Pasternakın qadınları - Eşqvə ehtiras

20.09.13

Şöhrəti dadandan sonra bəzən bu səni yorur. Təriflər, tənqidlər, daim diqqət mərkəzində olmaq - bezirsən. Hərdən sənə adi insan kimi yanaşmalarını istəyirsən.

Görünür, bu mənada məşhur rus şairi Boris Pasternak da istisna deyil. Birinci arvadı Yevgeniya da, ikinci arvadı Zinaida da şairin rastına məhz belə bir məqamda çıxmışdılar. Onlar tanışlıqlarının ilk günlərində Pasternakın yaradıcılığına elə bir diqqət göstərməmələri ilə müəllifin diqqətini çəkmişdilər.

Yevgeniya ilə Boris 1921-ci ildə, ümumi dostlarının evində rastlaşmışdılar. Həmin məclisdə Pasternak şeir oxuyanda qadının fikri başqa yerdə idi, kimləsə söhbət eləyirdi. Şair bu qadından təəssüratlarını soruşur və o, düzünü deyir:

- Bağışlayın, amma sizi dinləyə bilmədim.

Səmimiyyət Borisi heyran edir:

- Düz elədiniz, belə cəfəngiyyata qulaq asmazlar. 

Və ya 1929-ci ildə Pasternakın həyatına daxil olan Zinaida Nikolayevna ilə tanışlıq anına fikir verək. Zina dünyaca məşhur pianoçu Neyqauzun həyat yoldaşı olub. Onlar hər ikisi həyat yoldaşları ilə birgə gəldikləri məclisdə tanış olmuşdular. Zinaidanın sözlərinə görə, Boris gözəgəlimli idi, həyəcanlı səmimiyyəti ilə digərlərindən fərqlənirdi, amma onun danışdıqları qadın üçün anlaşıqlı deyildi. Şeirləri də xanımda elə bir təəssürat yaratmırdı. Bunu görən Pasternak ona söz vermişdi: "Mən sizin üçün daha sadələrini yazacağam!".

Ola bilsin, bu yazar, ya kişi eqosunun təzahürü idi: xoşuna gələn qadının səni şair kimi qəbul etməsinə nail olmaq. Əlbəttə, o hər iki qadını sevmişdi. Özü də ehtirasla. Boris başqa cür bacarmırdı - bir andaca çılğınlıqla vurula bilirdi. Bu siyahıda Nadejda Sinyakova, Yelena Vinoqrad, İrina Asmus da vardı. Onun ilk güclü sevgisinin ünvanı Moskvanın iri çay tacirinin qızı İda Vısotskaya idi. Boris ona sevgisini Marburq (Almaniya) şəhərində etiraf eləmişdi. Onun qarşılıqsız sevgisinin xatirələri yaşayan bu küçə indi Pasternakstreet adlanır. 

Jenya




Rəssam Yevgeniya Pasternak ev işləri görməyi bacarmayan aciz bir qadın idi. Yevgeniya öz istedadını şişirdir və Borisin qabiliyyətini görməzlikdən gəlirdi. Qadın elə hesab edirdi ki, əri uşağın əskilərini yumalı, samovar qaynatmalı, dayələrin qayğısına qalmalı və uşaqları saxlamalıdır. Yəni, Yevgeniya savadlı və istedadlı qadın idi, amma özünü dahi rəssam sayırdı, bu zəmində evdə şorbanı Boris bişirməli olurdu.

1927-ci ildə Yeni İl ərəfəsində Pasternak yazır: "Jenya bayramı qeyd etmək üçün öz kampaniyası – Aseyev və Mayakovski ilə birgə qonaq getdi...  Mən  uşağa baxmaq üçün evdə qaldım. Altıncı saatda oğlumuz öskürməyə başladı. Ona süd qızdırdım, özümü çox itirdiyimdən primusla axmaqcasına davranırdım... Jenya görüşdən Mayakovski ilə gəldi. O məni Yeni il münasibətilə təbrik etdi”.

Jenya ərinə nəinki şərait yaratmır, əksinə, onu məişət qayğıları ilə yükləyir, qısqanclığı ilə onu təngə gətirirdi. Və o təkcə qadınları qısqanmırdı: ərinin şöhrəti də, dostları da onda qıcıq yaradırdı.

Üstəlik, onların temperamentləri fərqli idi, Jenya onu təmkinli, daha rasional, daha məsuliyyətli görmək istəyirdi. Onlar hər ikisi yaradıcı adam idilər, hər ikisi qayğıya, diqqətə ehtiyac duyurdu və məişət yükünü sevmirdilər.

