Orxan Fikrətoğlu - Qürbətdə
05.12.17

Avanqard.net Orxan Fikrətoğlunun "Qürbətdə" hekayəsini təqdim edir.

Hava alanının şüşəli qapıları qarşısında dayanıb biganə baxışlarla uçaqlardan indicə enmiş yorğun sərnişinlərin çantalarına baxan polislərin qarşısından keçəndə düşündü ki, gərək Səmədə qoşulub Almaniyaya gedəydi. Onsuz buralar yad olacaq. Canı sıxılacaq. Darıxacaq.
  Yaxınlarının hamısı qürbətdəydi. Sona qalan Səməddi. O, da şələ-şüləsin yığıb nəhayət ki bu gün bir dəfəlik Almaniyaya uçdu. Qaldı tək. Sən təkliyi asan bilmə. Bunun xəstələnməyi var, yıxılıb ölməyi var. Yaş üstünə yaş gəlir də. Adam cavanlaşmır ki. Qocalır! Üzü o yana gedir. Qışda çölə çıxıb çörək almağın özü də kimsəsiz adam üçün bir işdir. Hələ dərman axtarmağı demirəm? Təmiz dərman tapmaq üçün gərək bütün şəhəri ələk-vələk edəsən. Bunun üçün də ayaq lazımdır. Əvvəllər yaxşı qonşuları vardı. İndi qonşu nədir? Doğma qardaşın belə sənə kəf gəlir. Gərək xəstələnməyəsən! Qocaldın üzüsuluykən öləsən. Ölmək nədir e birdən-birə gəldi ağlına? Yaşamaq lazımdır!
  Son illər təkliyə öyrəşmişdi. Səmədlə də ancaq telefonla danışırdılar. Yuxudan qalxan kimi ona zəng vurardı. Günortaya qədər dünyanı quru yuyub yaş sərərdilər. İkisi də işsizdi. Vaxtları çoxdu. Səməd iki ildi, səfərə hazırlaşırdı. O, da evdən çıxıb Səmədi ötürməyə. Hər ikisini "başqa cür” olduqları üçün işdən qovmuşdular. Sən indi nə biləsən ki, polislərin qarşısından keçdiyim an Səmədin getməsinə mən nə qədər heyfsilənmişəm. Bunu necə bilə bilərsən? Bunu heç kəs bilə bilməz!” Nəsə. Məsələ "başqa cür” olmaqda və ya düşünməkdə deyil.
 Avtobus dayanacağına çatanda birdən-birə anladı ki artıq Səməd yoxdur. Qanı əməlli-başlı qaraldı. Sabahdan dərdini kimə deyəcəkdi? Təzə dəymiş çuğullara? Varlı oğrulara?
  Düzgün qələm adamıydı. Gözünü açandan redaktorluq etmişdi. Düzə düz, tərsə tərs. Qohum qardaşdan yararlanan deyildi. Pul nədir, rüşvət nədir bilməzdi. Ədalətin haçansa işlək bir əxlaq əyarı olacağına hələ də inanırdı. Yaşı əllini keçmişdi. Canında yavaş-yavaş xəstəliklər cücərirdi. Dərman almağa pulu olmadığından su ilə özünü sağaldırdı. Bütün bunlara yenə bir təhər dözmək olacaqdı. Ən qorxulusu gərəksizlikdi. Təzə dəymiş çuğul əxlaqlı yazarları sevmirdi. Təkrar beyinli kəmsavad həyasızların özlərinə yazar deməsindən sinirlənirdi. Əyar yox idi deyə, ağıllarına gələni kağıza tökən bu qələmbazlara heç kəs gözün üstə qaşın var demirdi. Hərə öz hayındaydı. Ədəbi zövq korlanmışdı. Şəkərlə duzun qiyməti eyniydi. Ədəbiyyatla qarın otarırdılar. Hərə öz kitabını oxucuya zorla oxutdururdu. Dəstə-dəstə bölünüb biri birlərini tərifləyirdilər. Əlindən başqa iş gəlmirdi deyə bir kənarda dayanıb olanlara ancaq tamaşa edirdi. Onun bacardığı yeganə iş dəbdən düşmüşdü. Kitabları daha redaktə etmirdilər. Necə danışırdılarsa, o cür də kitab yazırdılar. Ləhcəylə. Düşüncəsizlik dəb idi. İşlədiyi son iş yerinin müdiri üzünü ona tutub demişdi: – "Ustad, sən bizim sayt üçün çox böyüksən. Oxucular yazdıqlarını anlamır. Ya bir az ağılsız yazılar yaz, ya da daha burda işləmə. Kütlənin ağlına və zövqünə uyğun yazılar yazmasaq reklam cəlb edə bilməyəcəyik. Reklam isə maaş deməkdir. Başa düşürsən?”
