Kənan Hacı - Tanrı dağına aparan yol
03.10.13

ƏDALƏT  ƏSGƏROĞLUNUN  POEZİYASI ÜZƏRİNƏ                                 
QEYDLƏR


Bu yazı “Vətəndaş həmrəyliyi” qəzetinin 2010-cu il aprel sayında dərc olunub. Onun haqqında yazı yazdığımızı biləndə uşaq kimi sevinmişdi. İndi həmin yazını yenidən, onun ruhuna ehtiramla təqdim edirəm.
               


                  ...Səni çoxdan öldürüblər,
               Nə gəzirsən saglar  kimin?


Ovqatımın bulanıq, təlx olan  vaxtlarında bu misraları çox pıçıldamışam. Hələ üstəlik ürəyimdə demişəm ki, zalım yaman deyib. O qədər insanlar var ki, sağ kimi gəzməyindədirlər, amma xəbərləri yoxdur ki, onları çoxdan öldürüblər... Bu həqiqətin poetik izahını belə sadə şəkildə şeirə çevirmək heç də asan deyil. Ədalət Əsgəroğlu bunu bacarıb, çox xəsisliklə seçilən sözlərlə məlum həyat fəlsəfəsinə poetik don biçmək onun poeziyasına xas olan xüsusiyyətdir.

Bu yazını yazarkən onun bir neçə il bundan öncə avtoqrafla mənə  bağışladığı  “Sabahını itirməyən adamlar”  kitabını bir daha vərəqlədim, gördüm ki, yaddaşımda ilişib qalan nə qədər misralar  var, bu misralar içimdə iz qoyub keçib, indi həmin izi tutub gedirəm və bu cığır məni  “Gözəl şairlərin doğum gününə...”  gətirib çıxarır:
                     
                      Bu yazdan o yana yazdığım yazı,
                      Məni bir söz üstə göyərtsə, nolur.
                      Sinəmə od vuran bu yazın nazı
                      Ölümü bir az da gözlətsə, nolur.


Bu şeiri heç  Ədalət Əsgəroğlnun öz ifasında dinləyəniniz olubmu?  Mən dinləmişəm və şeirin havası məni dəli eləyib. Mənə elə gəlir ki, o, ilhamın verdiyi vaxt mizanında şeirini yazıb qurtarandan sonra da şair olaraq qalır, yəni bu şairlik onun davranışlarında, məişətində, qələmdən kənar yaşayışında da  davam edir.

Bu  yaxınlarda  “525-ci qəzet”in şənbə saylarından birində Ə. Əsgəroğlunun bir səhifəlik silsilə şeirlərini oxudum və bir daha əmin oldum ki,  “ən mükəmməl yeni yaxşı unudulmuş köhnədir.”  Bu şeirlər şairin yaradıcılığında artıq yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır desək, yanılmarıq. O, bu şeirlərdə ən qədim insan həqiqətlərinin əzəli- əbədi var olma qanunauyğunluğundan çıxış edir,  min illərdən bəri formalaşan bədii təfəkkürdən qaynaqlansa da tam yeni bir ruhla öz dövrünün- bu günün ziddiyyətlərini şeirin canına yeridə bilir:
                               
                                Aman Allah, bir işə bax!..
                                Qansız məndən qan istəyir.
                                El gözünə kül üfürüb,
                                Canımı pünhan istəyir.

                                Düyünlənibdi qaşları,
                                Tökür qaradan daşları.
                                Haqqa əyilən başları
                                Əzməyə zindan istəyir.

                                Əsgəroğlu, halın belə,
                                Qəm çəkirəm gülə- gülə.
                                Mövlam deyir səbr elə,
                                Dözməyə aslan istəyir.    
  