Pasternak, əlbəttə, ilk başdan onu sevirdi, hərçənd, şair evlənməsini sonradan yarıtəsadüf adlandırır. O, subay ikən bəzən gecə nişanlısının evində qaldığından qızın ailəsi nikahı qeydiyyata aldırmaq üçün israr edirdi. Bir il sonra onlar rəsmən evləndilər. Üzük almaq üçün Boris gimnaziyanı bitirərkən aldığı qızıl üzüyü satmışdı, üzüyün iç tərəfində isə öz əli ilə "Jenya" və "Borya" yazmışdı.
 
Boris həmişə onu himayə edəcəkdi. Ayrılandan sonra da... Hətta ölənə qədər...

Zina

Zina Jenyanın tam əksi idi, onların tanışlığı hər ikisi üçün ailələrinin dağılması ilə nəticələndi. 1933-cü ildə cütlük rəsmən evlənəndə onların başlarını salmağa komaları belə yox idi, yeni evlilər müvəqqəti olaraq harasa getmiş ev sahiblərinin mənzilində qalırdılar. 



Zina heç vaxt Pasternak pərəstişkarı olmayıb. Və əslində, Pasternakdan xoşlanan da o deyil, onları tanış edən rəfiqəsi İrina Asmus idi.
 
Zina elə Borislə keçirdiyi ilk gecənin səhərsi qastrolda olan ərinə məktub yazdı. Deyilənə görə, məktubu ona konsert öncəsi vermişdilər. Proqramın gedişində isə Neyqauz qəfildən royalın qapağını bağlayaraq hönkürməyə başlamışdı. 

1931-ci ildə Zinaida ilə Boris münasibətlərini rəsmiləşdirdilər.

Amma görünür, şairlərdə əbədi sevgi olmur. Çünki Zinadan sonra Borisin həyatında Olqa olacaqdı...

Zinaida başqa bir qadının ərinin həyatına girməsini belə izah edir: "Birinci ərimdən olan oğlumun öülümdən sonra özümə gələ bilmirdim. Deyirdilər, mənim də sonum çatıb. Başım öz dərdimə qarışdığından Borisə lazımi diqqəti göstərə bilmirdim”.

Belə bir vaxtda rəfiqəsi İrina hətta ona vəsiyyət yazmağı təklif etmiş və onu inandırmışdı ki, Pasternak tək qalmamalıdır, ona arvad lazımdır. Hətta Asmus onların birgə nikahdan olan oğlanlarını da övladlığa götürəcəyinə söz vermişdi. 

Zinaida sağaldı, amma Pasternakın sevgisini qoruya bilmədi.

Olqa 

Görünür, yazıçı bəzən şöhrətdən, yerli-yersiz tərif və diqqətlərdən bezsə də, qadın qismində həmişə özünə ən yaxşı – adekvat oxucu axtarır. 1948-ci ildə Pasternakın həyatında Olqa İvinskaya – Konstantin Simonovun katibəsi peyda olur.  

Bu qadın Pasternakın həyatının ən ağır mərhələsində gəlib çıxdı, artıq şair Nobel mükafatı laureatı idi. Arvadı deyirdi:  "Kitabın bağlandı, daha səni ölkədə çap da eləməyəcəklər” 




Onlar jurnal redaksiyasında tanış olmuşdular, Olqa "Novıy mir”in redaktoru idi. Boris uşaq kimi qadına aşiqdi. Amma Olqa Borisi məşhur olduğuna görə sevmirdi, ona Boris insan kimi, kişi kimi lazım idi.  

Şair gah öz evində arvadı ilə qalırdı, gah da Olqanın yanında gecələyirdi.

1949-cu ildə Olqanı həbs edirlər. Səbəb onun "ingilis casusu” Pasternakla əlaqəsi idi. Ondan soruşurlar:

- Sizin Pasternakla nə əlaqəniz var?

- Mən onu sevirəm.

Nobel mükafatından sonra onu az qala vətənə xəyanətdə ittiham edəndə şair nambutal qutusu götürüb, Olqanın yanına gəlir, deyir: "Gəl intihar edək. Bilirəm ki, on bir həb kifayət edir. Məndə iyirmi ikisi var. Təsəvvür edirsən, nə səs-küy yaranacaq?”.

Olqa nəinki razılaşmadı, əksinə, Mərkəzi Komitə katibinə zəng edib, hadisəni xəbər verdi. Bundan sonra Pasternaka qarşı kampaniya səngidi. Bundan sonra Olqa şairin adından Xruşşova məktub yazır və bildirir ki, mükafatdan imtina edir. Boris məktubu imzalayır və söhbət bağlanır. 