  Sən bir sifarişə bax. Ağılsız yazılar yaz! Görəsən, ağılsız yazılar necə yazılır? Axı ağıl olmayan yerdə heç nə yazıla bilməz. Amma o da var ki bu "heç nə” olmayan "nəsə” hamı üçün necəsə var da. Hamı ağıllı olmayan bu ağılsızlığı necəsə anlayır. Bu məntiqsizlik içində rahatca yaşayır da! Təkcə onunla Səmədbu "olmuşluğa” yaddır!”
  İki ildir, otağından çölə çıxmırdı. Bu iki ildə fransız dilini mükəmməl öyrənib, Balzakın əlli bir romanını türkcəyə çevirmişdi. Başını qatmaq üçün yaşadığı hündür mərtəbəli binanın eyvanında pomidor əkmişdi. Şəhər rəngində avazımış pomidorların dəyməsini görəndə elə sevinmişdi ki. Nəsə etmək, zəhmət çəkdiyin işin bəhrəsini gözünlə görmək insana ləzzət edir axı. Kişi işləməlidir! Kişi səhər evdən çıxıb işə getməlidir. Xalqına xidmət etməlidir. Evi üçün, özü üçün deyil, insanlıq üçün çalışmalıdır. İllərlə canında qalıb daşlaşmış gücünü, əldə etdiyi təcrübəsini bilmirdi neynəsin. Oxuduğunu, bildiyini kimə öyrətsin? İndikilərə heç nə maraqlı deyildi. Heç kəs öyrənmək istəmirdi.
  Dəfələrlə dostlarının arxasınca Avropaya getmək istəmişdi. İki ay İsveçdə yaşamışdı da. Sonra dözə bilməyib, geri dönmüşdü. İkinci dərəcəli adam olmaq asan iş deyildi. Qürbətin hər dəqiqəsindən bir daş asılıb. Bu torpaq onun torpağıydı. Kasıb olanda nə olar? Bu gün heç kəsə gərək olmayanda nə olar? Düzdür, yazılarını çap eləmirdilər. Onu görəndə tanıdığı adamlar belə üzünü yana tuturdu. Amma baxma da. Başqa cür olduğu üçün üz döndərsələr də ürəklərində düşmənləri belə qədrini bilirdi. Tanımadığı adamlar belə yazısına hörmət edirdi. Bu da var da. Burda onu pis yaxşı tanıyırdılar. Qürbətdə isə o heç kəs idi. Bu gün dəbdə olan "sabun köpüyü” yenilərdi. Bu salamsız-kəlamsız rəqabət adamlarının üzlərindən çuğulluq yağırdı. Pul qazanmaq üçün  bir-birilərini təpikləyib, atdan salan bu adamların üz-gözündən pislik tökülürdü. Bu gün heç kəs ağlına, istedadına güvənib yaşamırdı. Hamı irəli getmək üçün salınmış əyri yolların düzlüyündəndi. Bu adamların üzünü görməsin deyə evdən çölə çıxmırdı. Saytlardan aldığı qəpik-quruş da ancaq baş aldatmağa yetirdi. Buna dözməyən arvadı uşaqlarını da götürüb qürbətə köçmüşdü. Onlardan da çoxdandır, xəbər yoxdu.
