"Maska" nəşriyyatı Anar haqqında kitab nəşr edib

19.07.17

Moskvanın "Maska" nəşriyyatı Xalq yazıçısı Anar haqqında kitab nəşr edib.

"İllərini sayan Anar" adlı kitaba yazıçı haqqında məqalələr, çıxışlar, mətbuat səhifələrində gedən müxtəlif rəylər daxildir. Kitaba rus yazıçısı Sergey Sibirtsev Ön söz yazıb.

Kitab Anarın 60 və 70 illiyinə Ulu Öndər Heydər Əliyevin, Prezident İlham Əliyevin, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təbrik məktublarıyla açılır.

"Anar haqqında söz" bölməsində Çingiz Aytmatovun, Rimma Kazakovanın, Oljas Süleymenovun, Ukrayna, rumın, alman tədqiqatçılarının, Azərbaycanın Xalq şairləri və Xalq yazıçılarının yazıları daxil edilib.

"Anarın nəsri" bölməsində tanınmış rus tənqidçiləri V.Perevedensevin, D.Urnovun, L.Anninskinin, V.Kovskinin, A.Latıninanın, A.Boçarovun, L.Lavrovanın, E.Şklovskinin, bəstəkar, SSRİ Xalq artisti Nikita Boqoslovskinin, görkəmli alim türkoloq Xalıq Koroğlunun və başqalarının "Literaturnaya qazeta", "Sovetskaya kultura", "Komsomolskaya pravda", "Trud" qəzetlərində, "Novıy Mir", "Drujba narodov", "Yunost", "Oktyabr", "Zvezda", "Literaturnoe obozrenie" jurnallarında çap edilmiş geniş məqalələri yer alıb.

Anarın pyesləri əsasında Azərbaycan, İstanbul, Moskva, Kişinyov, Daşkənd, Qazan və başqa şəhərlərdə qoyulmuş tamaşalar haqqında rus teatrşünaslarının, azərbaycanlı müəlliflərin "Pravda" qəzetində, "Teatr", "Sovremennaya dramaturqiya" jurnallarında dərc olunmuş məqalələri və resenziyaları kitabın ayrıca bölməsində toplanıb.

Kitabın başqa bir bölümündə Azərbaycan yazıçısının əsərləri haqqında rus, alman (ADR və AFR), Fransa, İsveçrə, Avstriya, Macarıstan, Rumıniya, Türkiyə, İran, MDB və ərəb ölkələri mətbuatında çıxmış yazılardan örnəklər verilib. Məktublar bölməsində Anara Rəsul Həmzətovun, Çingiz Aytmatovun, Eduardas Mejelaytesin, İrakli Andronnikovın, Viktor Astafyevin, Leonid Zorinin, Sergey Baruzdinin, Rimma Kazakovanın, Yunna Moritsin, Vladimir Amlinskinin, Leonid Juxovitskinin, İvan Draçın, İlya Averbaxın, Baninin, Şmidenin, Əziz Şərifin, Xalıq Koroğlunun məktubları dərc edilib. Kitabın bir bölümündə də Moskva tənqidçisi və nasiri Lüdmila Lavrovanın Anara həsr olunmuş kitabından Azərbaycanın görkəmli ədəbiyyat, sənət, mədəniyyət xadimlərinin Xalq yazıçısı haqqında fikirləri əks olunub.

Kitabın sonunda yazıçının rus dilində çıxan kitablarının siyahısı, filmoqrafiya və bioqrafik məlumatlar dərc olunub. Üz qabığında Anarın Tahir Salahov tərəfindən çəkilən rəsmi, içəridə isə yazıçının müxtəlif yaşlarında rus rəssamları Lüdmila Skubko-Karpasın, Tatyana Selvinskayanın, Azərbaycan rəssamları Toğrul Nərimanbəyovun, Tahir Salahovun yağlı boyayla çəkdikləri portretləri var.

Nəşrin tərtibçisi Natəvan Xəlilova, redaktoru Lüdmila Lavrovadır.

