Con Steynbekin gənc yazıçıya məktubu
01.11.18

Əziz yazıçı!

Stenforddakı ədəbiyyat kurslarında iştirakımın üstündən uzun müddət keçsə də, o vaxtkı təcrü­bələrimi çox yaxşı xatırlayıram; gözlə­rim parlayırdı, inşamı da gözəl hekayə yazmağın gizli düsturunu öyrənmək üçün hazırlamışdım. Həmin illüziya çox qısa sürdü. Bizə deyilənə görə, yaxşı hekayə yazmaq üçün bircə yol vardı ki, o da yaxşı hekayə yazmaq idi. Dediklərinə görə, hekayə yazmaq ən çətin iş idi. Buna sübut kimi də dünyada mükəmməl hekayələrin çox az olmasını misal çəkirdilər.

Bizə deyilən ilk qayda çox sadəydi: təsirli hekayə yazıçıdan oxucuya nəsə ötürməli, həmin ötürülənlər hekayənin mükəmməlliyinin göstəricisi olmalı idi. Bundan savayı qayda yox idi. Hekayə təsirli olmaqla yanaşı, istənilən möv­zuda qələmə alına və ya müəyyən mənaya malik ola bilərdi. Bu qaydanın ikinci dərəcəli şərti kimi, yazıçının nə demək istədiyini, yəni nədən söhbət açdığını bilmək tələb olu­nurdu. Nümunə kimi, hekayənin məz­mununu bir cümləyə sığışdırmaq tapşırılırdı. Sonra isə onu üç, altı və ya on min sözə qədər genişləndirməli idik.

Hekayə yazmağın gizli düstu­ru, gizli məzmunu bu idi. Bundan başqa üsul yox idi və biz yazıçılıq yolunda artıq tənhalığa qapılmış­dıq. Zəif hekayələr yazmağa başladıq. Əgər kamilliyin bütün sirlərini kəşf etsəydim, onda zəh­mətimə verilən qiymətlər mənə hə­qiqəti göstərərdi. Həm də əgər ədalətsizcəsinə tənqid olunduğumu hiss etsəydim, illərlə redaktorların söylədikləri rəylər mənə yox, müəl­limlərimə haqq qazandırardı. Mək­təbdə yazdığım hekayələrə verilən aşağı qiymətlər öz əksini sonradan onların nəşriyyatlar tərəfindən dəfələrlə rədd olunmasında da tap­dı...

Bu, ədalətli deyildi. Yaxşı heka­yələr oxuyurdum, hətta onların necə yazıldığından da baş çıxarırdım. Bəs özüm niyə elə hekayə yaza bil­mirdim?

Əgər hekayə yazmağın bir sirri varsa, mən onun mövcudluğuna inansam belə, heç kəs bunu nəsildən-nəslə çatdıracaq nüsxə halına sala bilməz.

Əgər yazıçı əsl duyğuya malikdirsə, fikirləşdiyini çatdırmağa yol tapar. Hekayəni yük­səyə qaldıran mükəmməlli­yi, ya da hekayənin səviyyəsini aşağı salan səhvləri aşkara çıxarmağı bacar­malısınız. Əslində, pis hesab etdiyi­miz hekayə oxucunu təsirləndirməyən hekayədir.

Yazandan sonra hekayəni qiymət­ləndirmək çox da çətin deyil. Lakin üstündən illər keçsə də, hansısa bir hekayəni yaz­mağa başlamaq məni bu gün də ölüm qə­dər qorxudur. "Qorxmuram" deyən yazıçı xoşbəxtdir.

Mənə verilən tövsiyələrin çox az qismini xatırlayıram. Həmin tövsiyələr həddən artıq həyəcan­lı, inadkar, iyirmi yaşlı bir oğlan ki­mi gəncliyin coşqunluğunu hiss etdiyim, hamının yazıçı olmağa çalışdığına inandığım vaxtlarımda verilmişdi.

Mənə dedilər: "Yaxşı hekayə yaz­maq çox vaxt aparacaq və pul-para qazanmayacaqsan. Avro­paya getmək sənin üçün daha münasib olar".

"Niyə?" – soruşdum.

"Çünki Avropada kasıblıq, sadəcə, bəxtsizlikdir, Amerikada isə bu, ayıb sayılır”.

Bir o qədər də bədbinliyə qapılmadım. Onda hamı kasıb idi və odur ki, bu, çox da ayıblı şey deyildi. Həm də insanın kasıblığa dözüb-dözməyəcəyini qabaqcadan bilmək olmaz. Lakin müəllimimin bir məsələdə haqlı olduğuna əminəm. Ya­zıçı olmağım, həqiqətən, çox uzun çəkdi. Bu proses hələ də davam edir...

