Günel İmran - Ədəbiyyat marafonu
30.09.13

Ədəbiyyatda kitab satışı, oxucu qıtlığı böhranı gündəmdə olduğu mövsümdə sevdiyim Hollivud filmi “Atları da vururlar, elə deyilmi?” (They Shoot Horses, Don`t They?) ağlıma gəldi. Rejissor Sidni Pollakın bu möhtəşəm ekran əsərində hadisələr Amerika böyük iqtisadi böhran yaşadığı 1930-cu illərdə cərəyan edir. Sonda qalibi pul mükafatı gözləyən rəqs marafonunda kimi bir boşqab yemək, kimi isə məşhur olmaq üçün ölümünə yarışır. Aylarla sürəcək və ən sona ayaqda qala bilən cütlüyün qalib olacağı bu marafon həyatdan yetərincə yorulmuş insanlar üçün tək ümid olur.
 
Əslində oxucu sayının yazar sayından daha az olduğu ədəbiyyatımızdakı vəziyyətdə at marafonunu xatırladır. Hamı bugünkü ədəbiyyata qalib gəlmək istəyir. Bunun da yolu kitab satışından keçir. Satış isə bazar aparıb çıxarır. Bir neçə gündə bizim oxucu sayına həsəd belə apardığımız ölkələrin saytlarını araşdırdım. Nəticəyə gəldim ki, hamısında kitab oxunmamasından şikayətlənirlər.
 
Yazmaq mənəvi tələbatdır. Tələbat isə fərdin şəxsiyyəti və mədəni səviyyəsinə müvafiq olaraq özünəxas formaya düşmüş ehtiyacdır. Təbii ki, mənəvi tələbat deyərkən hal-hazırda üstünlük təşkil edən qrafomaniya patologiyasından söhbət getmir. Dərc olunmaqdan vaxt tapıb bir şey yaza bilməyib də vikipediyadan “copy-paste” edib qarşısına imzalarını atıb esse deyə oxucu beynini kirşanlamağa cəhd edənlər də az deyil. Sanki marafondayıq. Ədəbiyyatın məqsədinin kommersiyaya çevrildiyi zamanda yazan hər kəs irəliləməyin formulunu axtarır.
 
Həqiqətən dünya səviyyəsində tanınmağa layiq istedadı olan yazarlarımız da var. Bəs onlar nə etsin? Dünyanı fəth etməyə bir az uzaq nöqtədə dayandıqlarından epataj şəxsiyyətə çevrilsinlər? Hər kəsin bir-birinə dünya şöhrəti qazanmış yazarları misal gətirdiyi cəmiyyətimizdə kitab satışında rekord rəqəmə çatmaq istəyirsənsə onlar kimi olmalısan. Amma bir şeyi unuduruq ki, onlar da milyonlarla yazarın arasından seçilən tək-tük adamlardır.
 
Digər tərəfdən özlərini ciddi ədəbiyyat yazarı hesab edənlərlə populyar, kütləvi ədəbiyyat yazarları qarşı durmasıdır. Axı asan oxunan, ağır məna yükü daşımayan gənclərə, qadınlara xitab edən realist kütləvi ədəbiyyatın populyarlığından nəyə görə qorxmalıyıq? Bəli, populyar ədəbiyyatı oxuyan, bu kitabları alan çoxdur. Amma bu oxucu və yazarın seçimidir. İstəyirsənsə kütləvi ədəbiyyat yazarı ol.
 
İçindən gəlmirsə kitab satışına görə süni şəkildə kütləvi ədəbiyyata üz tutmaq özünü çərçivəyə salmaq kimidir. Ədəbiyyat çərçivələri yaratmır, dağıdır. Yetər ki, özümüz təxəyyülümüzü çərçivə içində saxlamayaq. İnsafən düşünək, “Harri Potteri” Coan Roulinq deyil də bizim yazarlardan kimsə yazsa özümüz bəyənəcəkdikmi? Bu yazar bizlərdən olsa idi, kifayət qədər yerə yaxın adamlar dəqiq onu şizofren adlandıracaqdı. Hər ədəbiyyatın öz oxucusu var və hər zaman da olacaq. Bəli, kitab satışı marketinqdir. Kitab bazarının öz ehtiyacları var. Kitab ehtiyacının mənəvi olduğuna əsaslansaq Ədəbiyyat özü oxucusunu  yetişdirməlidir.
 
Yenə bizim marafonu xatırladan filmə qayıtmaq istəyirəm. Hər kəsin qalib gəlmək həvəsi ilə qatıldığı marafon sonda iştirakçıların mənəvi rahatlığın əlindən alır. Marafon təşkilatçıları daha çox izləyici toplamaq məqsədi ilə iştirakçıların vəziyyətini müxtəlif hiylələrlə çətinləşdirir. Qəsdən qalmaqallar yaradır. Qalib gəlmək və yarışı yarıda buraxmamaq üçün ölmüş iştirakçını özü ilə sürüyən Qloriya (Jane Fonda) qalibiyyətə çox yaxın ikən yarış təşkilatçısından öyrənir ki, əslində qalib gəldiyi təqdirdə mükafat əvvəlcədən deyildiyi məbləğ olmayacaq.
 
