Elşən Böyükvənd - Rasizm təlxəkliyinin zirvəsi
04.12.13

Rasizm gözlüyü böyük və kiçik yazar tanımır. Dostoyevskinin türklər və tatarlara baxdığı açıdan, Ezra Pound amerikalılar və böyük britaniyalılara baxırdı. Panslavist Dostoyevski öz romanında tatar soyundan olan şəxsiyyəti böyük və qorxunc bir  böyüyə bənzədirdi. “Karamazov qardaşları” əsərində isə türklərin etdikləri cinayətlərdən söz açarkən onları ürək bulandırıcı şəkil də təsvir etmişdi. Ezra Pound, daha aydın və açıq forma da rasizmlə uğraşırdı. Onun fikrincə, böyük britaniyalıların dişlərini vurub sındırmaq lazımdır. Amerika isə ayaqdan başa çılğınların dəlixanasıdır, deyirdi. Benito Mussolinin öndərliyini öyüb və sevən Pound, Hitleri şəhid, Jandark və qutsal adlandırmışdı. Stalini isə, dünyanın ən düşüncəli siyasətçisi hesab edirdi. Martin Heidegger kimi ünlü və böyük filosof da rasizm ovsunundan qaça bilmədi. Öz ustadını yəhudi olduğuna görə universitetdən dışlandırıb alman nazist hərəkatı və partiyasını öyüb savunaraq, demokratiyanın əsas tənqidçilərindən biri olduğunu ömrünün sonuna qədər qoruyub saxladı.

Çağdaş fars ədəbiyyatı isə rasizm döşündən süd əmən şair və yazarlarla aşıb daşır. Sadiq Hidayətin ərəblərə və türklərə bəslədiyi nifrət və istehzanın güclü qoxusunu Mehdi Əxəvan Salis, Siyavuş Kəsrayi, Ə.Nuşin, Nadir Nadirpur, Müctəba Minəvi, M.Bahar, Sadiq Çubək, Bozorg Ələvi və onlarca yazar, araşdırmaçı və şair də görürük. Siyasi-ictimai və fikri sahələr də çalışan İran rasistlərinin listini tutmaq istəsək, iri həcmli bir kitab yazmalıyıq, məncə.

İran rasistlərindən bir örnəyi verməyi yetərli sanıram. Fransada siyasət fəlsəfəsi üzrə akademik təhsilatını bitirən prof. S.Cavad Təbatəbayinin “Mehrnamə” dərgisinə verdiyi son müsahibəsində  Azərbaycan türkcəsi dilində yazılan bütün ədəbi və fikri mirası 8 ay için də pan türklərə öyrədib bitirmək olar demişdir. Prof. Təbatəbayinin fikrincə, Quzey Azərbaycan akademiyalarındakı ustadların savadı, İran kəndlilərindən belə, aşağıdır. Avropanın ünlü filosofları ilə yaxın münasibət də olan və Güney Azərbaycanın Təbriz şəhərində doğulan düşünərin əsas tezi, türklər, monqollar və ərəblərin gəlişindən sonar İran coğrafiyası içində düşünməkdən imtina eməyin mərhələlərini açıqlamaqdır.
 
Rasizmi başqaların da axtarıb tənqid edərkən, bu xəstəliyin öz yazarlarımız içinə sızmasını da diqqətlə izləməliyik. Güney, Quzey Azərbaycan və fars dilli yazarların rasizmlə olan münasibətləri və düşüncələri haqda daha geniş və dəqiq araşdırma aparmağı sonraya saxlayıram.

Xəyal dünyası çox təhlükəli və qımız dadlı bir yerdir. Şairi yüksəldə ya da xulyalara sala bilər. Xəyalpərəst və rasist Zəlimxan Yaqub bəy, “Qarabağı sazla alacağını”, “Əvvəl-axır dünya türkün dünyası”, “Bugün-sabah dünya bizim olacaq”, kimi usdışı misralar və ifadələrlə millətimizin düşüncə səhifəsinə heç bir şey qazandıra bilməyəcək. Yusif Akçura, Ziya Göyalp, Əbülfəz Elçibəy və Atatürk dünyanın bizə məxsus olacağına görə hər hansı bir yazı yazmayıbdılar. Turançılıq düşüncəsi belə, "Bugün-sabah dünya bizim olacaq" misrasını bağıracaq boğazı olmazkən, Qarabağımızı sazla alan şairimiz bu işi görməyə qalxır. Şeirin ən ürək bulandırıcı və aAlman nazistlərinin düşüncəsini yansıdan misralar isə belədir  "Türkə səcdə, türkə təzim olacaq”, “Bu gün-sabah dünya bizim olacaq".