Ədalət Əsgəroğlunun şeirləri klassik forma və ruhla süslənsə də, onun müəllif niyyəti çağdaş həqiqətlərin bədii təsvirini yaratmaqdan ibarətdir. Bu şeirlərin sufizm kontekstində təhlilinə böyük ehtiyac var. Şeirlərindən də görünür ki, şair təsəvvüf fəlsəfəsini mükəmməl bilir. Bu fəlsəfədən çıxış edərək hissin  arxaik tərzi ilə müasir yaşantılarını vəhdətdə ifadə edə bilmək  bacarığı Ədalətin poetik təfəkkürünün, bədii yaradıcılığının diqqətəlayiq cəhətidir.

İnsan niyə yaradıldı, yer üzünün əşrəfi sayılan bu məxluqun bəşəri missiyası nədən ibarətdir? Qurani-kərimdə bu sualın cavabı verilir: İnsan oğlunun boynunun borcu Allaha qul olma fəzilətini dadmaq, bu fəziləti yaşamaqdır. Öyrənən bilər, bilən axtarar, axtaran mövlasını tapar və nəticədə kamil bir insan olar. Ədalət Əsgəroğlunun şeirlərini gərək bu fəlsəfi özül üzərində dayanıb oxuyasan, əks təqdirdə öz zövqünü səndən əsirgəyəcək, sirrini sənə verməyəcək.
                        
                           Yazdığını pozmaz Tanrım,
                           Tikanını gül eyləməz...
                           İlmə- ilmə könül tikər,
                           Kətanını tül eyləməz.

                           Dağlanıb daşdana ahım,
                           Qəmkeş olub sına şahım.
                           Yenə odur qibləgahım,
                           Yandırırsa, kül eyləməz.
 
                           Əsgəroğlu, aç düyünü,
                           Gör Mövlamın gördüyünü,
                           Yoxsa sənin beş gününü
                           Qaraldar, bir gün eyləməz.


Şair klassik formada yeni mənanın ifadəsini əbədi zamanın həqiqətlərinə uyğun şəkildə verdiyindən onun poetik  “mən”i  Tanrı dağına yol alanların karvanına qoşulmaq haqqı qazanıb. Bu, mənim gəldiyim qənaətdir və hesab edirəm ki, peşəkar ədəbi tənqid Ədalət Əsgəroğlunun son dövr yaradıcılığı ilə bağlı öz sözünü deyəcək. Əlbəttə, bu nümunələrdə klassik divan ədəbiyyatı, aşıq şeirinin elementləri, sufi- dərviş düşüncəsinin izləri aydın nəzərə çarpır. Bütövlükdə götürdükdə ümumşərq poeziyasının ənənələrinə istinad olunur. Bununla belə, modern poeziyadan,  müasir şeir texnologiyasından bəhrələnmə özünü göstərir.

Bu şeirlərin içərisində  ən çox ürəyimə yatan bir şeir də var ki, həmin şeiri  Əsgəroğlu poeziyasının manifesti saymaq olar. Bilmirəm, özü bu fikirlə razılaşacaq, yoxsa yox.
                               
                                Gül kimi açılan könül,
                                Hüsnünü gülşən bilmişəm.
                                Eşqin gümüş aynasını
                                Şirin cana tən bilmişəm.

                                 Əhdinə sadiq paşasan,
                                 Rüzgar ilə baş- başasan.
                                 Dəmir daşa, daş-daşasan,
                                 Nə çəkmisən, mən bilmişəm.

                                 Xoş  halındı Əsgəroğlum,
                                 Divan qurmuş sağım, solum.
                                 Olumların şahı ölüm!
                                 Şükür ki, kimsən, bilmişəm.

