Kənan Hacı - Kamal Abdulla  öz sirrini açmır...
11.10.13

Azərbaycan ədəbiyyatında öz üslubu, öz intonasiyası olan yazıçılar çox azdır. Əksər yazıçılarımızın əsərlərində bu və ya digər dərəcədə başqa bir yazıçının təsir dalğaları hiss olunur. Kamal Abdullanın yaradıcılığına bütöv şəkildə nəzər salarkən ancaq öz sözünü, öz cümləsini, öz təsvir ədasını, öz intonasiyasını görürsən. Onun “Əvvəl-axır yazılanlar”, “Yolun əvvəli və axırı”, “300 azərbaycanlı” kitabları esseistikamızın ən gözəl örnəklərindəndir. Kamal müəllimin esseləri yüksək ədəbi zövqün, geniş erudisiyanın, sağlam təfəkkür və intellektin, fenomenal beynin, iti zəkanın və əlbəttə, böyük istedadın, ədəbiyyata olan sonsuz sevginin məhsuludur.
 
“Yarımçıq əlyazma”ya aparan yol “Gizli Dədə Qorqud”dan, “Sirriçindən nəğmələr”dən keçirdi. Necə ki, “Sehrbazlar dərəsi”nin ilk rüşeymləri “Qərar” hekayəsindən yaranmışdı. Xatırlayıram, mən bu hekayəni 90-cı illərin sonunda “Xəzər” jurnalında oxumuşdum, hekayənin mistik aurası, fərqli dil, təhkiyə tərzi məni heyran etmişdi. O vaxta qədər dilçi alim, dramaturq kimi tanıdığım Kamal Abdullanın həm də bir yazıçı kimi kəşf etmişdim. Aradan illər keçəndən sonra çoxqatlı dildə yazılmış “Sehrbazlar dərəsi”ni oxudum və həmin o hekayənin mütaliəsindən aldığım unudulmaz təəssürat təzələndi.
 
Kamal müəllim çıxışlarında həmişə xüsusilə qeyd edir ki, yazıçını birmənalı şəkildə inkar etmək qeyri-mümkündür, qəbul etmirsənsə, bəyənmirsənsə, sən yalnız bunu deyə bilərsən ki, “o, mənim yazıçım deyil”. Bu mənada Kamal Abdulla mənim yazıçımdır. O, Azərbaycan dilçiliyinə, Dədə Qorqudşünaslığına böyük töhfələr verib, amma mənim üçün Kamal Abdulla öz oxucusunu sirr içində sirrə doğru aparan, sirlər labirintində buraxıb geriyə qayıdan söz ustasıdır. Oxucu üçün bu, xoş bir məşğuliyyətdir. O, sirlərini açmayan, oxucuya yaxşı mənada axtarmaq şansı verən yazıçıdır. Onun bədii mətnləri çoxqatlı sirlərdən ibarətdir. Oğulsansa, bu sirləri aç! “Dilçiliyə səyahət” əsərinin girişində oxucuya “Ardımca, mənim Əziz Oxucum!” deyə sarsılmaz bir inamla xitab edir. Zənnimcə, Kamal müəllim yeganə dilçi alimdir ki, “Dilçi olmayanlar üçün dilçilik” yazıb. Kim oxumayıbsa, mütləq oxusun!
 
Kamal müəllim hətta müsahibələriylə də ədəbi prosesə təsir göstərməyi bacarır. Kulis.az onun Qan Turalıyla geniş, əhatəli, olduqca məhrəm söhbətini təqdim etdi. Bu ədəbiyyat söhbətini oxuduqdan sonra  içimdən Kamal Abdulla haqqında yazmaq istəyi keçdi. Bu söhbət ədəbiyyatda öz prinsiplərini çoxdan müəyyənləşdirmiş, öz üslubunu, öz dilini yaratmış bir yazıçının stixiyasını bütün aydınlığı ilə açıb göstərir. Bu söhbətdə onu Kamal Abdulla zirvəsinə aparan yolları görürük, daim narahat, ölçüsüz, məkansız, zamansız bir nöqtədə dayanıb öz əbədi və ədəbi həqiqətləriylə baş-başa qalmış Tənha Söz Cəngavərini görürük.
 
“Həyatdan və ədəbiyyatdan gəlmə yazıçılar” teması nədənsə, son vaxtlar çox dartışılır. Yazıçılıq sənətinə bu cür yanaşma əlbəttə, diletant düşüncənin məhsuludur. Dəfələrlə bu barədə yazıçı dostlarımızla mübahisələrimiz düşüb. Amma Kamal müəllim öz söhbətində bu məsələyə o qədər məntiqi şəkildə yanaşıb ki, həmin mülahizələrdən sonra məncə, bu gülməli təsnifat bir daha söz konusu olmayacaq.
 
Söhbətin həmin məqamında yazıçının verdiyi cavabdan bir iqtibas gətirirəm:
 
"Literaturşina"nı həyatdangəlmə hal ilə qarşılaşdırırlar. Yəni, bir yazıçı həyatın içindən gəlir ədəbiyyata, başqa yazıçı isə həyatın içindən gəlmir, ədəbiyyatdan gəlir... ədəbiyyata. Qüsura baxmayın, cümlənin gülməli olması, ona qoyulan mənanın gülünclüyü ilə bağlıdır.
 
