Lalə Həsənova - Postmodernizm, özünütənqid və müasir Azərbaycan cəmiyyəti
27.02.15

Postmodernizm illərdən bəri ədəbi ictimaiyyətdə mübahisə doğuran, hətta Azərbaycan cəmiyyətində birmənalı rədd olunan problemdir. Hamını narahat edən isə ilk növbədə milli mənəvi dəyərlərimizə, tarixi şəxsiyyətlərimizə olan fərqli münasibətdir. Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma” romanının nəşr olunduğu ilk vaxtlarda doğurduğu rezonans, narazılıq bu gün də gündəmdədir. Problemlə bağlı bir cox əsərlər yazılıb, əsər müxtəlif dillərə tərcümə edilib, lakin nədənsə biz yenə də postmodernizmi öyrənib qəbul etməkdənsə, inkar etməyi labüd sayırıq.

Elmi müddəaları bir kənara qoyub bu anlayışa ümumi nəzər salsaq, postmodernizm bəşəriyyətin öz tarixinə dönərək bugünkü təcrübəsi, nailiyyətləri baxımından yenidən nəzər salmasıdır. Axı insan kamilləşdikcə, keçmişinə, bu gününə olan münasibəti də dəyişir. Bəs nədən bizim cəmiyyət belə addımı atmağa hazır deyil? Allahın ömür verdiyi hər bir insan yaşa dolur, qocalır. Lakin müdrikləşmək, kamilləşmək hər insana nəsib olmur. Y.Qarayev Cavid yaradıcılığının gücünün onun Şərqə xas idealist “həqiqətlərə”, fəlsəfə, firqə və təriqət axtarışlarına verdiyi tənqidi qiymətdə olduğunu, birdəfəlik, əbədi tapılmış ehkam və doqmaları inkar və rədd etməsi olduğunu qeyd edirdi. “Qoy şübhə, düşüncə əzablı və səhv olsun, büdrəyiş olsun, təki ehkam olmasın!... Min batil etiqadın, min bir təriqətin gündə min bir dəfə çeynəndiyi mumiya və doqma olmasın!” Bu yanaşmanı yeni həqiqət, yeni fəlsəfə axtarışları üçün zəruri tarixi və psixoloji mərhələ olaraq qiymətləndirirdi.

İnkişafın müəyyən mərhələsində özünə tənqidi baxış zəruridir. Özümüzü əzizləyə-əzizləyə “Koroğlu” qəhrəmanlığını da, Nigar ismətini də itirdik. Bəlkə tariximizə yeni baxış bizi bu idilliyadan oyadacaq və biz özümüzü istədiyimiz kimi deyil, olduğumuz kimi görə və qiymətləndirə biləcəyik. Sadəcə inkar deyil düşünülmüş yanaşma daha vacib deyilmi? Bu halda bizi qorxudan görəsən nədir?

Müasir ədəbiyyatımızda bununla bağlı ifrata varan gənclərin də bəlası postmoderni səthi, üzdən qavramalarıdır. Demək həm tərəfdarı olanlar, həm də inkar edənlər öz məlumatsızlıqlarına əsaslanırlar. Postmodernizmin bizdən tələb etdiyi yüksək intellektdir (ən yaxşı postmodernist yazarları yada salaq: M. Paviç, U.Eko, Borxes, Pelevin, bizim Kamal Abdulla). Yerimizdə sayıb inkar etməkdənsə, inkişaf edib öyrənmək daha doğru deyilmi?!. Bu əsnada qeyd etməliyik ki, postmodernizmə münasibət cəmiyyətimizin mənəvi durumunun göstəricisidir. Təəssüf ki, biz hələ də problemə xurafata inanıb, yenilikdən qaçan xələflərimizin layiqli sələfləri kimi yaşamağa üstünlük veririk. Dünyanın artıq keçdiyini qəbul etdiyi bir mərhələni öyrənmədən müasir sənəti qavramaq mümkün deyil. Bu səbəbdən də Azərbaycan ədəbiyyatında postmodernizm mövzusunun hələ də aktual olduğunu görməli və qəbul etməliyik. 

