Ayişə Nəbi - Molla dini
23.05.14

Adam bəzən ətrafına baxanda dindaram deməyə utanır. Mən hansı dinin dindarıyam? Qorxu və əzabın hakim olduğu “islam” dinininmi?

Burda dayanıb düşünürsən, doğrudanmı, islamda qorxu və əzab hakimdir?

Zamanın aşınması mütləq olsa da İslam öz ilkinliyini olduğu kimi saxlaya bilmişdir. “Quran qiyamətə qədər sizin kitabınızdır” deyən Allah onu qoruyur. Kitabada, onun dəyişməzliyinə də sözüm yoxdur. Ancaq İslam dininin kölgəsində bir də molla dini varki, adam bu dinin dindarı olmaq istəmir. Molla dinində nə desən var, qorxu, əzab, cənnət-cəhənnəm sevdası, günah-savab, huri-qılman...

Elə bura çatanda yenə bir an dayanır və mollaların savab anlayışını düşünürsən. Molla dinində alimə çaylarından bal kimi sular axan, içində onsəkkiz yaşlı qız şəklində huri-qılmanların başına fırlandığı cənnətməkanıdır. Nə olur olsun çoxlu savab qazanıb bəri başdan cənnətin biletini almaq lazımdır. Cənnət biletinə hesablanmış molla dini əsl islamdan, onun mahiyyətindən o qədər uzaqdır ki, bunları bir araya gətirib barışdırmaq mümkün olmur.

İslam bir sevgi dini, eşq dinidir. Əlifbası sevgi hərfləri olan, ibadətlərimiz sevgi təranələri kimi bizi canımızın mənbəyinə aparan, eşq dəryasında nurlanaraq varacağımız ilahilikdən qopub bir molla, zahid dünya görüşünə, ruhuna sığa bilərikmi? Hər nəfəsi ibadət olan Eşq yolu yolçularının kölgəsinə qamçı vuran, şəriət çərçivəsindən başını çıxara bilməyən molla “elm-i lədünni”dən danışan da islam baş-ayaq olmazmı?

Dində təfərrüat sayılan, bir böyük bütünün xırda zərrələri olubda onların tək-tək dəyişməsiilə, əslində, mahiyyətin dəyişmədiyi detallar var ki, molla dini bir kiçik detalı bəhanə edib Nəsiminin dərisini soydurur, sonra da ona yas tutur.

Yas demişkən, dinimizin ən çox istifadə olunduğu yer niyə yas mərasimləridir. Bir çox insan, hətta halvanı ölü xörəyis aydığı kimi dini də ölü üçün elm hesab edir. Halbuki halvanın tarixi ta hz. Musaya(ə) gedib çıxır .Hz.Musanın(ə) gövmü 40 il yol gedib aclıkq çəkəndə Allah onlara bildirçin əti ilə qüdrət halvası endirdi. Eləcə də Quranı və digər dinik itabları, ölülərin qiyamətdən öncə dirilmə şansları olmadığı və ölmüş halda da kitab oxumaları, Quranda deyilənlərə əməl etmələri mümkün olmadığı üçün, Allah öz kitabını bizə-dirilərə göndərib və çox yerdə də deyir: ey insan, heç düşünməzsənmi? Yəni, kitabını göndərir və bizə ağıl, iradə verərək düşün deyir. Nə qədər ki, canında can var “düşün” deyir, öldükdən sonra düşün məqabiliyyətin olmayacaq.

Uca Allah “düşün” dediyi halda, molla dinində düşünməyə imkan verilmir. Molla dininin qanunlarında bunlar var: heç bir halda düşünmə, kor-koranə namaz qıl, oruc tut, haccaget, savab işlət. Namaz qıl, çünki dindarsan, oruc tut-sağlamlıqdır, hacca get-savabdır, savab işlər gör–cənnətdə yer qazan. Günah eləmə, çünki cəhənnəmdə qır qazanında yanarsan. Doğrudur, bunları eləmək lazımdır, ibadət dinin dirəyidir, amma əsl ibadət. Molladinində bu ibadətlər şəkil və hərəkətlərdən ibarətdir, islamda isə hər hərəkətin, hər ibadətin altqatında Alla heşqi, Allah sevgisi durur, yoxsa qorxu, yaxud ibadət və savabların qarşılığında alacağın mükafat, ya da cənnətə girmək sevdası durmur təkcə. Əsl islamda hər şeyi, canını, özünü, bütün dünyanı yox hesab edirsən, sadəcə bir hədəfin olur-Allah, Allaha varmaq. Cənnətdə, hər cür mükafat da bu uzun yolun pillələridir. ”Mənə səni gərək səni” deyə bir körpə anasına necə can atırsa, insanda Allahına, zərrəsi olduğu Allahına eləcə can atır.

Deyir “tövbə qapısı açıqdır”. Bəli, “gündə qırx dəfə günah eləsən də yenə gəl” çünki, “Allah tövbələriq əbul edəndir”. Nə istəyirsən elə, axırda güclü bir tövbə edərsən, olarsan tər-təmiz, ya da uzaqbaşı hacca gedib hacı olandan sonra hamı sənə hörmət edəcək ki, bəs adam gedib pak olub gəlib.

Tövbə, elə beşcə dənə hərfin yan-yana düzülüb asanca deyilən bir sözd eyil, tövbə dediyi zaman insan elə bir silkələnir, elə bir sarsılır ki, necə deyərlər” dəymişi dura dura, kalıt ökülür”, insanın bu tövbədən sonra günah eləyəcək taqəti qalmır. Ya da deyirlər namaz qılıb dua elə Allah sənə istədiyini verəcək. Molla dinində hər şey şəkildən ibarətdir, amma islam qəlblərə baxar, meyarı mənəviyyatdır, hər ibadət bir mənəvi susuzluqdur, ”Allah qəlblərdə olanı biləndir”.

