Ayxan Ayvaz - Sartr kimi kimsəsiz, Kafka kimi sevgisiz...
08.07.13

Kitablar yalnız bizim oxumağımıza deyil, yaddaşımızı təzələməyimizə də kömək edir. Bəzən kitab oxuduğun vaxt qəribə hadisələr baş verə bilər. Hər dəfə hansısa kitab mağazasında gördüyün kitab içindəki əsərlə bərabər, həmin o olayları da xatırlamağa səbəb olur.

Məsələn, mən bu cür situasiyayla bir neçə dəfə qarşılaşmışam. Deməli, Zabrat qəsəbəsində qarovulçu işlədiyim vaxtlar idi.

Darıxdırıcı gecələrdə kitablar imdadıma çatırdı. Belə günlərin birində Jan Pol Sartrın “Ürəkbulanma” romanını oxuyurdum.

Kitab məni o qədər özünə çəkmişdi ki, pəncərədən belə çölə baxa bilmirdim.

Qarovulçuluq elədiyim dibçəkləri oğurlayıb aradan çıxmaq bir içim su kimiydi.

Yəni elə bir durumdaydım ki, top atılsa da hiss eləməyəcəkdim. Nə isə, kitabı oxuduqca içim sözlərlə dolur və mən tamam ayrı bir yerdə olduğumu düşünürdüm.

Bir azdan əsər mənə o qədər təsir etdi ki, kirimişliyi aradan götürmək üçün kitabı bərkdən oxumağa başladım.

İndiki kimi yadımdadır, kitabı bitirəndən sonra elə bil səsim xırp kəsildi, sükut təzədən boşaldılmış yerinə keçib rahat nəfəs aldı. “Ürəkbulanma”nı bir kənara qoyub siqaret yandırdım və saata baxdım. Həmin an məni dəhşət bürüdü: saat gecənin dördü idi.

Pəncərədən bayıra göz gəzdirdim: işıq dirəkləri söndürülmüş, qaranlıq ağır bir yük kimi asfalt yolun üstünə çökmüşdü. Hər yer adamsız, səssiz-səmirsiz olmuşdu. Elə bil dünya elə bineyi-qədimdən belə də qurulmuşdu: kimsəsiz, yurdsuz-yuvasız, zülmət... Məhz həmin an məni bir daha dəhşət bürüdü və Sartrı tamam-kamal anladım. Onun yazdıqları içimə dolmuşdu.

Başa düşdüm ki, indi bu zülmətdə yeganə adam mənəm və düşüncələrim də bu gecə kimi kimsəsizdi. Həmin o gecə səhər açılana qədər Sartr olmuşdum. Elə ki, gün işıldadı, adamlar görünməyə başladı təzədən eyni adama çevrildim. Adamların içində görünməz oldum...

Başqa bir qəribə hadisə: münasibətdə olduğum bir qızla kitab mağazasına getmişdik. Rus dilindəki kitablara baxır, bu dilin hüdudsuzluğuna heyran qalırdım. Bu zaman qız arxadan məni səslədi. Əlində Kafkanın “Məhkəmə” kitabı vardı. Onun bu yaşda Kafkanı oxumağı mənə təəccüblü gəldi. Kitabı əlindən alıb vərəqlədim, gülə-gülə: “Hələ cavansan, özünü korlama” dedim. Qız bunun səbəbini soruşdu. “İzah edərəm, sonra...” deyib yaxamı qırağa çəkdim.

Sonra aylar keçdi, bilmədim o qız Kafkanın “Məhkəmə” romanını oxudu ya yox, amma biz bir daha görüşmədik. Məndən uzaqlaşdı. “Özündən razısan” – son sözlərini tez-tez xatırlayırdım. Nə isə, keçənlərdə qrup yoldaşlarımla söhbətləşirdim. Oğlanlardan birinin əlində “Azərbaycan” jurnalı gördüm. Dərsə girməmişdən jurnalı həvəssiz vərəqlədim və birdən qarşıma usta tərcüməçi Vilayət Hacıyevin çevirməsində Kafkanın “Məhkəmə” romanı çıxdı.

Romanı vərəqləyə-vərəqləyə auditoriyadan içəri keçdim. Qəfil telefonuma zəng gəldi. “Salam...” Səsi tanımadım. Kimliyini soruşdum. Həmin qız idi. Mənimlə çox kövrək danışırdı, sanki hər şeyin günahkarı mən idim. Eynən “Məhkəmə” romanındakı K. kimi günahsız durumda suçlu görünməyimə təəccübləndim. “Verdiyin kitabları qaytarmaq istəyirəm...” – səsi daha da incəldi. Elə bil oyuncağı əlindən alınmış uşaq kimiydi. Mən yaranmış bu təsadüfi hadisənin çaşqınlığı içində: “Səndə qala bilər, problem yoxdu” dedim. Kədərli halda sağollaşdı.

