Nicat Həşimzadə -  “ Kor qatil”i oxuyarkən

04.05.15

Margaret Atwood  haqqında danışacağımız “Kor qatil ” romanına görə 2000 – ci ildə Booker mükafatının qalibi olub. Həmin zamana qədər adı 5 dəfə mükafatçılar siyahısında düşsə də yalnız bir dəfə qalib oldu. Dünyada daha çox feminist yazar kimi tanınan Margaret Atwood roman və hekayə kitablarından başqa 15 ədəd şeir kitablarının da müəllifidir. Qeyri – adi yazı üslubu olan müəllif oxucunu düşünməyə, hadisələrin gedişini yazarla birlikdə müəyyən etməyə məcbur edir. Metafizika sahəsini, mifoloji faktları dərindən bildiyi əsasən “Kor qatil ” romanından hiss olunur.

Təsadüfi qəza, yoxsa düşünülmüş qətl? Luranın ölüm səbəbləri nədir? Şahidlər intihar etdiyini söyləyirlər? Bəs həqiqət nədir? Roman İris Çeysin hadisələri nəql etməsiylə başlayır. Onunla bacısı arasında əksər hallarda qısqanclıq duyğuları yaşanıb. İki bacı uşaqlıqları dönəmində tərbiyəçiləri Renniyə çox bağlanıblar. İntihar edən obraz Laura olsa da İrislə müqayisədə o, öz məqsədlərini həyata keçirmək uğrunda daha çox mübarizə aparır. İris ağır sosial şəraitin sərt qaydalarına boyun əyən cəsarətsiz insandır. Atasının hökmü əsasında Riçard adlı  zəngin biriylə izdivac qurur. Müflis olma təhlükəsi ilə üz – üzə qalan ata qızını Riçardla nigaha məcbur edir. Lakin həyata keçirilən, gerçəkləşən bu qərar Çeysin ailəsini böhrandan xilas edə biləcəkmi? Romanda idealist düşüncəylə materialist təfəkkürün, nasizmlə kommunizmin toqquşmasından danışılır. Müəllif obrazların diliylə öz təfəkkürünü məntiqli fikirlərlə əsaslandırır. Həmçinin əsərdə dövlət hakimiyyətinin təşkil olunmasındakı çatışmazlıqlardan bəhs olunur.  Əsərin adı çox maraqlıdır. Nə üçün məhz Kor qatil? Romanda azyaşlı uşaqlara qarşı amansız rəftar, kor uşaqların, oğlan və yaz qız olmasından aslı olmayaraq gecə həyatına, fahişəliyə məcbur edilməsi, ən yaxşı haldasa həmin kor uşaqların fahişəxanadan xilas olsalar da gecə həyatından qurtula bilməmələri , oğru , cani, qatil olmaları haqqında fikirlər var. Həmin insanların kədərli taleyindən söhbət açılır.

Romanda diqqətimi ən çox çəkən məsələlərdən biri də budur :
“Böhrandan xilas olmaq üçün bəzən müharibələrə də ehtiyac olur” Konkret olaraq bir  fikir söyləmək çətindir. Bəlkə də bu düşüncə aclıqdan bezən insanın ölüm arzulamasından doğulur. Müharibədən qayıdan ata ateistdir. Bəlkə də  savaşda gördüyü fəlakətlər Tanrı sevgisini məhv edib. Lakin qızı Laura Tanrıya inanır. İnsanları Tanrıya ibadət etməyə çağırır, lakin əsərin sonlarına yaxın görürük ki, Lauranı monastıra qəbul etmirlər. Bəs Lauranın monastıra qəbul edilməməsinin səbəbləri nədir? Margaret həm də eşq mövzusuna toxunub. Yazıçı hesab edir ki, eşq günahdır, amma vazkeçilməz günahdır. Gerçəyi o zaman yazmaq olar ki, yazdıqlarının oxunulmayacağından əmin olasan. Romanın bəzi hissələri olduqca anlaşılmazdır. Sanki əsəri bir neçə nəfər yazıb.