Biz Quranı oxuyur, amma qanunları özümüz qoyuruq. Müasir insan beyni ilə düşünürük ki, dinin bütün məsələləri həll olunub. Çünki Quranın əmrləri və qadağaları nəfsimizə ağır gəlir. Nəfsimiz istəyir ki, biz çox asan yaşayaq, ömrümüzün hər anından zövq alaq, yolumuz hamar, özümüz xoşbəx tolaq.

İnsanla kainatın, təbiətin əlaqəsini, ahəngdarlığını unuduruq, dini sadəcə, cəmiyyətdə nizam-intizamın yaradılması və qorunması, eyni zamanda kütləni tabe etdirmə maşını sayırıq. Millətin ələ alınmasında ən güclü silah millət, xalq, vətən, mənəviyyat anlayışları deyil də, bir başa dindir. Molla dinində isə şəriətdən o tərəf özəl bir sahədir və oraya boylanmaq belə “günahdır”. Sözün qısası, Rene Genon düz deyir: “Qərbdə elm atası olmayan uşaq, şərqdə isə elm uşağı olmayan atadır.” Biz əsl elmimizə sahib çıxırıq.

Yenililklər
27.02.20
Əlyazmalar İnstitutu XIX əsrdə nəşr olunan “Bakinskiy listok” qəzetinin elektron versiyasını əldə edib
27.02.20
"Günə min işarə yaza bilsəm, papağımı göyə ataram" - Mübariz Örən
27.02.20
Müşfiq Şükürlü - Cavid bizim ustad təqlidçilərimizdəndir
27.02.20
Gülşən Mustafanın "Hasar" adlı hekayələr kitabı işıq üzü görüb
26.02.20
Filologiya elmində Turxan Gəncəyi zirvəsi
26.02.20
Əli bəy Hüseynzadə haqqında ilk fundamental biblioqrafiya işıq üzü görüb
25.02.20
Rasim Qaraca: “Hər ad günümə bir kitab hədiyyə edirəm” - VIDEO-SÖHBƏT
25.02.20
Bəxtiyar Vahabzadənin şeirləri Koreya dilində
24.02.20
Rəvan Cavid - “Azğın”: roman, yoxsa cızma-qara gündəlik?
24.02.20
"Kitabi-Dədə Qorqud”un üçüncü – Günbəd əlyazması" cap olunub
24.02.20
İlham Qəhrəmanın tərtibatında Aşıq Alının “Nə qaldı” kitabı çap olunub
24.02.20
Azər Abdulla - Peşmanlıqdan sevincə keçid
23.02.20
Elçin Hüseynbəyli - Qarağac - Romandan parça
23.02.20
Bədirxan Əhmədli - Gerçək və intellektual türkçü Muhsin Kadıoğlu
23.02.20
Könül Nuriyeva - "İsanın İncili"ndəki sonsuz suallar
23.02.20
Əlyazmalar İnstitutunda “Nəsimidən nəsimlər” kitabının təqdimatı olub
23.02.20
Ədəbiyyatşünaslığın inkişafına dəyərli töhfələr verən alim – akademik Həmid Araslı
21.02.20
İnsanın əzəməti – Dino Butsatinin hekayəsi
21.02.20
Tramp “Oskar” mükafatının Cənubi Koreya filmi “Parazitlər”ə verilməsini tənqid edib
21.02.20
Məşhur yazıçı hekayəsini 1 ABŞ dollarına satdı
21.02.20
Müslüm Maqomayev haqqında çəkilən serialın treyleri yayımlandı - VİDEO
21.02.20
Xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadənin anadan olmasından 99 il ötür
21.02.20
Taleh Eminoğlu - Knut Hamsun: bir medalın iki üzü
21.02.20
Bakıda Beynəlxalq film festivalı keçiriləcək
21.02.20
"Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq" jurnalının yeni sayı çıxıb
21.02.20
Hacı Ələmdar Mahirin anım günü
18.02.20
Özbəkistanda “Hər anımız Vətən desin!” adlı şeir müsabiqəsi elan olundu
12.02.20
"Təkrarın tənhalığı”nda "Sevdiyim əsər” – Fərid Hüseynin kitab təqdimatından reportaj
10.02.20
Gülbala Dadaş - “Hər kəsin öz eşqi” kitabı haqqında
07.02.20
Fərid Hüseynin kitablarının təqdimat mərasimi keçiriləcək
05.02.20
Bəsirə Əzizəlinin Muhsin Kadıoğlu haqqında monoqrafiyası çap olunub
05.02.20
İradə Musayeva -  Süleyman Rüstəmi əksinqilabçı adlandıran repressiya qurbanı
03.02.20
Cavanşir Yusiflinin Səlim Babullaoğlu haqqında kitabı nəşr edilib
02.02.20
İradə Musayeva - Bağırovun gizli tapşırığı: “Boynuna qoyuluncaya qədər döyün!”
01.02.20
"Qanun” nəşriyyatında "The Paris Review müsahibələri” adlı kitab nəşr edilib
01.02.20
Rusiya Yazıçılar İttifaqı ilə AYB arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb
29.01.20
İradə Musayeva - Bağırov bu tərcüməçimizi həbs etmək üçün Stalindən icazə istəmişdi
28.01.20
Fərid Hüseyn - İnsanın unutqanlığı bəzən onun ədalətidi
28.01.20
AYB-nin Gənclər Şurasının “Ulduz”u nəşr edildi
25.01.20
İradə Musayeva - Müstəqil Azərbaycan” sözü dilinizdən çıxmadımı?
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.