Kitaba yazılmış Ön sözü oxuculara təqdim edirik.

HƏLLEDİCİ İŞTİRAK

Sergey SİBİRTSEV


Bu fundamental kitab kiməsə görünə biləcək qədər sadə deyil. Gözəl Azərbaycan yazıçısı Anarın yaradıcılığı və şəxsiyyəti haqqında məqalələr, fikirlər, rəylər kitabı ilk baxışda oxucu üçün bayram kimi qavranıla bilər. Çünki oxucu başqalarının, nüfuzlu tənqidçilərin, ictimai xadimlərin, musiqiçilərin, rəssamların, rejissorların təəssüratları vasitəsiylə yenidən sevimli müəlliflərinin yaradıcılıq aləminə daxil ola biləcəkdir. Kimsə onu özüyçün yenidən kəşf edəcək. Anarın yazıçılıq ustalığı, vətəndaşlıq və həyat mövqeyi haqqında dəyərləndirmələr və mülahizələr güzgüsündə böyük sənətkarın sirrini açmaq, onun Sözünün nədən yarandığını bilmək mümkün olacaq.

Əlbəttə, belə bir baxış da məqbuldur. Amma bu lap üz qatda belədir. Bu məqamda mən Anarın gizli və incə ironiyasını duyuram. Sonra elə bu kitabda onun dostu, şair Fikrət Qocanın fikriylə rastlaşıram və başa düşürəm ki, məşhur ədəbiyyatşünasların, tənqidçilərin mətnlərinə rəğmən Anar irsinin asan mənimsənilməsi aldadıcı ilyüziyadır, yaradıcılığını - nəsrini, filmlərini, tamaşalarını, tədqiqatlarını, esse və məqalələrini əhatə etmək və deməli, müəllifi tam tanımaq imkansızdır.

F.Qoca etiraf edir: "Elə bilirsiniz ki, Anarı tanıyırsınız?" Amma mən deyərdim: "Anar o şəxslərdən deyil ki, onu tanımaq asan olsun. İlk baxışda hamıya açıqdır, amma eyni zamanda, öz içinə qapanıb. Ünsiyyətlidir, çoxlu dostu, tanışı var, amma eyni zamanda, çox tənhadır. Bu, dəhşətli deyil, Allah da tənhadır".

Bax belə... Nə qədər cəhd olunsa da, yazıçını ən dərin və parlaq rəylərin toplusuyla da dərk etmək mümkün olmayacaq. Deməli, bu kitabla tanış olan hər kəs Anar yaradıcılığına açarın sorağında maraqlı bir səyahətə çıxır, ayrı-ayrı fraqmentlər əsasında əlvan və çoxcəhətli Anar adlı freskayla tanış olur. Kədərli olsa da, etiraf edim ki, bazar ədəbiyyatıyla tərbiyələnmiş müasir oxucu üçün bu ilk baxış kifayət etməyəcək.

Bu kitabı oxuyarkən qəlibləşmiş ehkamlardan ayrılmaq gərəkdir. Sovet ədəbiyyatı və "altmışıncılar" ehkamlarından uzaqlaşıb dərinlərə varmaq lazımdır. Anar şəxsiyyətinin formalaşdığı qəliz və ziddiyətli Zaman haqqında düşünməlisən. Onun müəllimləri və tarixi şərait, ailəsinə və dünyagörüşünə təsir edən amilləri nəzərə almalısan, onu qüdrətli milli zəmində yetişdirən və eyni zamanda, dünyanın insanı kimi püxtələşdirən səbəbləri araşdırmalısan. Kitabdakı yazılardan birində dəqiq deyildiyi kimi, Anarın varlığında Azərbaycan milli xarakterinin ən yaxşı cəhətləri dünya insanının cizgiləriylə üzvü şəkildə birləşir. Bir rus yazıçısı kimi mənə Anarın rus mədəniyyəti və ədəbiyyatına münasibəti çox qiymətlidir. O yazır: "Rus dili bizim də sərvətimizdir, bu dilin vasitəsiylə biz azərbaycanlılar da, tatarlar, qazaxlar, özbəklər, türkmənlər də dünya mədəniyyətinə və öz-özlüyündə çox zəngin olan rus mədəniyyətinə qovuşuruq".