Yenililklər
27.01.23

Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Bəyanatı

27.01.23
Vaqif Bayatlı Odər: "Qarabağdan ancaq Azərbaycanın Türk və Şərəf Damarını keçirməklə nəyəsə nail olmaq olar"
27.01.23
Günay Əfəndiyeva TDT-nin Macarıstandakı Nümayəndəliyini ziyarət edib
26.01.23
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
24.01.23
“Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında” qanun layihəsi hazırlanacaq
24.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Türkiyə Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə İstanbulda sərgi təşkil edib
24.01.23
Antonis van Deykin əsəri 3 milyon dollara hərraca çıxarılıb
23.01.23
"İnanıram" tamaşasının premyerası olub
23.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Türk Tarix Qurumu bir araya gəlib
23.01.23
Qara Qarayevin əsərləri Filarmoniyada səslənəcək
20.01.23
Günay Əfəndiyeva Ankarada Türkiyə Ali Təhsil Şurasının (YÖK) rəhbəri Erol Özvar ilə görüşüb
18.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu qarşılıqlı əməkdaşlığı daha da gücləndirir
16.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Şuşa ilə bağlı layihələri davam edir
11.01.23
Vaqif Osmanov - Kimdir günahkar, insanlarmı, yoxsa zaman?
06.01.23
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.01.23
“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olunub
30.12.22
Əhməd Cavad 130: “Mən bir Turan yolçusuyam”
29.12.22
“Ömər Faiq Nemanzadə” fotoalbomu nəşr olunub
29.12.22
İki beynəlxalq Türk təşkilatı bir arada
26.12.22
Azərbaycanın dünya ədəbiyyatındakı boş qalmış yeri - Kənan Hacı yazır
26.12.22
Almaxanım Əhmədli və sənət dostları İsveçdə konsert verib
26.12.22
Günay Əfəndiyeva Astanada keçirilən Mərkəzi Asiya Media Forumunda çıxış edib
24.12.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Kamran Məmmədovun 100 illik yubileyi qeyd olunub
23.12.22
Bu il hərraclarda satılan ən bahalı rəsm əsərlərinin adı açıqlanıb
23.12.22
Günay Əfəndiyeva Qazaxıstan İnformasiya və sosial inkişaf naziri ilə görüşüb
22.12.22
Əziz Dövlətabadinin “Süxənvərani-Azərbaycan” kitabı çapdan çıxıb
22.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Qazaxıstanın mədəniyyət və idman naziri ilə görüşüb
22.12.22
“Atabəylər: Şəmsəddin Eldəniz” layihəsinin musiqi tərtibatı üzrə müsabiqə elan edilib
21.12.22
“II Sumqayıt Kitab Sərgisi”nin proqramı açıqlandı
21.12.22
Günay Əfəndiyeva Qırğız Dövlət Dil və Dil Siyasəti üzrə Milli Komissiyanın sədri ilə görüşüb
20.12.22
“Mifoloji lüğət” kitabı işıq üzü görüb
20.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Türk dövlətləri: Şərq və Qərb arasında körpü” adlı dəyirmi masa keçirilib
19.12.22
Aleks de Val - Aclıq və feminizm
19.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun birgə əməkdaşlığı ilə beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
19.12.22
“Sonuncu korifey” – Ədəbiyyatımızın “Don Kixot”u
17.12.22
Hamlet İsaxanlının “Mənim Qarabağım və ya Qarabağ düyünü” kitabının təqdimatı keçirilib
16.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun əlaqələri Avropa məkanında daha da genişlənir
16.12.22
AMEA-da “Akademiyanın Şuşanaməsi” ədəbi-tarixi ənənə və gələcəyə baxış” adlı konfrans keçirilib
16.12.22
Təranə Vahid - Dəfn nəğmələri
15.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu və Bursa Uludağ Universiteti arasında əməkdaşlıq protokolu imzalanıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.