  Hava alanından şəhərə gedən avtobusa minib arxa oturacağa əyləşdi. Salonda oturmuş ərəb turistlər çox ucadan danışırdılar. Görünür, kənd adamlarıydı. Səslərinin kiməsə mane olacağı haqqında düşünmürdülər. Hay-küyləri salonu basına götürmüşdü. Birdən-birə ərəb dilinin havası ona yas mağarını xatırlatdı. Sürücü də gözünə arxası salona oturmuş molla kimi göründü. "Əstəğfürullah” deyib udqundu. Turistlərin üzü aydın və xoşbəxt idi. Dil-dil ötürdülər. Ərəb dilini zamanında öyrənmədiyi üçün özünü qınadı. Bilsəydi, ərəblərə Bakıdan danışardı. Şəhər tarixini olduğu kimi onlara anladardı. Görəsən, qonaqlar şəhəri bəyənəcəklərmi?
 Bir xeyli beləcə ərəb dilinin qərib zəngulələrini dinləyib susdu. Avtobus Sabunçu dairəsinə çatanda qəfil ayağa qalxıb ərəb dilində bildiyi yeganə mətn olan Quranın "Əl Fatihə” surəsini ucadan muğam üstə oxumağa başladı. Ərəblər əvvəlcə bu qəribə nalədən diksindilər. Sonra qımışa-qımışa susdular. Çalışıb axıra qədər onun nə etmək istədiyini anlamağa çalışdılar. Ancaq surənin sözləri bitəndə özünə gəldi. Niyə belə etdiyini axıra qədər özü də anlamadan avtobusun yumşaq kətilinə çökdü. Və nədənsə özünü çox yüngül hiss etdi. Elə bir çiynindən ağır yük götürülmüşdü. Nəsə mühüm bir iş görmüşdü.
  Rahatlanıb kətilə yayxandı. Sürücünün yanındakı kətildən ayağa qalxıb ona tərəf gələn "Bələdçi”ni görəndə dalağı sancdı. Gədənin üzündən yaltaqlıq yağırdı. Ondan adama xeyir gəlməzdi. "Bələdçi” oturacaqların arasından ləngərlənə-ləngərlənə keçib, şəstlə boynuna sarıldı. Nəfəsi soğan qoxuyurdu. Ərəblərdən topladığı əzik-üzük dollarları açıq qalmış ovcuna basıb pıçıltıyla: – "Yaxşı fikirləşmisən! Bu gündən səninlə şərikəm! Elə et ərəblər görməsin. Aşağı enəndə pulları yarı böləcəyik!” – dedi.
  Bələdçinin başını kənara itələyib ərəblərə tərəf boylandı.
  Onlar da heyrətlə "Əl-Fatihə” surəsindən "pul qazanan” qəribə adamı seyr edirdilər.
  Başını aşağı salıb ovcunda qalaqlanmış dollarlara baxdı. Hamısı yüzlüklərdi.
 Ayağa qalxıb pulları bir-bir ərəblərə qaytardı. Salonu hay-küy basdı. Nəsə deməyə çalışan ərəblərin dilini bilməsə də, hərəkətinin yaxşı hal kimi başa düşüldüyünü anlayıb sevindi. Sonuncu pulu, sonucu ərəbin ovcuna basıb sürücüdən avtobusu saxlamağı xahiş etdi.
  Sürücü avtobusu şəhərin girəcəyində saxladı.
  Avtobusdan enib yolun kənarına çəkilmiş dəmir səddin üstünə oturdu. Sağdan sola, soldan sağa şütüyən maşınların içində əyləşmiş adamların üzləri görünmürdü. Yollarda heç kəsin üzü görünmür axı.
Hara gedirsən get, yolları üzsüz keçirsən. İnsanın yolda üzü görünmür. Üz sənə ancaq dayanacaqlarda tanınasan deyə gərək olur.
  Bu üzsüz və sözsüz adamlı şəhərin girəcəyində naçar-naçar saatlarla oturdu. Hara gedəcəyini bilmirdi. Nə edəcəyini də.
Hara getsin?
  Kimin qapısını döysün?
  Bu boyda şəhərdə təkdi.
