Azad Qaradərəli: “Ədəbiyyatımız ucuz fahişələrin yapısı altda gizlənir ki, alıcı toplasın” - MÜSAHİBƏ
03.06.14

Yazıçı Azad Qaradərəli ilə müsahibə


– Ədəbiyyat dövrünün aynasıdır. Yəni səhər, günorta, axşam şəhərdə, kənddə gördüklərimiz ədəbiyyatda öz əksini tapmalıdır. Amma tapırmı? Sabir deyirdi: “Zahida, gəl soyunaq bir kərə paltarımızı...”

Onda nə görəcəyik? Ədəbiyyatımız dərdlərimizdən, kədərimizdən qaçıb ara müğənnilərinin, rəqqasələrin, şou əhlinin, ucuz fahişələrin yapısı altda gizlənir ki, alıcı toplasın...

– Ədəbiyyat niyə bu gündədir?

– Hər adam yazıçı olmur və ya ola bilməz də. Olan da ədəbiyyatbazlıq, olacaq ki, bunun  yeri ən azı ədəbiyyatdan sonra gəlir və neçənci sırada durduğunu Allah bilir. Ədəbiyyatbazlar, əslində ədəbi istedadı olmayan, yaxud az olan adamlardır ki, bunlar həmişə əsl sənəti və sənətkarı bəd ayaqda sata biliblər. Borxes Pinoçetin ayağına gedən kimi! Bir çox sovet yazıçıları Stalini mədh edən kimi! Görün nə gündəyik ki, AYB-ın gənclər katibi deyir: “Mənə istedadlı gənc gərək deyil, mənə sədaqətli gənc gərəkdir”.   

- Daha çox gənclərlə dostluğa meyllisiz. Bunun səbəbini deyə bilərsizmi? Bəlkə, mənsub olduğunuz ədəbi nəsillə sizinki alınmır?

- Mən yazılarını çap etdiyim, internetdə yazışdığım, yazılarını sevə-sevə oxuduğum istedadlı gəncləri öz övladlarım kimi sevirəm. Və özümü heç də onların yanında 60 yaşlı qoca kimi hiss etmirəm. Mən səliqəli geyinməyi sevən, üzünü-saçını səliqə-sahmanda saxlayan biri kimi zahirən də cavan görünürəm və gənclərin iyli, tər qoxuyan, daim öskürən və gənclərə yuxarıdan aşağı baxan qocalardan zəhləsi getdiyini də bilirəm. Ona görə özümü həmişə köklənmiş vəziyyətdə  saxlayıram və özümü gənclərlə restoranlarda deyil, çayxanalarda deyil, ədəbi arenada bir yerdə hiss edirəm. Və buradan səslənirəm: “Şəxsən mənə sədaqətli yük atı, qatırı kimi üzüyola gənclər deyil, istedadlı və idarəolunmaz gənclər gərəkdir! Ədəbiyyatımızın gələcəyi onların əlindədir. Elə isə mən niyə onlardan qaçmalıyam ki?!”

- AYB-in mətbuat orqanlarından narazılığınızı gizlətmidiniz. Bu narazılıq haradan yararlanır?

- Mən daha bu barədə danışmıram ki... Nə mənası var? Bilirəm, indi bu sözümdən tutub ucuzluğa gedənlər olacaq, qoy olsun. AYB öz ömrünü onu yaradan SSRİ-yə çoxdan bağışlayıb. Necə deyərlər, motal əl çəkdi... Qardaşım, bu orqanlarda işləyənlər ağızlarıyla quş tutsalar da, faydası yox. Nədən, ondan ki, qarşıda bir baryer var və sənə açıq deyilməsə də, bilirsən ki, ondan yuxarı atdana bilməzsən. Şəhərdə inzibati binaların qabağında həmişəyaşıl bir kol olur, bağbanlar əllərində qayçı o kolu qayçılayıb istədikləri formaya salırlar. Bir belə, iki belə, sonda o kol daha başqa cür boy atmır, elə bağbanın istədiyi şəkildə yarpaqlayır, göyərir və olur əl quzusu kimi... daha istəsən də o özü istəyən kimi ola bilməz... axtalanmış cöngə kimi boynunu bükür qabağında... Bəsdi, yenə deyim?