Anar haqqında yazan ən yaxşı tənqidçilərin uzaqgörənliyini qeyd etməmək olmaz. Onun nəsrinin ideya-mənəvi təməllərini - hərisliyi, acgözlüyü, hər şeyi qamarlamaq ehtirasını damğaladığını vurğulayırlar, qeyd edirlər ki, yazıçı daima mənəviyyatsızlığa, saxta öyüdçülüyə qarşıdır. O şeylər ki, insanın daxili aləmini çökdürür, "vətəndaş məqsədləriylə şəxsi səadət" arasındakı tənasübü pozur. Anar nəsri "etik cəhətdən tələbkardır" (L.Poşexonov). Böyük sələfi Cəlil Məmmədquluzadə kimi, Anar da boş-boş möüzə oxuyanlara, bəlağətli boşboğazlara nifrət bəsləyir. Xəstəni müalicə etmək əvəzinə onun nəbzini yoxlayıb getməyə tələsən "həkimlər" ...

Belə "həkimlər" mənə üzdəniraq "postmodernistləri" xatırladırlar. Əsas məqsədləri muzdlarını almaqdır, oxucunu hansı mənəvi "qidayla" doydurmaq istədikləri isə onlarçün vacib deyil.

Bununla belə, klassiklərin humanist tövsiyyələrinə əməl edən Anar sırf ifşaçılıq mövqeyində də dayanmır. Qeyd edir ki, ədəbiyyat həmişə bəraət qazandırır, hətta məhkum edəndə də... Çünki anlamağa çalışır. İttiham edərək həm də müdafiə edir... Yazıçı da Allah kimi çoxlu müxtəlif adamlar tanıyır, o cümlədən, çox pis adamları da, amma hər bir insanda, hətta ən pis insanlarda da o özünü axtarmalıdır.

Anar miqyaslı sənətkar kimi XX əsri adladı. "İllərini sayan Anar" kitabı bir daha sübut edir ki, onun Azəbaycan ədəbiyyatında varlığı - həlledicidir. Amma türk dünyasının ədəbiyyatı da Anarın təsirindən xali deyil. Ümid edək ki, Anarı uzun illər boyu maraqla oxuyan, əsərləri haqqında dərin məqalələr yazılan Rusiyada da onun Sözü eşidiləcək. "Drujba narodov" jurnalında Anarla geniş müsahibənin və onun yeni əsərinin - parlaq və sirli "Göz muncuğu" povestinin dərc olunması bunun əlamətidir.

Anar formal əllaməçilik arxasında gizlənənlərdən deyil. Hələ "Kommunizmə işıqlı ümidlər" dövründə o, cəsarətlə qarşıdakı ağır gələcəyin təlaş doğuran işarələrini görmüş və göstərmişdi. Bunun ən əyani nümunəsi "Gecə düşüncələri"dir" - əsrin övladının sarsıdıcı etirafı. Bu səmimi etiraf müəllifin öz özüylə açıq söhbəti, çoxyönlü istedadın qəlbinin aynasıdır.

Anarın bizlərə, bugünkülərə, həm də yalnız yazıçılara deyil, hamıya ən böyük dərsi öz işinə, yaradıcılığına namuslu yanaşmaq dərsidir. Onunçün yaradıcılıq oyun deyil, məşhur olmaq, tanınmaq, teleekranlarda, dəbdə olan təqdimatlarda görünmək deyil.