İLK ANDIMIZ, SON ANDIMIZ TURANDI

Zəlimxan YAQUB

Təntiməyin, tələsməyin, çaşmayın,
Yerli-yersiz həddinizi aşmayın,
Qazan gəlib qaynamamış daşmayın,
Yoldaşımız səbr, dözüm olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Vaxt Təbrizin, dünya Ərkin dünyası,
Yol Tanrının, haqqı dərkin dünyası,
Əvvəl-axır dünya Türkün dünyası,
Üç gün, beş gün gecim-tezim olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Şəhid verin, qurban verin, can verin,
Cansızlara şah damardan qan verin,
Gəmi kimi sahillərə yan verin,
Müjdəçilər düzüm-düzüm olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Düşmən məni düz düşünməz, çaş anlar,
Haqq sözümü qaya duyar, daş anlar,
Qayıdacaq Çin səddini aşanlar,
Tarixlərə təzə sözüm olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Keçidlərdə ocağımız səngidi,
Yoxuşlarda nəfəsimiz təngidi,
Tarix bir az haqq sözündə ləngidi,
Həqiqətlər çözüm-çözüm olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Yeni düzən, yeni mizan qurandı,
İlk andımız, son andımız Turandı,
Soraq verən peyğəmbərdi, Qurandı,
Nə yozulsa xeyrə yozum olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Qovuşacaq bölünənlər, bölgələr,
Nurlanacaq qaranlıqlar, kölgələr,
Diriləcək Oğuzxanlar, Bilgələr,
Türkə səcdə, Türkə təzim olacaq,
Bugün-sabah dünya bizim olacaq.

Avanqard.net

Yenililklər
04.06.20
Moskvada “Azərbaycanlılar. XIX-XX əsrlərdə millətin formalaşmasının başlıca mərhələləri” kitabı çapdan çıxıb
04.06.20
“Açar” filminin tizeri təqdim olunub
03.06.20
Arif Məlikovun qəbirüstü abidəsi ucaldılıb
03.06.20
“Azərbaycan ədəbiyyatında alleqoriya” monoqrafiyası çapdan çıxıb
03.06.20
Yeni Azərbaycan kinosunun ABŞ-da qazandığı uğur
02.06.20
Bədirxan Əhmədli - Romantizm: bütün yönləri ilə
02.06.20
Cəlil Cavanşir: "Bəşəri, intellektual ədəbiyyat yaratmaq iddiam yoxdur" - Müsahibə
02.06.20
“Dünya ədəbiyyatı”nın yeni sayı - “Elmi baxış”
02.06.20

Dövlət Rəsm Qalereyası tədbirlərini onlayn formatda davam etdirir

02.06.20
Əlyazmalar İnstitutu: “Müqəddəs zilhiccə bayramları” kitabı nəşr olunub
01.06.20
Adın zirvələrə çoxdan yazılıb...
30.05.20
Səxavət Sahil - Mənəvi qonorar
27.05.20
Kino strukturları Mədəniyyət Nazirliyindən ayrılsın - kino pullarının yeyilməsinin qarşısını almaq yolu...
27.05.20
Elçin İbrahimov - Bir dəfə danışdığımız dil heç zaman unudulmaz!
27.05.20
1918-1920-ci illərdə nəşr edilmiş “Azərbaycan” qəzeti latın qrafikalı əlifbaya transliterasiya olunur
27.05.20
Fəxri Müslüm - Mən ölsəm, içimdən öləcəm
26.05.20
Azərbaycanda Kino Şurası yaradıldı
14.05.20
Qafqaz Albaniyası abidəsi biganəliyin qurbanı olub
14.05.20
“Azərbaycan coğrafi adları ingilis dilində” kitabı nəşrə hazırlanır
14.05.20
Əlyazmaların elektron kitabxanasının yaradılması işi davam etdirilir
12.05.20
Rumıniyalı məşhur şairin kitabı Bakıda nəşr edildi
12.05.20
Dünya ədəbiyyatına dair fundamental əsər
12.05.20
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının 9-cu cildi nəşr edilib
12.05.20
Türkiyədə hər biri 500 illik tarixə sahib iki ədəd "İncil" tapılıb
11.05.20
Mərahim Nəsib - Sinif yoldaşım intihar edəndə sevdiyim qız nişanlandı
11.05.20
Fəxri Müslüm - Söhrab Tahirin əziz xatirəsinə
07.05.20
“Ulduz” jurnalının Məhəmməd Hadiyə həsr edilə xüsusi buraxılışı çap edilib
07.05.20
Fərid Hüseynin miniatür şeirlər kitabı çap olunub
07.05.20
Azad Qaradərilidən yeni ktab: “Qadağan zonası”
07.05.20
Rəbiqədən yeni kitab:“Çətirlərin qiyamı”
13.04.20
SURDO TV internet kanalı fəaliyyətə başladı – VİDEO
10.04.20
Mucru.art fəaliyyətə başladı
27.03.20
Nərimanov irsinin öyrənilməsinə layiqli töhfə
25.03.20
Orxan Mərdan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edib
23.03.20
Muzeyləri onlayn ziyarət etmək imkanı yaradıldı
23.03.20
Milli Kitabxana ölkəmizdə yaranan vəziyyətlə əlaqədar oxuculara onlayn xidmətlərini təklif edir
23.03.20
Antonio Tabukkinin "İzabel üçün. Mandala" romanına ön söz
23.03.20
Məhəmməd İqbal - İlahi eşq və milli düçüncə şairi
23.03.20
Türkiyəli rejissor Xocalı soyqırı haqqında film çəkəcək
21.03.20
Antonio Tabukkinin “İzabel üçün. Mandala” romanı çap edilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.