Rəhmətlik Eldar Baxış məni çox təhrik edirdi ki, AYB-a üzv olum. Mən də hər dəfə soruşurdum ki, axı nə üçün? O boyda nəhəng adam cavab tapa bilmirdi və gülüb (siz kaş onun necə güldüyünü görə biləydiniz!) deyirdi: bəlkə ev-filan verdilər, axı sənin ailənə ev lazımdır, qaçqın ailəsidir... Çox xoşbəxtəm ki, o ev qovğalarından, kimlərinsə qabağında əyilməkdən, yaltaqlanmaqdan allah məni qoruya bildi. Gözəl insan, istedadlı yazıçı dostlarımın köməyi ilə Azərbaycan radiosunda 15 ilə yaxın işlədim, halal zəhmətimlə çörəyimi qazandım və eynən kənddəki kimi burada da torpağa daş qoyub ailəmə dam-daş tikdim. Hətta indi işsiz olsam da o dam-daşın içində qorxusuz-ürküsüz əyləşib mətnlərimi yazıram. Və baş redaktoru olduğum “Yazı” dərgisinin də “redaksiyası” elə bu dam-daşın içindədir. Və deyəsən, Azərbaycanda yeganə yazıçıyam ki, heç zaman AYB-ın və ya başqa bir ədəbi qurumun üzvü olmadım. Öyünməkçün demədim bu faktı.  Amma indi də ora ev, təqaüd-filan üçün gedən gənclərə çox acıyıram. Bir gün oradan imtina edəcəklərini qabaqcadan görür kimi...

- Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatında kim hamıdan qərib görünür?

- Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatında zahirən qərib görünən bir adam varsa, o da Əkrəm Əylislidir. Tez-tez zəngləşdiyim, arabir vaxt tapıb görüşdüyüm sənətkarın o “qəribliyindən” bizim bir çoxumuza pay düşür. Başqalarını bilmirəm, bu sarıdan mən öz “yükümü” götürmüşəm.

- Nədən yorulmusuz: sözdən yoxsa sözçülükdən?

- Sözdən heç vaxt yorulmaram. Axı bu mənim həm də yeganə çörək ağacımdır. Sözçülük isə... Mən bundan həmişə qaçmışam. Hər mənada.

- Azad Qaradərəli başqa bir yazıçı olsaydı, onu necə xarakterizə edərdiniz?

- Yazmağı bu gün yeganə peşəyə çevirən, ustadlarına ehtiram bəsləyən, özündən sonra gələn istedadlılara güvənən (amma güzəşt etməyən!), yalnız öz çörəyini yeyən, bir adama borclu qalmayan, bir az hövsəsləsiz, bir az kədərli, çox ciddi (hətta qədərindən çox!), ailəsinə, övladlarına bağlı birisi.

- Sonda gələcək barədə bir neçə cümlə deyərdiniz. İndi onsuz da tanımırlar. Gələcəkdə hər hansı yazıçını küçədə görəndə salam verəcəklərmi?

- İndi bir çoxları mənimlə təmasdan çəkinirlər. Bəzən hətta bunu mən özüm istəyirəm – kiminsə işini itirməsini istəmirəm. Amma onlar mənə gizlində yazırlar, yaxud ismarış göndərirlər ki, biz sizinləyik. Bu indiki vəziyyət. Gələcək barədə isə... Ən azından söyüş sahibi olmayacağıma əminəm. Orta və ali məktəbdə bizə zorla oxutdurulan “yazıçılara” o qədər söymüşük ki!.. Əgər yazdıqlarımın gələcəyinə inanmasaydım, mənim yaxşı bacardığım digər peşələrim var, müəllimlik, jurnalistika, hətta fəhləlik də! onlarla məşğul olardım... Hə, salam demişdiniz... salam olmasa da olar. Yetər ki, yazdıqlarımızı oxusunlar... /modern.az/