  Nə işi vardı gedib işləsin. Nə bir simsar adamı vardı dərdləşsin.
  Gecə düşənə qədər dinməzcə oturub yola baxdı. Maşınların ayağı yoldan kəsiləndə qalxıb iti addımlarla "evinə” doğru getdi.
 Nə yaxşı ki özü vardı. Olmasaydı ölənə qədər bu qürbətdə necə yaşayardı?
/Artkaspi.az/

Yenililklər
12.09.19
Ayhan Miyanalı - 40-ncı sınaq
12.09.19
Rəşad Məcidin “Qələmsiz yazılanlar”ı
12.09.19
İsa Həbibbəylinin yeni monoqrafiyası çap olunub
06.09.19
Naxçıvan Dövlət Tarix muzeyi - 95
06.09.19
Ramil Əhmədin “İki Şəhərin Yazıları” adlı kitabının təqdimat və imza günü keçiriləcək
01.09.19
Esmira Fuad - Faniliyin poetik tarixi
01.09.19
Regina Deriyeva - Uşaqlıq-xəzinəsidir gözyaşlarının
19.08.19
Fərid Hüseynin kitabı Serbiyada nəşr edilib
30.07.19
Güclü insan sorağında - Əhməd bəy Ağaoğlu-150
30.07.19
Azərbaycan-Qırğız ədəbi əlaqələrində yeni səhifə
29.07.19
“Türk dilləri araşdırmaları” jurnalının ilk nömrəsi işıq üzü görüb
29.07.19
Əhməd bəy Ağaoğluna həsr olunan konfrans keçiriləcək
29.07.19
“Qoşa qanad” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
29.07.19
Ədəbiyyat İnstitutu Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu ilə memorandum imzaladı
26.07.19
“Hüseyn Cavid əbədiyyəti” mövzusunda respublika elmi konfransı keçiriləcək
26.07.19
Məhəmməd Tanhu - 8-ci günün qeydləri
26.07.19
Ədəbiyyat İnstitutunda Qırğızıstan yazıçıları ilə görüş təşkil olunub
24.07.19
XI Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalında 11 ölkədən musiqiçilər çıxış edəcək
24.07.19
Nemətullah Naxçıvaninin “Şərhi-Gülşəni-raz” əsərinin iki müxtəlif nüsxəsi əldə edilib
24.07.19
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23.07.19
Prezident Murad Köhnəqalaya ev verdi
23.07.19
Svetlana Alekseyiviçin növbəti romanı yayımlanıb
23.07.19
Amerikalı yazıçı-satirik vəfat edib
22.07.19
Tanınmış jurnalist Amil Novruzovun 60 illiyinə
22.07.19
Aida Feyzullayevanın “Komparativistikanın işığında” kitabı işıq üzü görüb
22.07.19
"Gənc Qırğız şeiri antologiyası" Bakıda və Bişkekdə təqdim olunacaq
22.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
22.07.19
“Türkologiya” jurnalının əlavəsi akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyinə həsr ediləcək
18.07.19
“Plyus bədii yaradıcılıq” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
18.07.19
İradə Musayeva - Üçlü formul müəmmasına düzəliş... 
18.07.19
Etimad Başkeçid yazır - Qırxayaq hər addımını düşünsəydi...
18.07.19
Nəsiminin dilinin dialektoloji tədqiqinə həsr olunmuş yeni kitab çap olunub
18.07.19
Azərbaycanda ilk dəfə türkdilli əlyazmaların toplu kataloqu nəşr olunub
18.07.19
Yazıçı Andrea Kamilleri vəfat edib
17.07.19
Yeni kitab: “Dilin elmi və estetik problemləri”
17.07.19
Aşıq sənətinə həsr olunmuş növbəti kitab işıq üzü görüb
16.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
16.07.19
“Qoşa qanad: VI Fizika və lirika konfransı” keçirilib
15.07.19
The Guardian: Audiokitab mütaliənin gələcəyidir
15.07.19
Azərbaycanda növbəti Nəsimi – şeir, incəsənət və mənəviyyat Festivalı keçiriləcək
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.