dəqiq deyə bilmirəm, o vaxt gəldiyim qənaət bu idi: Orxan Pamuk Səfər Alışarlıdan istedadlı deyil. Bəs çatışmayan nədir?! Əlbəttə ki, mühit!
 
Bax Əlif ablamız öz kurallarında bunu nəzərə almayıb.
 
Mən istedadın 12 faizliyini başa düşürəm. Təxminən bir radio düşünək. 9 voltla Pavarotti də oxuya bilir, bizim Faytonçi Nazim də. Söhbət istedadın keyfiyyətindən və səviyyəsindən deyil, bir nəsr əsəri üçün xərclənəcək minimumdan gedir.
 
Məsələn, İsa Hüseynovun “İdeal” romanına xərclədiyi istedad və enerji Azərbaycanda heç bir əsərlə müqayisə oluna bilməz. Amma, inanın, yalnız ədəbi dəyərlər baxımından yanaşsaq o Mirzə Cəlilin istənilən hekayəsinə uduzur. İsa Hüseynov çay yuxarı üzmək iddiasındadır... Ancaq elə nasirlər var ki, nəinki çay yuxarı üzmür, hətta öz çiynindəki yükü də axara buraxıb çayı öz məqsədlərinin istiqamətinə çevirir.     
 
Bunun üçün zamanın diqtə etdiyi bütün ədəbi fəndləri mənimsəmək gərək!
 
Həmişə düşünmüşəm, əcəba Kafka “Çevrilmə”ni başqa cür yaza bilərdimi? Cavabım həmişə eynidir: “Qətiyyən!” Bu əsəri yazdıran iztirab və ağrını realistcəsinə yazıya köçürmək, fiziki mənada mümkün deyil. Mənə görə, insanın səhhəti buna davam gətirə bilməz. Kafkanın ən böyük uğuru özünüifadənin ən asan yolunu tapmasıdır. İstedadının miqyasından asılı olmayaraq istənilən yazıçı “Çevrilmə”nin burulğanında bata bilərdi.
 
Bütün bunlara baxmayaraq, əminəm ki, Kafka “Çevrilmə”yə istedadının heç 12 faizini də xərcləməyib.
 
Düşdüyü mühit, mənsub olduğu mədəniyyət pessimist Kafkanı ən ağır sınaqlardan dahi kimi çıxartdı.
 
Bu şərtlər bizim cəmiyyət üçün keçərli deyil.
 
Azərbaycanda ciddi mədəni mühit heç vaxt olmayıb.
 
Siyasilər mədəniyyətin, o cümlədən ədəbiyyatın başına ip salıb arxalarınca aparıblar həmişə...
 
Az-çox tanınmışlarımızın isə arxasında ya farslar var, ya da ruslar... İnanmırsınız tarixə nəzər salın...
Bu xalqa Seyyidi, Sabiri və Hadini tapşırdıq... Aqibət məlumdur!
 
Bu mənada sözün üzərində hansısa ideolojini qəbul etməyən indiki gənclərin boynuna çox ağır yük düşür. Hətta o qədər ağır ki, yıxılmamaq ehtimalı heç 12 faiz də deyil.
 
Azərbaycanda azad ədəbiyyat məhrumiyyət, əzab və hətta ölüm vəd edir.
 
Səni oxuyub qəbul edəcək adamlarla sənin aranda keçilməz baryerlər var. Bu kağız üzərindəki ƏDV-dən, müstəqil fəaliyyət göstərmək istəyən nəşriyyatların, kitab mağazalarının üzləşdirildiyi problemlərə qədər hər yerdə özünü göstərir.
 
Bir yandan da ədəbiyyatın cilovunu əlində tutmaq istəyən qurumların təpkisi, təzyiqi, təhdidi...
 
