Kənan Hacı - Tanrı dağına aparan yol
03.10.13

ƏDALƏT  ƏSGƏROĞLUNUN  POEZİYASI ÜZƏRİNƏ                                 
QEYDLƏR


Bu yazı “Vətəndaş həmrəyliyi” qəzetinin 2010-cu il aprel sayında dərc olunub. Onun haqqında yazı yazdığımızı biləndə uşaq kimi sevinmişdi. İndi həmin yazını yenidən, onun ruhuna ehtiramla təqdim edirəm.
               


                  ...Səni çoxdan öldürüblər,
               Nə gəzirsən saglar  kimin?


Ovqatımın bulanıq, təlx olan  vaxtlarında bu misraları çox pıçıldamışam. Hələ üstəlik ürəyimdə demişəm ki, zalım yaman deyib. O qədər insanlar var ki, sağ kimi gəzməyindədirlər, amma xəbərləri yoxdur ki, onları çoxdan öldürüblər... Bu həqiqətin poetik izahını belə sadə şəkildə şeirə çevirmək heç də asan deyil. Ədalət Əsgəroğlu bunu bacarıb, çox xəsisliklə seçilən sözlərlə məlum həyat fəlsəfəsinə poetik don biçmək onun poeziyasına xas olan xüsusiyyətdir.

Bu yazını yazarkən onun bir neçə il bundan öncə avtoqrafla mənə  bağışladığı  “Sabahını itirməyən adamlar”  kitabını bir daha vərəqlədim, gördüm ki, yaddaşımda ilişib qalan nə qədər misralar  var, bu misralar içimdə iz qoyub keçib, indi həmin izi tutub gedirəm və bu cığır məni  “Gözəl şairlərin doğum gününə...”  gətirib çıxarır:
                     
                      Bu yazdan o yana yazdığım yazı,
                      Məni bir söz üstə göyərtsə, nolur.
                      Sinəmə od vuran bu yazın nazı
                      Ölümü bir az da gözlətsə, nolur.


Bu şeiri heç  Ədalət Əsgəroğlnun öz ifasında dinləyəniniz olubmu?  Mən dinləmişəm və şeirin havası məni dəli eləyib. Mənə elə gəlir ki, o, ilhamın verdiyi vaxt mizanında şeirini yazıb qurtarandan sonra da şair olaraq qalır, yəni bu şairlik onun davranışlarında, məişətində, qələmdən kənar yaşayışında da  davam edir.

Bu  yaxınlarda  “525-ci qəzet”in şənbə saylarından birində Ə. Əsgəroğlunun bir səhifəlik silsilə şeirlərini oxudum və bir daha əmin oldum ki,  “ən mükəmməl yeni yaxşı unudulmuş köhnədir.”  Bu şeirlər şairin yaradıcılığında artıq yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır desək, yanılmarıq. O, bu şeirlərdə ən qədim insan həqiqətlərinin əzəli- əbədi var olma qanunauyğunluğundan çıxış edir,  min illərdən bəri formalaşan bədii təfəkkürdən qaynaqlansa da tam yeni bir ruhla öz dövrünün- bu günün ziddiyyətlərini şeirin canına yeridə bilir:
                               
                                Aman Allah, bir işə bax!..
                                Qansız məndən qan istəyir.
                                El gözünə kül üfürüb,
                                Canımı pünhan istəyir.

                                Düyünlənibdi qaşları,
                                Tökür qaradan daşları.
                                Haqqa əyilən başları
                                Əzməyə zindan istəyir.

                                Əsgəroğlu, halın belə,
                                Qəm çəkirəm gülə- gülə.
                                Mövlam deyir səbr elə,
                                Dözməyə aslan istəyir.    
  

Ədalət Əsgəroğlunun şeirləri klassik forma və ruhla süslənsə də, onun müəllif niyyəti çağdaş həqiqətlərin bədii təsvirini yaratmaqdan ibarətdir. Bu şeirlərin sufizm kontekstində təhlilinə böyük ehtiyac var. Şeirlərindən də görünür ki, şair təsəvvüf fəlsəfəsini mükəmməl bilir. Bu fəlsəfədən çıxış edərək hissin  arxaik tərzi ilə müasir yaşantılarını vəhdətdə ifadə edə bilmək  bacarığı Ədalətin poetik təfəkkürünün, bədii yaradıcılığının diqqətəlayiq cəhətidir.

İnsan niyə yaradıldı, yer üzünün əşrəfi sayılan bu məxluqun bəşəri missiyası nədən ibarətdir? Qurani-kərimdə bu sualın cavabı verilir: İnsan oğlunun boynunun borcu Allaha qul olma fəzilətini dadmaq, bu fəziləti yaşamaqdır. Öyrənən bilər, bilən axtarar, axtaran mövlasını tapar və nəticədə kamil bir insan olar. Ədalət Əsgəroğlunun şeirlərini gərək bu fəlsəfi özül üzərində dayanıb oxuyasan, əks təqdirdə öz zövqünü səndən əsirgəyəcək, sirrini sənə verməyəcək.
                        
                           Yazdığını pozmaz Tanrım,
                           Tikanını gül eyləməz...
                           İlmə- ilmə könül tikər,
                           Kətanını tül eyləməz.

                           Dağlanıb daşdana ahım,
                           Qəmkeş olub sına şahım.
                           Yenə odur qibləgahım,
                           Yandırırsa, kül eyləməz.
 