Kimlərinsə bu şəkildə yarlıq vurduğu yazıçılar guya kitab oxuya-oxuya gəlib yazıçı olublar. Onlar həyatı bilmirlər. Həyatı kitabdan öyrəniblər, həyatın özündən deyil. İttihamçılar bir az da səmimi olsalar, boyunlarına alarlar ki, onlara görə bu miskin adamlar yazmaq istəyirdilərsə, gərək hökmən kənddə doğulaydılar, şəhərdə asfalt üstündə gəzə-gəzə onlar torpağın qədrini bilə bilməzlər. Qərəz, kənd barədə real təsəvvürü olmayan, həyatı əzab-əziyyətdən keçməyən biri əsl ədəbiyyat yarada bilməz. Onun yaratdığı nə olacaq? Literaturşina olacaq! Yadınıza gəlirmi, belələri hətta sovet dövründə məcburi "məzuniyyətlərə" göndərilirdilər. "Fəhlədən yazırsansa, gərək məzuniyyət götürüb gedib zavodda bir neçə ay fəhləni müşahidə edəsən" kimi sosrealizm ədəbazlıqları yadınızdamı??!”
 
Kamal müəllim bu söhbətdə dil və üslub məsələlərinə də kifayət qədər aydınlıq gətirir. Bu haqda geniş yazmağa hacət görmürəm. Ən yaxşısı, həmin müsahibəni oxumaqdır.
 
Bir kitabın mütaliəsindən alınan zövqü heç bir duyğu əvəz edə bilmir. Kamal Abdullanın Qan Turalıyla söhbəti mənə bir kitabdan, gözəl bir əsərdən aldığım zövqü yaşatdı. Bu söhbətdə yazıçı bir sıra böyük mətləblərə aydınlıq gətirir. Amma... yenə öz sirrini açmır... /kulis.az/

Yenililklər
05.12.20
Nadir Əzhəri - Çoxsaylı mənalar və oxucunun seçimi - “Su sərgisi” haqqında
02.12.20
İntiqam Yaşarın Təbrizdə kitabı çap olunub
02.12.20
Günel Natiqin "Ədəbi talelər” kitabı çapdan çıxıb
02.12.20
Küyülü Nəccari Səid - Ah, Pikasso!
27.11.20
Elnarə Qaragözova- Kamal Abdullanın postmodern nəsrində oxşar obrazı
27.11.20
Vilayət Quliyev - Kəndimizin erməniləri
27.11.20
Təranə Vahid - Qorxu çiçəkləri
27.11.20
Mərahim Nəsib - Səni də dəyişən noyabr oldu
24.11.20
Qulu Ağsəs - Ağ alınlı qızılı atların vətəni
24.11.20
“Xaqani Şirvani həyatı və yaradıcılığı” kitabı çap olunub
17.11.20
Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20
Professor Şamil Salmanovun seçilmiş əsərləri nəşr olunub
17.11.20
Hüseyn Cavidin “Knyaz” faciəsi ilk dəfə ayrıca kitab halında nəşr olunub
17.11.20
Beynəlxalq və yerli ekspertlər Şuşaya səfər edəcəklər
17.11.20
Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlara təhkim olunub
17.11.20
Rocer Fritsin "Maqnit insanlar" kitabı Azərbaycanda nəşr edilib
16.11.20
Gülnar Səma -  Kəndimizin könüllü şəhidi
14.11.20
Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20
Nadir Əzhəri: “Uçan buludlar” hekayəsində modern baxışın izləri
14.11.20
Prezident təqaüdçüsü müharibə uşaqlarına kitab həsr etdi
14.11.20
Yohannes Keskinen: “O dönəmdə Moskva yönətimi "parçala və hökm sür" siyasətini fəal bir şəkildə həyata keçirirdi”
13.11.20
Musa Yaqubdan 50 yaşlı möhtəşəm Şuşa şeiri
13.11.20
“Bəhlul” jurnalı ilk dəfə transfonelitersiya edilərək çap olunub
13.11.20
“Nobel qardaşlarının ilk uğuru” filmi ölkəmizi beynəlxalq festivalda təmsil edəcək
13.11.20
Bəstəkarlar İttifaqı “Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları” layihəsi üzrə öz fəaliyyətini davam etdirir
13.11.20
TÜRKSOY-un Baş katibi: "Türk aləminin mədəniyyət xadimlərinin səsləri Şuşadan dünyaya yayılacaq"
13.11.20
Nailə Adilqızı - Ucalsın göylərə bu haqq səsimiz
12.11.20
Səadət Kərimi: “Biz birləşib, güclü və qətiyyətli olanda Tehranın da, Kremlin də polemikası dəyişir”
12.11.20
Şuşanın Tarixi Mərkəzi dünya irsi elan edilməsinə layiqdir
12.11.20
Azərbaycan ərazisində xristian dini mirasının qorunmasını daim diqqətdə saxlayacağıq
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.