Margaret materialist ideologasiyasına sahib olsa da yaratdığı obrazlar da idealist təfəkkürə hədsiz maraq var. Romanın sonunda Laura sanki illər boyu inandığı Tanrı tərəfindən tərk edilir. Çeysinlər ailəsində dini təfəkkürlər tamamilə fərqlidir. Valideynlərdin biri metodist, digəri anqlikan təriqət nümayəndəsidir. Bəlkə Atwood insanları dini birliyə səsləyir? Romanı Çeynis ailəsinin faciəsi də adlandırmaq olar. Renni obrazı bu ailəyə sədaqəti ilə diqqəti cəlb edir.

Laura fotoşəkilləri rəngləyir, bu, onun psixoloji durumundakı çətinlikləri göstərir. Normal şüura sahib olan insan fotoşəkilləri rəngləyərmi? Romanın ən gərgin anlarından biri iki bacının eyni kişini – Aleksi sevməsidir. Aleks canidirmi? Əgər canidirsə onu hansı cinayətlərə görə günahlandırmaq olar? Laura onu nə üçün gizlədir? Romanı bütövlükdə məntiq oyunu hesab etmək olar. Ay ərzində 17 kitab oxudum. Amma heç biri beynimi bu şəkildə lərzəyə salmadı. Beynim son dəfə belə çaxnaşmanı Kamyunun “Yad” əsərini oxuduğum zaman yaşamışdı. Laura, İris və Aleksin birgə çəkdirdikləri foto var, həmin foto Aleks Çeynislərdən ayrıldıqdan sonra Laura fotodan İris olan hissəni kəsir, İris də həmçinin Laura olan hissəni kəsir. İnsan hisslərinin əməli olaraq bu formada təsvir edilməsi ağılagəlməzdir.

Yazıçı “Kor qatil” romanında burjua inancını batil hesab etdiyini deyir. Bacılardan biri atalarına qatı kapitalist olmasına etiraz edirlər. Məncə romanın ən bədbəxt obrazı İrisdir. Çünki anasını, atasını, bacısını itirir, əri Riçardla xoşbəxt ola bilmir. Doğmalarının ölümü onu sarsıdır. Lauranın qeydləri insanı şok vəziyyətinə salır. Onun müqəddəs kitabdan sevmədiyi hissələri kəsməsi bacısı İrisdə hədsiz heyrət yaradır.

Evliliyin ilk günü, zifaf gecəsi İris Riçardla cinsi münasibətindən həzz almır. Əksər hallarda düşünülür ki, qadın zövq almırsa cinsi zövqü başqa kişilərdə axtaracaq. Atwood isə zənn edir ki, qadın əriylə cinsi münasibətdən həzz alırsa başqa kişilərdə müxtəlif həzlər axtaracaq.

Romanda ən çox sevdiyim fikirlər :
“Gənclərdə şəhvəti eşqlə qarışdırma halları var , hər cür məsələdə idealistdirlər ”
“Planet bir zaman inkişaf etmiş ancaq indi ölmüş olan yüksək sivilizasiyadan xatirə qalmış bir çox maraqlı qalıqlara sahibdir . Hər cür ağıllı həyat tərzinin yox olmasına yol açan fəlakətin nə olduğunu bilmirik ”

“Bəzən insan əslində gerçəkləşməyəcəyini bildikləri bir şeyə ümidsizcə inanırlar. İnsanlar xoşbəxt sonluğa necə ağlayırsa, toy sevincinə də eyni səbəblə ağlayır ”

Qatil öz qurbanına aşiq ola bilərmi? Aşiq olsa onu necə xilas edə bilər ?

Bütün bu suallara cavab tapmaq üçün Margaret Atwoodun “Kor qatil” romanını oxumaq lazımdır. Romanı daha dərindən dərk etmək üçün təkrar yenə oxuyacam. Çox ciddi fəlsəfi- psixoloji əsərdir.

