Kənan Hacı : “Anarı tərifləyib təqaüd də ala bilərdim” - MÜSAHİBƏ
03.07.13

Yazıçı-publisist Kənan Hacının şerləri də onu xeyli tanıdıb və populyarlaşdırıb. Kənan bəy hazırda kulis.az portalında işləyir. Yazı-pozu adamının işi nə olacaq ki?! Yazılanları pozub düzəltmək - necə deyərlər. Bəs niyə pozmaq? Kənan bəy o saytın redaktorudur - buna görə. Bizim ölkədə isə yazılası şeylər nə qədər çoxdursa, pozulası şeylər ondan da çoxdur.

Amma onunla yazılar pozulan yerdə - iş yerində yox, yazarların sevimli məkanında - məşhur “Araz” kafesində rastlaşdıq. Ədiblərlə ədəbiyyat söhbətlərinin axırı çox vaxt müsahibə ilə qurtarır. Bizdə də belə oldu. Kənan Hacıya ilk sualım ədəbiyyatçılar arasında yaran qruplaşmalar məsələsi ilə bağlı idi. Söhbətimiz elə alındı ki, axıra qədər elə bu mövzudan da danışdıq... 

- Ədəbiyyatımızda qruplaşmaların olması danılmaz faktdır. Bu qruplaşmalar kimə qulluq edir?

- Konkret heç kimə xidmət etmir. Bu qruplaşmaların heç ədəbiyyata da dəxli yoxdur. Amma bütün yaradıcı sahələrdə qruplaşmalar olub, indi də var, bundan sonra da olacaq. Ədəbiyyatda heç kimin şərikli malı yoxdur ki, bölə bilməsinlər. 60-cı illərdə ədəbiyyatda Süleyman Rəhimovla Mehdi Hüseyn tərəfdarları ayrı-ayrı cəbhələrdə birləşmişdilər və bu qruplar arasında həmişə gərginlik, soyuq münasibətlər hakim olub. Bu konfliktin kökündə ədəbiyyat məsələlərindən daha artıq şəxsi mənafe problemləri dayanırdı. Bu didişmələr ədəbiyyatdan kənar didişmələr idi, amma bu didişmə ədəbiyyat müstəvisində də aparılırdı. Məsələn, Süleyman Rəhimovun dəstəsi Mehdi Hüseynin dəstəsinə qarşı ədəbi mövqedən hücum edirdi. Biri digərini inkar edirdi, bir-birlərini ədəbi müzakirələrdə yıxıb-sürüyürdülər. O dövrün mətbuatına nəzər salsanız, bu konfliktin izlərini görəcəksiniz. Amma böyük istedadlar arasında yaranan qruplaşmalar ədəbiyyatın, sənətin xeyrinə işləməyib. Yəni bu, sağlam qruplaşma olmayıb. İndiki dövrdə isə cəbhələşmə daha sürətlə gedir. Üslubu və yaradıcılıq manerası tamam fərqli olan yazarlar sanki bir-birinin qanına susayıb. Məsələn, Fərid Hüseynlə Şəhriyar Del Gerani İranda həbsdə olarkən hələ onların taleyi müəmmalı idi, hətta edamdan da söhbət gedirdi. Bu vəziyyətdə Seymur Baycan və Günel Mövludun onların müdafiəsindən imtina etməsi məni əməlli-başlı sarsıtdı. Seymur Baycan demişdi ki, onların vətəndaş mövqeyi yoxdur. Bir yazar digər məhbus həmkarı haqqında bu sözü necə deyə bilər?



- Ədəbiyyat sözü ədəb sözündən götürülübsə, yazarlarımız bir-birini niyə ədəbsiz sözlərlə təhqir edir?