Yenililklər
24.02.20
Rəvan Cavid - “Azğın”: roman, yoxsa cızma-qara gündəlik?
24.02.20
"Kitabi-Dədə Qorqud”un üçüncü – Günbəd əlyazması" cap olunub
24.02.20

İlham Qəhrəmanın tərtibatında Aşıq Alının “Nə qaldı” kitabı çap olunub

24.02.20
Azər Abdulla - Peşmanlıqdan sevincə keçid
23.02.20
Elçin Hüseynbəyli - Qarağac - Romandan parça
23.02.20
Bədirxan Əhmədli - Gerçək və intellektual türkçü Muhsin Kadıoğlu
23.02.20
Könül Nuriyeva - "İsanın İncili"ndəki sonsuz suallar
23.02.20
Əlyazmalar İnstitutunda “Nəsimidən nəsimlər” kitabının təqdimatı olub
23.02.20
Ədəbiyyatşünaslığın inkişafına dəyərli töhfələr verən alim – akademik Həmid Araslı
21.02.20
İnsanın əzəməti – Dino Butsatinin hekayəsi
21.02.20
Tramp “Oskar” mükafatının Cənubi Koreya filmi “Parazitlər”ə verilməsini tənqid edib
21.02.20
Məşhur yazıçı hekayəsini 1 ABŞ dollarına satdı
21.02.20
Müslüm Maqomayev haqqında çəkilən serialın treyleri yayımlandı - VİDEO
21.02.20
Xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadənin anadan olmasından 99 il ötür
21.02.20
Taleh Eminoğlu - Knut Hamsun: bir medalın iki üzü
21.02.20
Bakıda Beynəlxalq film festivalı keçiriləcək
21.02.20
"Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq" jurnalının yeni sayı çıxıb
21.02.20
Hacı Ələmdar Mahirin anım günü
18.02.20
Özbəkistanda “Hər anımız Vətən desin!” adlı şeir müsabiqəsi elan olundu
12.02.20
"Təkrarın tənhalığı”nda "Sevdiyim əsər” – Fərid Hüseynin kitab təqdimatından reportaj
10.02.20
Gülbala Dadaş - “Hər kəsin öz eşqi” kitabı haqqında
07.02.20
Fərid Hüseynin kitablarının təqdimat mərasimi keçiriləcək
05.02.20
Bəsirə Əzizəlinin Muhsin Kadıoğlu haqqında monoqrafiyası çap olunub
05.02.20
İradə Musayeva -  Süleyman Rüstəmi əksinqilabçı adlandıran repressiya qurbanı
03.02.20
Cavanşir Yusiflinin Səlim Babullaoğlu haqqında kitabı nəşr edilib
02.02.20
İradə Musayeva - Bağırovun gizli tapşırığı: “Boynuna qoyuluncaya qədər döyün!”
01.02.20
"Qanun” nəşriyyatında "The Paris Review müsahibələri” adlı kitab nəşr edilib
01.02.20
Rusiya Yazıçılar İttifaqı ilə AYB arasında əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb
29.01.20
İradə Musayeva - Bağırov bu tərcüməçimizi həbs etmək üçün Stalindən icazə istəmişdi
28.01.20
Fərid Hüseyn - İnsanın unutqanlığı bəzən onun ədalətidi
28.01.20
AYB-nin Gənclər Şurasının “Ulduz”u nəşr edildi
25.01.20
İradə Musayeva - Müstəqil Azərbaycan” sözü dilinizdən çıxmadımı?
25.01.20
Fazil Abbasov - Qanımı süz, şərab kimi...
25.01.20
Əsmər Hüseyn Xan - Onda balaca idik, adımız uşağıydı
25.01.20
Şəhla Aslan Türkiyənin "KonTV" kanalında aparıcılıq edəcək
24.01.20
İradə Musayeva -  Repressiya illərində  tragik həbs situasiyaları...
22.01.20
“Dünya ədəbiyyatı” dərgisinin yeni sayı esse janrına həsr edilib
22.01.20
İlham Əziz - O dünyadan gələn səslər
22.01.20
İradə Musayeva - Repressiya dəhşətləri
22.01.20
Yazıçı-publisist Aqşin Babayevin daha bir kitabı çapdan çıxıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.