Yenililklər
27.01.23

Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Bəyanatı

27.01.23
Vaqif Bayatlı Odər: "Qarabağdan ancaq Azərbaycanın Türk və Şərəf Damarını keçirməklə nəyəsə nail olmaq olar"
27.01.23
Günay Əfəndiyeva TDT-nin Macarıstandakı Nümayəndəliyini ziyarət edib
26.01.23
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub
24.01.23
“Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında” qanun layihəsi hazırlanacaq
24.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu Türkiyə Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə İstanbulda sərgi təşkil edib
24.01.23
Antonis van Deykin əsəri 3 milyon dollara hərraca çıxarılıb
23.01.23
"İnanıram" tamaşasının premyerası olub
23.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Türk Tarix Qurumu bir araya gəlib
23.01.23
Qara Qarayevin əsərləri Filarmoniyada səslənəcək
20.01.23
Günay Əfəndiyeva Ankarada Türkiyə Ali Təhsil Şurasının (YÖK) rəhbəri Erol Özvar ilə görüşüb
18.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu qarşılıqlı əməkdaşlığı daha da gücləndirir
16.01.23
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun Şuşa ilə bağlı layihələri davam edir
11.01.23
Vaqif Osmanov - Kimdir günahkar, insanlarmı, yoxsa zaman?
06.01.23
“Poetika.izm” jurnalının növbəti sayı çap olunub
05.01.23
“Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı” jurnalının növbəti sayı çap olunub
30.12.22
Əhməd Cavad 130: “Mən bir Turan yolçusuyam”
29.12.22
“Ömər Faiq Nemanzadə” fotoalbomu nəşr olunub
29.12.22
İki beynəlxalq Türk təşkilatı bir arada
26.12.22
Azərbaycanın dünya ədəbiyyatındakı boş qalmış yeri - Kənan Hacı yazır
26.12.22
Almaxanım Əhmədli və sənət dostları İsveçdə konsert verib
26.12.22
Günay Əfəndiyeva Astanada keçirilən Mərkəzi Asiya Media Forumunda çıxış edib
24.12.22
Ədəbiyyat İnstitutunda Kamran Məmmədovun 100 illik yubileyi qeyd olunub
23.12.22
Bu il hərraclarda satılan ən bahalı rəsm əsərlərinin adı açıqlanıb
23.12.22
Günay Əfəndiyeva Qazaxıstan İnformasiya və sosial inkişaf naziri ilə görüşüb
22.12.22
Əziz Dövlətabadinin “Süxənvərani-Azərbaycan” kitabı çapdan çıxıb
22.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Qazaxıstanın mədəniyyət və idman naziri ilə görüşüb
22.12.22
“Atabəylər: Şəmsəddin Eldəniz” layihəsinin musiqi tərtibatı üzrə müsabiqə elan edilib
21.12.22
“II Sumqayıt Kitab Sərgisi”nin proqramı açıqlandı
21.12.22
Günay Əfəndiyeva Qırğız Dövlət Dil və Dil Siyasəti üzrə Milli Komissiyanın sədri ilə görüşüb
20.12.22
“Mifoloji lüğət” kitabı işıq üzü görüb
20.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda “Türk dövlətləri: Şərq və Qərb arasında körpü” adlı dəyirmi masa keçirilib
19.12.22
Aleks de Val - Aclıq və feminizm
19.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun birgə əməkdaşlığı ilə beynəlxalq elmi konfrans keçirilib
19.12.22
“Sonuncu korifey” – Ədəbiyyatımızın “Don Kixot”u
17.12.22
Hamlet İsaxanlının “Mənim Qarabağım və ya Qarabağ düyünü” kitabının təqdimatı keçirilib
16.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun əlaqələri Avropa məkanında daha da genişlənir
16.12.22
AMEA-da “Akademiyanın Şuşanaməsi” ədəbi-tarixi ənənə və gələcəyə baxış” adlı konfrans keçirilib
16.12.22
Təranə Vahid - Dəfn nəğmələri
15.12.22
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu və Bursa Uludağ Universiteti arasında əməkdaşlıq protokolu imzalanıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.