- Ədəbiyyat son vaxtlar şoulaşıb. Bir-birinə təhqirlər yağdıran yazarlar oxucudan necə tələb edə bilər ki, bizi oxu? Yazıçı yazıçını təhqir edirsə və bəlkə də gündəmdə qalmaq xatirinə bunu edirsə, bu, çox təəssüf doğuran haldır. Onda sənin küçə avarası ilə fərqin nədən ibarətdir? Kimsə yaza bilməməyin acığını o birisinin üstünə tökür. Poeziyanı bilməyən şerdən danışır, nəsri bilməyən roman yazır. Heç nə yaza bilməyən də təhqir edir. Belə anormal bir vəziyyət yaranıb. Hər kəs də özünü haqlı sayır. Şəxsi münasibətləri təhqiramiz formada mətbuata çıxarmağın qəti əleyhinəyəm. Tənqid yazanda da oxucu bilməlidir ki, bunu ədəbiyyat adamı yazıb, taksi sürücüsü yox.

- Yazar və ateist...

- Yazar ateist ola bilər və mən buna normal yanaşıram. Mən ateist deyiləm, amma həmişə dini fanatizmin əleyhinə olmuşam. Həmişə də bunu qarışdırırlar. Mirzə Fətəli Axundova ateist damğası vuranlar da nadan adamlardır. Fanatizm dağıdıcı qüvvədir və Axundov da buna qarşı döyüşürdü. O, heç vaxt Nitşe kimi Allahı inkar etməyib. Ateist hərfi tərcümədə “allahsız” deməkdir. İslam tarixində Allahın varlığını birmənalı şəkildə inkar edən şəxsin adı yoxdur. Belə bir adam olmayıb. Amma fəlsəfə tarixi bu adlarla zəngindir. Epikur, Didro, Şopenhauer, Haydeger, Rassel, Sartr, Kamyu və sair. Bu, bir fəlsəfi konsepsiyadır. Onlar yer üzündə mütləq həqiqət və ədalət axtarışlarının nəticəsi olaraq bu yola gəlib çıxıblar. Amma Şərqdə vəziyyət tamam başqa cürdür. Şərqdə fanatizm, xurafat insanları uzun müddət əzib. Bundan xilas olmağın yeganə yolu maariflənmə idi və Axundov da bu mərhələnin başlanğıcını qoydu. Mirzə Cəlil də bu yolu davam etdirdi. Rəhmətlik Rafiq Tağı da,- baxmayaq ki, Mirzə Cəlilə münasibətdə onu “kollaborasionist” adlandırmışdı,- eyni missiyanın davamçısı idi.

- Kənan Hacı AYB sıralarını niyə tərk etdi?

- Mən orada özümə qarşı ögey münasibət gördüm. Ona görə də getdim. AYB-nin üzvü olmamışdan əvvəl də, üzv olandan sonra da Yazıçılar Birliyindəki anormal vəziyyət haqqında həmişə kəskin yazılar yazmışam. Buna görə mənə qarşı həmişə soyuq münasibət olub. Çoxları deyir təqaüd almadı deyə çıxdı. Mən o təqaüdü ala da bilərdim, Anarı tərifləyib, Fikrət Qoca haqqında tərifnamə yazıb çox asanlıqla təqaüd siyahısına düşə bilərdim. Amma mən bu yolu seçə bilməzdim. Çoxları dedi gəl üzr istə, de ki, əsəbi olmuşam, Fikrət Qoca haqqında yazı yaz, vəsiqəni qaytarsınlar. Bu sözü mənə deyənlər olub. Bunlar belə şeylərə öyrəşmiş adamlardır. Bu yolla mükafat da alırlar, evləri ola-ola həyasızcasına yenidən adlarını ev siyahısına da saldırırlar. AYB-də çox iyrənc oyunlar gedir. Bu təşkilat indi də mənəvi repressiya siyasəti yürüdür. Şərif Ağayarın oradan xaric edilməsi bunun sübutudur. Nə var, nə var, zarafatla Fikrət Qoca haqqında deyib ki, o, hələ ölməyibmi. İllərlə yığdıqları nifrəti Şərifin üstünə püskürdülər. Belə bir təşkilatın üzvü olmaq üzqarasından başqa bir şey deyil.

- AYB və Azad Yazarlar Ocağı üzvləri öz aralarında nə dərəcədə səmimidir?