Yenililklər
27.03.20
Nərimanov irsinin öyrənilməsinə layiqli töhfə
25.03.20
Orxan Mərdan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edib
23.03.20
Muzeyləri onlayn ziyarət etmək imkanı yaradıldı
23.03.20
Milli Kitabxana ölkəmizdə yaranan vəziyyətlə əlaqədar oxuculara onlayn xidmətlərini təklif edir
23.03.20
Antonio Tabukkinin "İzabel üçün. Mandala" romanına ön söz
23.03.20
Məhəmməd İqbal - İlahi eşq və milli düçüncə şairi
23.03.20
Türkiyəli rejissor Xocalı soyqırı haqqında film çəkəcək
21.03.20
Antonio Tabukkinin “İzabel üçün. Mandala” romanı çap edilib
16.03.20
Elmira Axundova - Məmməd Orucun "Oyun havası"
15.03.20
Anar: “Koronavirusa görə yaşlı üzvlərimizin işə gəlməsinə məhdudiyyət qoyulacaq”
15.03.20
Qalib Şəfahətin "Sandıq" romanı çap olunub
14.03.20
Cəlil Cavanşirdən yeni kitab - "Eşq və intihar"
13.03.20
“Tarix və Tale” romanına dünyanın “şəxsiyyət vəsiqəsi” demək olardı, amma…
12.03.20
“Wall Street”də Nigar Əliyeva tərəfindən açılmış “America IDream” şirkəti
12.03.20
İçərişəhərdə keçirilməsi nəzərdə tutulan Novruz tədbirləri ləğv edilib
12.03.20
Xalq yazıçısı səfir təyin edildi
11.03.20
Fevralda ən çox satılan Azərbaycan ədəbiyyatının siyahısı
11.03.20

İstanbulda qədim və nadir Azərbaycan xalçalarının sərgisi açılacaq

11.03.20
“Avroviziya-2020"-də Azərbaycan təmsilçisinin mahnı və klipi təqdim edilib
10.03.20
Səxavət Sahilin “İsanın qadını” romanı 2-ci dəfə nəşr olundu
08.03.20
Müşfiq Şükürlü - Anaravirus
08.03.20
Təranə Vahid - Xırda bəhanələr
06.03.20
Yazıçı Xanəmir Telmanoğlunun yeni kitabı çap olunub
06.03.20
Balaca əclafın sayəsində keçmişinə boylanan qəhrəman - Cəlil Cavanşirin romanı haqda
06.03.20
200 min manat büdcəsi olan “Ədəbiyyat qəzeti nə üçün 15-20 manat qonorar verməlidir?
06.03.20
“Ustad” jurnalının 34-cü sayı nəşr olunub
06.03.20
Səxavət Sahil - Təmənnasız yazmaq
05.03.20
Misirdə yeni mumiyalar məskəni aşkar edilib
05.03.20
Səməd Mənsurun əsərlərindən ibarət toplu çapdan çıxıb
05.03.20
Vasif Əlihüseyn - Darıxmağın beşiyidi bu şəhər 
05.03.20
“İmadəddin Nəsimi - tədqiqlər, məqalələr, məruzələr” kitabı nəşr olunub
04.03.20
Şərif Ağayar - Cana yaxın hekayələr
04.03.20
Qismət Rüstəmov - "Təki başqa ölkədə kitabım çıxsın” düşüncəsi çox primitiv düşüncədir
03.03.20
Rəhman Bədəlov: "Zərdabi və onun “Əkinçi” qəzeti bizim hər şeyimizdir." - VİDEO
03.03.20
Yazıçılara rəhminiz gəlsin - Çingiz Abdullayev yazır
03.03.20
“Suğra və oğulları” filmi bu il kinosevərlərə təqdim olunacaq
03.03.20
Mirzə Baxış Nadimin şeirlər toplusunun ikinci kitabı çapdan çıxıb
03.03.20
Professor Asif Hacıyevin yeni monoqrafiyası çapdan çıxıb
03.03.20
Xaricdə təhsil alan azərbaycanlı: "Ankaranı sevdik, bağlandıq, ikinci vətənimiz oldu" - MÜSAHİBƏ
03.03.20
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin “İçərişəhər” metrostansiyası qarşısındakı heykəli belə olacaq - VİDEO
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.