Həmin puldan yemək, qalmaq, tibbi xidmət xərcləri çıxılacaq və yerdə qalacaq məbləğ çox cüzi olacaq. Bu marafonda çəkdiyi dözülməz əzablardan sonra Qloriya yalnızca ölmək istəyir və rəqs partnyoruna tapança uzadaraq onu öldürməsini xahiş edir. Qızın baxışlarında şikəst qalmış atı görən Robert onu vurur. Marafon isə davam edir. Və filmin finalında aparıcı bu sözləri deyir:
 
- Taleyin saatları ötür, tale rəqsi davam edir.

Avanqard.net
 

Yenililklər
21.01.20
İradə Musayeva - Kirovun ölümü ilə başlayan cəhənnəm, yaxud repressiyanın 80 illiyi
14.01.20
Gürcüstanda Zəlimxan Yaqubun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi təklif olunub
14.01.20
“Təhsil terminlərinin izahlı lüğət”i çap olunub
14.01.20
Nəsiminin həyat və yaradıcılığına müasir baxışı əks etdirən monoqrafiya çap edilib
14.01.20
 “Manqurt” tamaşası növbəti dəfə nümayiş ediləcək
09.01.20
“Ədəbi Proses – 2018” kitabı çap olunub
31.12.19
Mahirə Nağıqızı: "İstənilən ixtisası ən böyük zəhmət hesabına qazanmaq olar, amma şair kimi doğulmaq lazımdır" - MÜSAHİBƏ
28.12.19
Məmməd Cəfər Cəfərova həsr olunan elmi sessiya keçirilib
28.12.19
Ülvi Babasoy: "Çağdaş ədəbiyyatda dil bəlkə də heç onuncu yox, iyirminci yerdə dayanır" - MÜSAHİBƏ
28.12.19
"Ulduz” jurnalının dekabr sayı işıq üzü görüb
27.12.19
Bakı Mühəndislik Univeristetində Səxavət Sahilin yeni kitabı müzakirə olunub
27.12.19
Mərahim Nəsib - Şəms Təbrizinin məktubu
27.12.19
AYB-nin Gənclər Şurasının üzvləri ədəbi orqanların redaksiya heyətinə qəbul edilib
26.12.19
Əhməd Cəfəroğlunun 120 illiyilə bağlı elmi sessiya keçirilib
26.12.19
Qulu Ağsəs tələbələrə nə vəd etdi? - Pedaqoji Universitetdə GÖRÜŞ - FOTOLAR
25.12.19
Səxavət Sahil - Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında
25.12.19
Fərid Hüseyn Serbiya Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilib
24.12.19
Gülbala Dadaş - Sonsuz dərya gizlədib, özündə bu adanı. 
23.12.19
“Metafizika” (ISSN 2616-6879) jurnalının 2019/4 sayı nəşr edilib
21.12.19
Şəhla Aslan - Feminizmindən qorxanlar...
21.12.19
AMEA-nın İctimaiyyətlə əlaqələr şöbələrinin hesabat iclası keçirilib
17.12.19
“Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında” kitabı haqqında bir neçə söz
16.12.19
Cəlil Cavanşirin “Azğın” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
12.12.19
İmadəddin Nəsimiyə həsr olunmuş elmi-nəzəri seminar keçirilib
12.12.19
Tamilla Əliyevanın “Qafqaz müharibəsi rus ədəbiyyatında” monoqrafiyası  olunub
10.12.19
“Bir əsrlik Nəsimi araşdırmaları” kitabının təqdimatı olub
09.12.19
“Ey Nəsimi, cahanı tutdu sözün...” II Beynəlxalq Elmi Konfransı keçirilib
09.12.19
Pərvanə Məmmədli - Rza Bərahəni yaradıcılığından seçmələr
07.12.19
Rasim Qaraca - Kəpənəkli günlər
07.12.19
Nemət Mətin - Sonuncu uçuş
06.12.19
Yazıçı Kənan Hacı ABŞ-da mükafat aldı
06.12.19
Vüqar Əhmədin yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb
06.12.19
Azərbaycan Universitetində Mişel Fukonun “Sözlər və nəsnələr” kitabının təqdimatı olub
03.12.19
"Ulduz"un noyabr sayı çap olunub
03.12.19
Cəlil Cavanşirdən 18+ roman gəldi
03.12.19
Pərvanə Məmmədli - Tatyana Çaladzeni qədrini bilmədik
02.12.19
Əhməd bəy Ağaoğlunun 150 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
02.12.19
Səxavət Sahilin “Nar ağacının nəğmələri” kitabı çap olunub
02.12.19
Adil Mirseyidin "Son şeir, son vəsiyyət"i təqdim olundu
02.12.19
Cavanşir Yusiflinin "Mətn. İşarə. Məna" kitabı təqdim olundu
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.