Və kitabların taleyi olduğuna, hər insanın öz kitabı olduğuna bu hadisələrdən sonra bir daha inandım... /oxuzali.az/

Yenililklər
22.01.20
İlham Əziz - O dünyadan gələn səslər
22.01.20
İradə Musayeva - Repressiya dəhşətləri
22.01.20
Yazıçı-publisist Aqşin Babayevin daha bir kitabı çapdan çıxıb
22.01.20

Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin növbəti kitabı işıq üzü görüb

21.01.20
İradə Musayeva - Kirovun ölümü ilə başlayan cəhənnəm, yaxud repressiyanın 80 illiyi
14.01.20
Gürcüstanda Zəlimxan Yaqubun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi təklif olunub
14.01.20
“Təhsil terminlərinin izahlı lüğət”i çap olunub
14.01.20
Nəsiminin həyat və yaradıcılığına müasir baxışı əks etdirən monoqrafiya çap edilib
14.01.20
 “Manqurt” tamaşası növbəti dəfə nümayiş ediləcək
09.01.20
“Ədəbi Proses – 2018” kitabı çap olunub
31.12.19
Mahirə Nağıqızı: "İstənilən ixtisası ən böyük zəhmət hesabına qazanmaq olar, amma şair kimi doğulmaq lazımdır" - MÜSAHİBƏ
28.12.19
Məmməd Cəfər Cəfərova həsr olunan elmi sessiya keçirilib
28.12.19
Ülvi Babasoy: "Çağdaş ədəbiyyatda dil bəlkə də heç onuncu yox, iyirminci yerdə dayanır" - MÜSAHİBƏ
28.12.19
"Ulduz” jurnalının dekabr sayı işıq üzü görüb
27.12.19
Bakı Mühəndislik Univeristetində Səxavət Sahilin yeni kitabı müzakirə olunub
27.12.19
Mərahim Nəsib - Şəms Təbrizinin məktubu
27.12.19
AYB-nin Gənclər Şurasının üzvləri ədəbi orqanların redaksiya heyətinə qəbul edilib
26.12.19
Əhməd Cəfəroğlunun 120 illiyilə bağlı elmi sessiya keçirilib
26.12.19
Qulu Ağsəs tələbələrə nə vəd etdi? - Pedaqoji Universitetdə GÖRÜŞ - FOTOLAR
25.12.19
Səxavət Sahil - Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında
25.12.19
Fərid Hüseyn Serbiya Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilib
24.12.19
Gülbala Dadaş - Sonsuz dərya gizlədib, özündə bu adanı. 
23.12.19
“Metafizika” (ISSN 2616-6879) jurnalının 2019/4 sayı nəşr edilib
21.12.19
Şəhla Aslan - Feminizmindən qorxanlar...
21.12.19
AMEA-nın İctimaiyyətlə əlaqələr şöbələrinin hesabat iclası keçirilib
17.12.19
“Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında” kitabı haqqında bir neçə söz
16.12.19
Cəlil Cavanşirin “Azğın” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
12.12.19
İmadəddin Nəsimiyə həsr olunmuş elmi-nəzəri seminar keçirilib
12.12.19
Tamilla Əliyevanın “Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında” monoqrafiyası  olunub
10.12.19
“Bir əsrlik Nəsimi araşdırmaları” kitabının təqdimatı olub
09.12.19
“Ey Nəsimi, cahanı tutdu sözün...” II Beynəlxalq Elmi Konfransı keçirilib
09.12.19
Pərvanə Məmmədli - Rza Bərahəni yaradıcılığından seçmələr
07.12.19
Rasim Qaraca - Kəpənəkli günlər
07.12.19
Nemət Mətin - Sonuncu uçuş
06.12.19
Yazıçı Kənan Hacı ABŞ-da mükafat aldı
06.12.19
Vüqar Əhmədin yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb
06.12.19
Azərbaycan Universitetində Mişel Fukonun “Sözlər və nəsnələr” kitabının təqdimatı olub
03.12.19
"Ulduz"un noyabr sayı çap olunub
03.12.19
Cəlil Cavanşirdən 18+ roman gəldi
03.12.19
Pərvanə Məmmədli - Tatyana Çaladzeni qədrini bilmədik
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.