Lalə Həsənova - Postmodernizm, özünütənqid və müasir Azərbaycan cəmiyyəti
27.02.15

Postmodernizm illərdən bəri ədəbi ictimaiyyətdə mübahisə doğuran, hətta Azərbaycan cəmiyyətində birmənalı rədd olunan problemdir. Hamını narahat edən isə ilk növbədə milli mənəvi dəyərlərimizə, tarixi şəxsiyyətlərimizə olan fərqli münasibətdir. Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma” romanının nəşr olunduğu ilk vaxtlarda doğurduğu rezonans, narazılıq bu gün də gündəmdədir. Problemlə bağlı bir cox əsərlər yazılıb, əsər müxtəlif dillərə tərcümə edilib, lakin nədənsə biz yenə də postmodernizmi öyrənib qəbul etməkdənsə, inkar etməyi labüd sayırıq.

Elmi müddəaları bir kənara qoyub bu anlayışa ümumi nəzər salsaq, postmodernizm bəşəriyyətin öz tarixinə dönərək bugünkü təcrübəsi, nailiyyətləri baxımından yenidən nəzər salmasıdır. Axı insan kamilləşdikcə, keçmişinə, bu gününə olan münasibəti də dəyişir. Bəs nədən bizim cəmiyyət belə addımı atmağa hazır deyil? Allahın ömür verdiyi hər bir insan yaşa dolur, qocalır. Lakin müdrikləşmək, kamilləşmək hər insana nəsib olmur. Y.Qarayev Cavid yaradıcılığının gücünün onun Şərqə xas idealist “həqiqətlərə”, fəlsəfə, firqə və təriqət axtarışlarına verdiyi tənqidi qiymətdə olduğunu, birdəfəlik, əbədi tapılmış ehkam və doqmaları inkar və rədd etməsi olduğunu qeyd edirdi. “Qoy şübhə, düşüncə əzablı və səhv olsun, büdrəyiş olsun, təki ehkam olmasın!... Min batil etiqadın, min bir təriqətin gündə min bir dəfə çeynəndiyi mumiya və doqma olmasın!” Bu yanaşmanı yeni həqiqət, yeni fəlsəfə axtarışları üçün zəruri tarixi və psixoloji mərhələ olaraq qiymətləndirirdi.

İnkişafın müəyyən mərhələsində özünə tənqidi baxış zəruridir. Özümüzü əzizləyə-əzizləyə “Koroğlu” qəhrəmanlığını da, Nigar ismətini də itirdik. Bəlkə tariximizə yeni baxış bizi bu idilliyadan oyadacaq və biz özümüzü istədiyimiz kimi deyil, olduğumuz kimi görə və qiymətləndirə biləcəyik. Sadəcə inkar deyil düşünülmüş yanaşma daha vacib deyilmi? Bu halda bizi qorxudan görəsən nədir?

Müasir ədəbiyyatımızda bununla bağlı ifrata varan gənclərin də bəlası postmoderni səthi, üzdən qavramalarıdır. Demək həm tərəfdarı olanlar, həm də inkar edənlər öz məlumatsızlıqlarına əsaslanırlar. Postmodernizmin bizdən tələb etdiyi yüksək intellektdir (ən yaxşı postmodernist yazarları yada salaq: M. Paviç, U.Eko, Borxes, Pelevin, bizim Kamal Abdulla). Yerimizdə sayıb inkar etməkdənsə, inkişaf edib öyrənmək daha doğru deyilmi?!. Bu əsnada qeyd etməliyik ki, postmodernizmə münasibət cəmiyyətimizin mənəvi durumunun göstəricisidir. Təəssüf ki, biz hələ də problemə xurafata inanıb, yenilikdən qaçan xələflərimizin layiqli sələfləri kimi yaşamağa üstünlük veririk. Dünyanın artıq keçdiyini qəbul etdiyi bir mərhələni öyrənmədən müasir sənəti qavramaq mümkün deyil. Bu səbəbdən də Azərbaycan ədəbiyyatında postmodernizm mövzusunun hələ də aktual olduğunu görməli və qəbul etməliyik. 