Elə müəlli­mim də mənə bunu demişdi.

/Tərcümə edən: Nəriman, Aydın yol/

Yenililklər
19.03.19
Elşad Ərşadoğlu: "Müsabiqələri ayrı-ayrılıqda yox, bir yerdə elan etməyi qərara aldıq"
19.03.19
Fəlsəfə İnstitutunda Nəsimiyə həsr olunmuş “Poeziya dəqiqələri”
19.03.19
Fransada Alim Qasımovun diskinin təqdimatı olub
19.03.19
Bədii, sənədli və animasiya filmi ssenariləri müsabiqəsi elan olunub
18.03.19
Əqli Mülkiyyət Agentliyi Nəsiminin qəzəlinin təhrif olunması məsələsinə münasibət bildirib
18.03.19
Nemət Mətin - Kiməsə danışsan öləcəksən
18.03.19
ADU-da Rumın dili və mədəniyyəti mərkəzinin açılışı olub
15.03.19
Keçmiş kəşfiyyatçı:"Mən kabinetə şkafdan girdim"
14.03.19
Səməd Behrənginin 80 illiyi qeyd edilib
14.03.19
Şahanə Müşfiq - Yaddaşlarda əbədi yaşayan sənətkar
14.03.19
“Hərbi-tibbi terminlərin izahlı lüğəti” nəşr olunub
14.03.19
Şəhla Aslan - Anarın yelbeyin İmanı və Yel çərşənbəsi
13.03.19
Ədəbiyyat İnstitutunda növbəti seminar indoneziyalı yazıçıya həsr olunub
13.03.19
Simran Qədim - Dərs - Hekayə
13.03.19
“Bakı-2020” Beynəlxalq Mədəniyyət və İncəsənət Festivalı keçiriləcək
13.03.19
Nəsiminin 650 illik yubileyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
12.03.19
Şəhla Aslan - Bu cavanlar niyə fışqırıq çalmırlar?
12.03.19
Vasif Əlihüseyn - Başqa dizlərdə qatır qadınsızlığının başını
12.03.19
Sabir Rüstəmxanlının “Özümüzdən böyük sözümüz” adlı kitabı çap olunub
12.03.19
“Loqos”da “Gülümsə, çünki sən qadınsan” adlı tədbir - Fotolar
12.03.19
“Çapar” jurnalının təqdimatı keçirilib
11.03.19
"Yüz illər bundan öncə yaşamış klassiklər müdafiəsizdir" - Sorğu
11.03.19
Əbülfəs Qarayev: “Muzeylərdə audio-vizual bələdçilərin tətbiqinə başlanacaq”
11.03.19
Xalq rəssamı Arif Əzizin  İstanbulda fərdi sərgisi açılıb
11.03.19
İmarət Cəlilqızı - Mən, atam, balta, yer, göy və başqaları
11.03.19
Aleksandr Serovun Heydər Əliyev Mərkəzində konserti olacaq
11.03.19
Bədirxan Əhmədli -  Üçlü formula gedən yol...
11.03.19
Fəxrəddin Teyyub - Gözünə gün düşənə məktub
07.03.19
TÜRKSOY-un Ankaradakı mərkəzi qərargahında “Nəsimi ili”nin açılış mərasimi keçirilib
07.03.19
Siyasi Büronun artıq üzvləri, ermənilərin xroniki separatizmi və zabit ləyaqəti...
06.03.19
“Oxu Günü” artıq dövlət səviyyəsində qeyd olunacaq
06.03.19
“Dağ yəhudilərinin tarixi və mədəniyyəti” adlı kitabın təqdimatı keçirilib
06.03.19
AzTV-də daha bir dəyişiklik - Yazıçıya baş redaktor vəzifəsi verildi
05.03.19
8 Martda iki qadın yazarın imza və şeir gecəsi keçiriləcək
05.03.19
“Unutmağa kimsə yox” festivalda nümayiş olunub
05.03.19
AzTV-də növbəti təmizləmə: iki əməkdaş nöqsanlara görə işdən uzaqlaşdırıldı
05.03.19
Azərbaycan teatrlarının inkişafına 1,8 milyon manat ayrılıb
05.03.19
Türkiyədə “Nəsimi ili”nin rəsmi açılış tədbirləri keçiriləcək
05.03.19
Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqının idarə heyətinin iclası keçiriləcək
05.03.19
Şəhla Aslan - Niyə intihar edirik?
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.