Anarçün yaradıcılıq sirli-sehrli bir aləmdir, insanı bütünlüklə yandırıb yaxan təbiət hadisəsidir. Həyatın elə bir həddidir ki, şair demişkən "burda sənət bitir, torpağın, taleyin nəfəsi gəlir". /525.az/

Yenililklər
05.05.18
Şəmil Sadiq - Qəzetbaz
04.05.18
Bu il ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı verilməyəcək
04.05.18
Qanundan yeni kitab - Artur Şopenhauer
03.05.18
Bakı Mühəndislik Universitetində Kamal Abdulla ilə görüş keçirildi
30.04.18
Serbiyada Kamal Abdullanın “Deyəsən, Platon xəstələnib” kitabının təqdimatı keçirilib
30.04.18
Qazax şairi Mağcan Cumabayın şeirlər kitabının təqdimatı olub
27.04.18
Kiyumərs İslami - Şəhər yeri; maddi-mədəni varlığımız
27.04.18
“İmperiyanın son yazarı” kitabı Çingiz Aytmatovun 90 illiyinə həsr olunub
27.04.18
Yazıçı Firuz Mustafanın “Rəqs” hekayəsi Daşkənddə çap olunub
26.04.18
Elçin Hüseynbəyli - Qayçı
26.04.18
Yavuz Akpınara Ədəbiyyat İnstitutunun "İlin alimi" mükafatı təqdim edildi
26.04.18
Fərid Hüseyn Kazanda Ana Dili Bayramında iştirak edir
24.04.18
Vasif Əlihüseyn - Çoxu da çaş-baş qalmışdı ki, qız gəlin köçür, bəs oğlan niyə ağlayır?!
24.04.18
Azərbaycan IV Tbilisi Beynəlxalq Müəllif Mahnıları Festivalında təmsil olunacaq
24.04.18
Tələbələr Qan Turalının əsərini müzakirə etdilər - Fotolar
23.04.18
Beynəlxalq Kitab Günüdə “Don Kixot” əsərindən bir hissə Azərbaycan dilində səsləndirilib
23.04.18
“Cümhuriyyət-100” hekayə müsabiqəsi - Qısa siyahı
23.04.18
Sona Vəliyevanın “Qar ətri” kitabı ingilis dilində
20.04.18
Zahirəddin Məhəmməd Babur XVI əsr özbək ədəbiyyatı
20.04.18
Elif Şafakdan yeni kitab
20.04.18
İMAGİNE tolerantlıq festivalı keçiriləcək
19.04.18
Səlim Babullaoğlu oxucularla görüşəcək
18.04.18
Səxavət Sahil - Servantes yoxsa Tolstoy?
18.04.18
"Azərbaycan aşıq sənəti" kitabının təqdimatı olub
18.04.18
Elçin İmanov - Nitsşenin böyük psixoloq adlandırdığı Dostoyevski
17.04.18
Vasif Əlihüseyn - Hər sabah yolları süpürən anam
17.04.18
Simran Qədimin "Hesab vaxtı" romanı çap olunub
17.04.18
“İkimizin hekayəsi” kitabının imza günü keçirildi
16.04.18
"Qanun"da Den Braun, Milan Kundera, Sun Tzun və Viktor Hüqonun kitabları çap olunub
16.04.18
Əli Babazadə - Nihilist və maymaq göyərçinlər
16.04.18
Orfoqrafiya qaydalarına ciddi və elmi şəkildə yanaşaq, qərəzdən uzaq olaq
16.04.18
Anar - Türkmən xalqının milli şairi
16.04.18
“Nar bağı” filmi beynəlxalq festivalda
16.04.18
Ədəbiyyat İnstitutu Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzi ilə əməkdaşlığa başlayır
12.04.18
Antonio Tabukki - Fernandu Pesoanın son üç günü (3)
12.04.18
Günel İmranın "Ömər” adlı yeni romanı çap olunub
12.04.18
Nə düşünürsən, ölmüş İsam mənim? - Migel de Unamuno
10.04.18
“Səməd Vurğunun ev-muzeyi” adlı albom işıq üzü gördü
10.04.18
Bütün zamanların ən yaxşı kitabları seçildi - SİYAHI
10.04.18
Qurban Yaquboğlunun "Mən yoxam" kitabı təqdim olundu
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.