Yenililklər
03.03.24
Asif Rüstəmli - Azərtac nə vaxt yaradılıb?
29.02.24
Abbasəli Xankişiyev - Dağlar kimi məğrur saxla başını
29.02.24
Əlirza Zihəq - Şuşa zəfəri
29.02.24
II Kitabqurdu Payız Oxu Marafonunun qalibləri mükafatlandırılıb
27.02.24
Azərbaycan Respublikası Kino Agentliyinin fəaliyyəti qənaətbəxşdir
23.02.24
Kənan Hacı - Korifeyin həyatını cəhənnəmə çevirən Dahi - Mahir Qarayevin "Sonuncu korifey" romanı üzərinə qeydlər
10.02.24
Öz nəğməmlə tək qalmışam indi mən - Höte
08.02.24
Gülnar Səmanın “Sözümüz sözdür-2” kitabı “GlobeEdit” nəşriyyatında çap olunub
01.02.24
Rus poeziyasının Gümüş dövrü - Seçmə şeirlər
01.02.24
Rəşad Səfər - Çığıranlar və çığırmayanlar
29.01.24
“İsveç nəsr antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində
29.01.24
Küyülü Nəccari Səid - Olumla ölüm arasında
29.01.24
Qulu Ağsəs haqqında kitab işıq üzü görüb
27.01.24
Natəvana "yaxılan" qara və qırmızı boyalar - Fərid Hüseyn yazır
25.01.24
Mahir N. Qarayev - Qara maskalı qatil
25.01.24
Tanınmış alim Paşa Kərimov vəfat edib
25.01.24
Fərid Hüseyn - Sözümüzü Allaha çatdırana vida
24.01.24
Vaqif Sultanlının “İnsan dənizi” romanı Təbrizdə yayınlandı
16.01.24
"Arşın mal alan" Ankara Dövlət Opera və Balet teatrında nümayiş olunub
16.01.24
Mahir N. Qarayev - Bir dəqiqəlik sükut, yaxud fikirli gördüyüm fikir adamı
16.01.24
Səfər Alışarlı - "Səs" romanı ustalıqla yazılmış əsərdir
16.01.24
Dünyaca məşhur roman Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16.01.24
Səlim Babullaoğlu - Düma, Natəvan, xəncər, arxalıq və oyun
14.01.24
Ədəbiyyat İnstitutunda unudulmaz şair Nurəngiz Günə həsr olunmuş tədbir keçirilib
10.01.24
Bu boyda ömrü məhəbbətsiz necə yaşayasan? - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında - Fərid Hüseyn
10.01.24
Bolqarıstanda beynəlxalq festivalda ölkəmizi “Açar” bədii filmi təmsil edəcək
10.01.24
Tanınmış yazıçı, ədəbiyyatşünas Çingiz Hüseynov vəfat edib
10.01.24

"Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin "Macarıstan" sayı və "Macar ədəbiyyatı" antologiyası nəşr olunub

26.12.23
Zərdüşt Əlizadə - Qəm-qüssə, kədər şairi
20.12.23
Fərid Hüseyn - Orxan Vəlinin Nahit xanıma məktubları haqqında
18.12.23
İki şair, iki şeir - Mahir N. Qarayev və Sesar Valyexo
18.12.23
Fərid Hüseyn  Bişkekdə Çingiz Aytmatova həsr olunan beynəlxalq forumda iştirak edib
13.12.23
Yun Fossenin Nobel mühazirəsi
11.12.23
2024-cü il üçün Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı Şuşadan Türkmənistanın Anev şəhərinə ötürülüb
11.12.23
Moskvada Əsgər Məmmədovun “Nar dastanı” adlı rəsm sərgisi açılı
11.12.23
Mixail Lermontov - Vəsiyyət    
11.12.23
Tutu Ağayeva - "Gözəgörünməzlər"in görünən və görünməyən tərəfləri
09.12.23
Səlim Babullaoğlu TÜRKSOY tərəfindən təltif olundu
09.12.23
Səlim Babullaoğlu - Allah və vətən aşiqi, böyük şair
09.12.23
Bakıda “Məhmət Akif Ərsoy. Seçmə şeirlər” kitabının təqdimatı olub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.