                           Əsgəroğlu, aç düyünü,
                           Gör Mövlamın gördüyünü,
                           Yoxsa sənin beş gününü
                           Qaraldar, bir gün eyləməz.


Şair klassik formada yeni mənanın ifadəsini əbədi zamanın həqiqətlərinə uyğun şəkildə verdiyindən onun poetik  “mən”i  Tanrı dağına yol alanların karvanına qoşulmaq haqqı qazanıb. Bu, mənim gəldiyim qənaətdir və hesab edirəm ki, peşəkar ədəbi tənqid Ədalət Əsgəroğlunun son dövr yaradıcılığı ilə bağlı öz sözünü deyəcək. Əlbəttə, bu nümunələrdə klassik divan ədəbiyyatı, aşıq şeirinin elementləri, sufi- dərviş düşüncəsinin izləri aydın nəzərə çarpır. Bütövlükdə götürdükdə ümumşərq poeziyasının ənənələrinə istinad olunur. Bununla belə, modern poeziyadan,  müasir şeir texnologiyasından bəhrələnmə özünü göstərir.

Bu şeirlərin içərisində  ən çox ürəyimə yatan bir şeir də var ki, həmin şeiri  Əsgəroğlu poeziyasının manifesti saymaq olar. Bilmirəm, özü bu fikirlə razılaşacaq, yoxsa yox.
                               
                                Gül kimi açılan könül,
                                Hüsnünü gülşən bilmişəm.
                                Eşqin gümüş aynasını
                                Şirin cana tən bilmişəm.

                                 Əhdinə sadiq paşasan,
                                 Rüzgar ilə baş- başasan.
                                 Dəmir daşa, daş-daşasan,
                                 Nə çəkmisən, mən bilmişəm.

                                 Xoş  halındı Əsgəroğlum,
                                 Divan qurmuş sağım, solum.
                                 Olumların şahı ölüm!
                                 Şükür ki, kimsən, bilmişəm.

Yenililklər
19.08.19
Fərid Hüseynin kitabı Serbiyada nəşr edilib
30.07.19
Güclü insan sorağında - Əhməd bəy Ağaoğlu-150
30.07.19
Azərbaycan-Qırğız ədəbi əlaqələrində yeni səhifə
29.07.19
“Türk dilləri araşdırmaları” jurnalının ilk nömrəsi işıq üzü görüb
29.07.19
Əhməd bəy Ağaoğluna həsr olunan konfrans keçiriləcək
29.07.19
“Qoşa qanad” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
29.07.19
Ədəbiyyat İnstitutu Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu ilə memorandum imzaladı
26.07.19
“Hüseyn Cavid əbədiyyəti” mövzusunda respublika elmi konfransı keçiriləcək
26.07.19
Məhəmməd Tanhu - 8-ci günün qeydləri
26.07.19
Ədəbiyyat İnstitutunda Qırğızıstan yazıçıları ilə görüş təşkil olunub
24.07.19
XI Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalında 11 ölkədən musiqiçilər çıxış edəcək
24.07.19
Nemətullah Naxçıvaninin “Şərhi-Gülşəni-raz” əsərinin iki müxtəlif nüsxəsi əldə edilib
24.07.19
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23.07.19
Prezident Murad Köhnəqalaya ev verdi
23.07.19
Svetlana Alekseyiviçin növbəti romanı yayımlanıb
23.07.19
Amerikalı yazıçı-satirik vəfat edib
22.07.19
Tanınmış jurnalist Amil Novruzovun 60 illiyinə
22.07.19
Aida Feyzullayevanın “Komparativistikanın işığında” kitabı işıq üzü görüb
22.07.19
"Gənc Qırğız şeiri antologiyası" Bakıda və Bişkekdə təqdim olunacaq
22.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
22.07.19
“Türkologiya” jurnalının əlavəsi akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyinə həsr ediləcək
18.07.19
“Plyus bədii yaradıcılıq” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
18.07.19
İradə Musayeva - Üçlü formul müəmmasına düzəliş... 
18.07.19
Etimad Başkeçid yazır - Qırxayaq hər addımını düşünsəydi...
18.07.19
Nəsiminin dilinin dialektoloji tədqiqinə həsr olunmuş yeni kitab çap olunub
18.07.19
Azərbaycanda ilk dəfə türkdilli əlyazmaların toplu kataloqu nəşr olunub
18.07.19
Yazıçı Andrea Kamilleri vəfat edib
17.07.19
Yeni kitab: “Dilin elmi və estetik problemləri”
17.07.19
Aşıq sənətinə həsr olunmuş növbəti kitab işıq üzü görüb
16.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
16.07.19
“Qoşa qanad: VI Fizika və lirika konfransı” keçirilib
15.07.19
The Guardian: Audiokitab mütaliənin gələcəyidir
15.07.19
Azərbaycanda növbəti Nəsimi – şeir, incəsənət və mənəviyyat Festivalı keçiriləcək
12.07.19
Alber  Kamyunun "Xoşbəxt ölüm" kitabı çap olunub
12.07.19
Fərid Hüseyn AYB-nin Gənclər Şurasının sədri seçildi
12.07.19
Nəsiminin qəzəl və rübailəri Moldovada nəşr olundu
11.07.19
Məczub Təbrizinin “Divan”ı Təbrizdə nəşr olunub
11.07.19
Məmməd Səid Ordubadinin "Qanlı Sənələr"i çap olunub
11.07.19
Dillər Universitetində Səlim Babullaoğlunun almanca kitabının müzakirəsi
10.07.19
Şəhla Aslan yazır - Eynşteyn və nağıllar
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.