- Bəzi istisnalarla səmimi deyillər.  /virtualaz.org/

Yenililklər
23.02.20
Elçin Hüseynbəyli - Qarağac - Romandan parça
23.02.20
Bədirxan Əhmədli - Gerçək və intellektual türkçü Muhsin Kadıoğlu
23.02.20
Könül Nuriyeva - "İsanın İncili"ndəki sonsuz suallar
23.02.20
Əlyazmalar İnstitutunda “Nəsimidən nəsimlər” kitabının təqdimatı olub
23.02.20
Ədəbiyyatşünaslığın inkişafına dəyərli töhfələr verən alim – akademik Həmid Araslı
21.02.20
İnsanın əzəməti – Dino Butsatinin hekayəsi
21.02.20
Tramp “Oskar” mükafatının Cənubi Koreya filmi “Parazitlər”ə verilməsini tənqid edib
21.02.20
Məşhur yazıçı hekayəsini 1 ABŞ dollarına satdı
21.02.20
Müslüm Maqomayev haqqında çəkilən serialın treyleri yayımlandı - VİDEO
21.02.20
Xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadənin anadan olmasından 99 il ötür
21.02.20
Taleh Eminoğlu - Knut Hamsun: bir medalın iki üzü
21.02.20
Bakıda Beynəlxalq film festivalı keçiriləcək
21.02.20
"Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq" jurnalının yeni sayı çıxıb
21.02.20
Hacı Ələmdar Mahirin anım günü
18.02.20
Özbəkistanda “Hər anımız Vətən desin!” adlı şeir müsabiqəsi elan olundu
12.02.20
"Təkrarın tənhalığı”nda "Sevdiyim əsər” – Fərid Hüseynin kitab təqdimatından reportaj
10.02.20
Gülbala Dadaş - “Hər kəsin öz eşqi” kitabı haqqında
07.02.20
Fərid Hüseynin kitablarının təqdimat mərasimi keçiriləcək
05.02.20
Bəsirə Əzizəlinin Muhsin Kadıoğlu haqqında monoqrafiyası çap olunub
05.02.20
İradə Musayeva -  Süleyman Rüstəmi əksinqilabçı adlandıran repressiya qurbanı
03.02.20
Cavanşir Yusiflinin Səlim Babullaoğlu haqqında kitabı nəşr edilib
02.02.20
İradə Musayeva - Bağırovun gizli tapşırığı: “Boynuna qoyuluncaya qədər döyün!”
01.02.20
"Qanun” nəşriyyatında "The Paris Review müsahibələri” adlı kitab nəşr edilib
01.02.20
Rusiya Yazıçılar İttifaqı ilə AYB arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb
29.01.20
İradə Musayeva - Bağırov bu tərcüməçimizi həbs etmək üçün Stalindən icazə istəmişdi
28.01.20
Fərid Hüseyn - İnsanın unutqanlığı bəzən onun ədalətidi
28.01.20
AYB-nin Gənclər Şurasının “Ulduz”u nəşr edildi
25.01.20
İradə Musayeva - Müstəqil Azərbaycan” sözü dilinizdən çıxmadımı?
25.01.20
Fazil Abbasov - Qanımı süz, şərab kimi...
25.01.20
Əsmər Hüseyn Xan - Onda balaca idik, adımız uşağıydı
25.01.20
Şəhla Aslan Türkiyənin "KonTV" kanalında aparıcılıq edəcək
24.01.20
İradə Musayeva -  Repressiya illərində  tragik həbs situasiyaları...
22.01.20
“Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin yeni sayı esse janrına həsr edilib
22.01.20
İlham Əziz - O dünyadan gələn səslər
22.01.20
İradə Musayeva - Repressiya dəhşətləri
22.01.20
Yazıçı-publisist Aqşin Babayevin daha bir kitabı çapdan çıxıb
22.01.20

Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin növbəti kitabı işıq üzü görüb

21.01.20
İradə Musayeva - Kirovun ölümü ilə başlayan cəhənnəm, yaxud repressiyanın 80 illiyi
14.01.20
Gürcüstanda Zəlimxan Yaqubun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi təklif olunub
14.01.20
“Təhsil terminlərinin izahlı lüğət”i çap olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.