Bəs, Pasternakın "Doktor Jivaqo” əsərindəki Lara kim idi? Tədqiqatçıların fikrincə, o, müxtəlif vaxtlarda sevdiyi dörd qadının xüsusiyyətlərini bura köçürmüşdü.

Yeri gəlmişkən, Marina Svetayeva ilə Pasternakın sevgi münasibətlərindən də çox danışırlar, amma münasibət nə qədər atəşli olsa da, yalnız kağız üzərində idi, onlar illər sonra görüşəcəkdilər.  O zaman ki artıq heç nəyin əhəmiyyəti yox idi. Hiss qalmamışdı, perspektiv yox idi. Onlar ömrü boyu dost qaldılar.

Hazırladı Rəbiqə Nazimqızı
ANN.Az

Yenililklər
10.02.24
Öz nəğməmlə tək qalmışam indi mən - Höte
08.02.24
Gülnar Səmanın “Sözümüz sözdür-2” kitabı “GlobeEdit” nəşriyyatında çap olunub
01.02.24
Rus poeziyasının Gümüş dövrü - Seçmə şeirlər
01.02.24
Rəşad Səfər - Çığıranlar və çığırmayanlar
29.01.24
“İsveç nəsr antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində
29.01.24
Küyülü Nəccari Səid - Olumla ölüm arasında
29.01.24
Qulu Ağsəs haqqında kitab işıq üzü görüb
27.01.24
Natəvana "yaxılan" qara və qırmızı boyalar - Fərid Hüseyn yazır
25.01.24
Mahir N. Qarayev - Qara maskalı qatil
25.01.24
Tanınmış alim Paşa Kərimov vəfat edib
25.01.24
Fərid Hüseyn - Sözümüzü Allaha çatdırana vida
24.01.24
Vaqif Sultanlının “İnsan dənizi” romanı Təbrizdə yayınlandı
16.01.24
"Arşın mal alan" Ankara Dövlət Opera və Balet teatrında nümayiş olunub
16.01.24
Mahir N. Qarayev - Bir dəqiqəlik sükut, yaxud fikirli gördüyüm fikir adamı
16.01.24
Səfər Alışarlı - "Səs" romanı ustalıqla yazılmış əsərdir
16.01.24
Dünyaca məşhur roman Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16.01.24
Səlim Babullaoğlu - Düma, Natəvan, xəncər, arxalıq və oyun
14.01.24
Ədəbiyyat İnstitutunda unudulmaz şair Nurəngiz Günə həsr olunmuş tədbir keçirilib
10.01.24
Bu boyda ömrü məhəbbətsiz necə yaşayasan? - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında - Fərid Hüseyn
10.01.24
Bolqarıstanda beynəlxalq festivalda ölkəmizi “Açar” bədii filmi təmsil edəcək
10.01.24
Tanınmış yazıçı, ədəbiyyatşünas Çingiz Hüseynov vəfat edib
10.01.24

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin "Macarıstan" sayı və "Macar ədəbiyyatı" antologiyası nəşr olunub

26.12.23
Zərdüşt Əlizadə - Qəm-qüssə, kədər şairi
20.12.23
Fərid Hüseyn - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında
18.12.23
İki şair, iki şeir - Mahir N. Qarayev və Sesar Valyexo
18.12.23
Fərid Hüseyn  Bişkekdə Çingiz Aytmatova həsr olunan beynəlxalq forumda iştirak edib
13.12.23
Yun Fossenin Nobel mühazirəsi
11.12.23
2024-cü il üçün Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşadan Türkmənistanın Anev şəhərinə ötürülüb
11.12.23
Moskvada Əsgər Məmmədovun “Nar dastanı” adlı rəsm sərgisi açılı
11.12.23
Mixail Lermontov - Vəsiyyət    
11.12.23
Tutu Ağayeva - "Gözəgörünməzlər"in görünən və görünməyən tərəfləri
09.12.23
Səlim Babullaoğlu TÜRKSOY tərəfindən təltif olundu
09.12.23
Səlim Babullaoğlu - Allah və vətən aşiqi, böyük şair
09.12.23
Bakıda “Məhmət Akif Ərsoy. Seçmə şeirlər” kitabının təqdimatı olub
05.12.23
Dünya şöhrətli rumın şairəsi Ana Blandiana Bakıya gələcək
05.12.23
Kənan Hacının hekayəsi - Cin qapını bağlayır
05.12.23
Elçin Hüseynbəylinin hekayəsi - Dərs
05.12.23
Yevgeni Rezniçenko - Çağdaş rus poeziyası
30.11.23
Anar Məcidzadə - Canına dərd düşsün, ayrılıq salan
29.11.23
Həmin işıqlı günlər - Cavid Zeynallının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.