Üfüqlərində heç bir uğur görünməyən azad ədəbiyyat yalnız fədakarları özünə cəlb edir. Fədakarlıq isə həmişə olmur. /kulis.az/

Yenililklər
10.02.24
Öz nəğməmlə tək qalmışam indi mən - Höte
08.02.24
Gülnar Səmanın “Sözümüz sözdür-2” kitabı “GlobeEdit” nəşriyyatında çap olunub
01.02.24
Rus poeziyasının Gümüş dövrü - Seçmə şeirlər
01.02.24
Rəşad Səfər - Çığıranlar və çığırmayanlar
29.01.24
“İsveç nəsr antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində
29.01.24
Küyülü Nəccari Səid - Olumla ölüm arasında
29.01.24
Qulu Ağsəs haqqında kitab işıq üzü görüb
27.01.24
Natəvana "yaxılan" qara və qırmızı boyalar - Fərid Hüseyn yazır
25.01.24
Mahir N. Qarayev - Qara maskalı qatil
25.01.24
Tanınmış alim Paşa Kərimov vəfat edib
25.01.24
Fərid Hüseyn - Sözümüzü Allaha çatdırana vida
24.01.24
Vaqif Sultanlının “İnsan dənizi” romanı Təbrizdə yayınlandı
16.01.24
"Arşın mal alan" Ankara Dövlət Opera və Balet teatrında nümayiş olunub
16.01.24
Mahir N. Qarayev - Bir dəqiqəlik sükut, yaxud fikirli gördüyüm fikir adamı
16.01.24
Səfər Alışarlı - "Səs" romanı ustalıqla yazılmış əsərdir
16.01.24
Dünyaca məşhur roman Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16.01.24
Səlim Babullaoğlu - Düma, Natəvan, xəncər, arxalıq və oyun
14.01.24
Ədəbiyyat İnstitutunda unudulmaz şair Nurəngiz Günə həsr olunmuş tədbir keçirilib
10.01.24
Bu boyda ömrü məhəbbətsiz necə yaşayasan? - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında - Fərid Hüseyn
10.01.24
Bolqarıstanda beynəlxalq festivalda ölkəmizi “Açar” bədii filmi təmsil edəcək
10.01.24
Tanınmış yazıçı, ədəbiyyatşünas Çingiz Hüseynov vəfat edib
10.01.24

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin "Macarıstan" sayı və "Macar ədəbiyyatı" antologiyası nəşr olunub

26.12.23
Zərdüşt Əlizadə - Qəm-qüssə, kədər şairi
20.12.23
Fərid Hüseyn - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında
18.12.23
İki şair, iki şeir - Mahir N. Qarayev və Sesar Valyexo
18.12.23
Fərid Hüseyn  Bişkekdə Çingiz Aytmatova həsr olunan beynəlxalq forumda iştirak edib
13.12.23
Yun Fossenin Nobel mühazirəsi
11.12.23
2024-cü il üçün Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşadan Türkmənistanın Anev şəhərinə ötürülüb
11.12.23
Moskvada Əsgər Məmmədovun “Nar dastanı” adlı rəsm sərgisi açılı
11.12.23
Mixail Lermontov - Vəsiyyət    
11.12.23
Tutu Ağayeva - "Gözəgörünməzlər"in görünən və görünməyən tərəfləri
09.12.23
Səlim Babullaoğlu TÜRKSOY tərəfindən təltif olundu
09.12.23
Səlim Babullaoğlu - Allah və vətən aşiqi, böyük şair
09.12.23
Bakıda “Məhmət Akif Ərsoy. Seçmə şeirlər” kitabının təqdimatı olub
05.12.23
Dünya şöhrətli rumın şairəsi Ana Blandiana Bakıya gələcək
05.12.23
Kənan Hacının hekayəsi - Cin qapını bağlayır
05.12.23
Elçin Hüseynbəylinin hekayəsi - Dərs
05.12.23
Yevgeni Rezniçenko - Çağdaş rus poeziyası
30.11.23
Anar Məcidzadə - Canına dərd düşsün, ayrılıq salan
29.11.23
Həmin işıqlı günlər - Cavid Zeynallının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.