Nəcəf Əsgərzadə - Fironun dəftərini vərəqləyərkən
08.01.19

Monotonluq bizi sıxır. Həyatımızda hadisələrin yeknəsəqliyi insanı darıxdırır. Darıxmaq hissi başqa insanların həyatına boylanmaq üçün bizə şərait yaradır. Boş, işi-gücü olmayanlar mütləq özləri üçün bir məsələni ortaya qoyub danışmalıdırlar. Yoxsa, nə vaxta qədər özünə qapanıb, sakitcə bir kənarda oturmaq olar. Birdən-birə başqa, yad insanların həyatına soxulmaq, onların məhrəm sirlərini öyrənmək, heç də düzgün hərəkət deyil. Biri başqa birinə öz dərdini, ürəyində bir xeyli gəzdirdiyi sözləri açıb deyirsə, bu bir tərəfdən inamdan, digər tərəfdən isə həmin insanın təhnalığından doğur. İnsan insanın həyatına soxulur. Özü də bilmədən. Əslində bu yolla onlar özü üçün yeni həqiqətlər kəşf edir. Həyatda qalmağın, mübarizə aparmağın bilinməyən yollarını öyrənirlər. Əgər qarşındakı həmsöhbətini sadəcə danışdırmaq xətrinə danışdırısansa, ondan öyrənəcəyin informasiya səthi olacaq. Amma tanımadığın adam ilə həyatda təzə, özünə ayan olmayan məsələlərdən agah olmaq xatirinə söhbətə girişdiyi zaman gözlərində həyatın yeni pəncərəsi açılacaq. Hər tanımadığın insan ilə söhbət eləmək istəyi də alınan iş deyil. Maraqlı, qeyri-adi görünən tiplər ilə danışmaq insana xüsusi zövq verir.                   

Kənan Hacının əsərlərinin əsas xəttini səmimi etiraflar, günah hissindən qaça bilməmək, mövcud şəraitin sındırdığı obrazlar, yarım avtobioqrafik xatirələr təşkil edir. Yazıçının yazdığı dil xalqa yaxındır. Yaratdığı obrazlar demək olar ki, həyatda hər gün gördüyümüz insanların prototipidir. Ona görə Kənan Hacının əsərlərini oxumaq həmişə mənə zövq verir. Elə bu yaxınlarda oxuduğum “Fironun dəftəri” romanı da məni fikirlərimi bölüşməyə məcbur etdi. Öz üslubuna sadiq qalan yazıçının bu romanının əvvəlki romanlarından fərqi ondan ibarətdir ki, burada yaradılan ab-havanın pessimistliyi oxucunu qəmgin notlara kökləyir. Bu isə yazıçının əsər üzərində işlədiyi müddətdə hansı atmosferdə olmasından qaynaqlanır.                           
Onun həyatı ilə biz yazıçı vasitəsilə tanış oluruq. Hər gün qatarda gördüyü bu qaradinməz, özünə qapalı insan yazıçının diqqətini cəlb edir və onun ayağını tapdalayaraq Firon ilə tanış olan yazıçının həyatı bu nöqtədən başlayaraq başqa məcraya axır. Firon öz görkəminin bağışladığı təsirin əksinə olaraq yaxşı həmsöhbət kimi çıxış edir. Hətta bu maraqlı görüş bir neçə dəfə ard-arda baş verir. Axır məqamda Firon şəxsi həyatı haqqında yazdığı dəftəri oxuyub qaytarmaq şərti ilə yazıçıya verir. Dəftəri oxuyandan sonra onu Firona qaytarmaq üçün bir neçə gün öz yanında daşıyan yazıçı bir daha onunla rastlaşmır. Sonradan Fironun öldüyünü eşidən bu adam yeni tanış olduğu insanın bütün yazdığı etiraflarını, xatirələrini bizə, yəni öz oxuyucularına ötürmək ehtiyacı duyur. Artıq oxucu yad, tanımadığı Fironun həyatına yazıçının köməyi ilə daxil olur. Firon həyatın iki üzünü görmüş, müxtəlif sınaqlardan çıxmış insan olsa da, o yaşadığı müddətcə bir çox məsələləri tam dərk edə bilmir. Sadəlövh, özünə qapalı, ailədə tərk uşaq olması həyat barədə bəzi həqiqətləri gec qavramasına səbəb olur. Deməzdim, Firon ağılsız insandır. Oxuduğu məktəbin əlaçısı olmasına baxmayaraq, həmişə özündən səviyyəcə aşağı insanlarla oturub-durması onu hər keçən gün günaha biraz da yaxınlaşdırır. Elə bil Fironun içindəki hansısa qəribə bir hiss onu gətirib həyatın dibində yer eləmiş insanlar ilə təsadüfən qovuşdurur. Ailə oğlunu nə qədər bu ətrafdan uzaq saxlamağa səy göstərsə də, bunun heç bir faydası olmur. Sanki Fironun xəmiri günah ilə yoğrulub. İlk başlardan etdiyi kiçik səhvlər üçün göz yaşı tökən oğlan get-gedə bulaşdığı günahların ölçüsü artdıqca sanki vicdanı artıq daşlaşmağa başlayır. Fironlar allahı tanımayıb, özlərini allah sayırdılar. Göndərilən peybərğəmlərə qulaq asmayan fironların bir çoxu allah tərəfindən ağır cəzalara məhkum edilmiş, lənətlənmişdilər. Ona görə insana ad seçdiyimiz zaman diqqətli olmalıyıq. Ad bilavasitə insanın taleyini müəyyən edən kiçik nüanslardan biridir. El dilində “gör necə fironluq edir” deyimini çox eşitmişik. Əsərdə bizim Firon haqqında bu kəlmələr tez-tez deyilir. Amma bunlar boşuna deyirmir. Jurnalist peşəsini atıb, biznesə girişən Fironun əli gətirir. Qazandıqca daha çox qazanır. Artıq hər şeyə sahib olan Fironun şəxsinə deyirmiş fironluq edir deyimləri onun həyatını bütövlüklə ehtiva edir. İnsan yüksəldikcə pulu və gücü idarə etməkdə nəzarəti əldən verir. Eqosu insana hakim kəsilir. Buna qalib gəlmək isə hamıya müfəssəl olmur. Firon bəs bu gücü necə idarə edir? İdarə edə bilirmi? İlk başlarda hər şeyi stabil saxlamağa çalışan Firon sonradan öz girdiyi qabı patladır. Bu isə sonda onun üçün ağır cəza ilə nəticələnir.               

Fironun həyatını danışarkən hərdən yazıçı bəzi məsələrə müdaxilə edir, hadisələrə öz münasibətini göstərir. Firon ilə öz həyatını tutuşduran yazıçı bəzi ortaq xüsusiyyətləri də açıq şəkildə ortaya tökür. Oxucu çaşqınlıq içərisində vurxunur. Bilmir Fironun həyatını oxuyur, yoxsa əsərdəki yazıçının keçmişi ilə tanış olur. Firon həyatda olubmu? Bu sualın cavabını oxucu əsər boyu özündən dəfələrlə soruşsa da, qəti nəticəyə gələ bilmir.

Fironun dəftərini vərəqlədikcə onun həyatından hər birimiz özümüzə aid nələrsə tapırıq. Bir növ Firon ilə bütövləşərik. Onu anlamağa başlayırıq. Başına gələnlərdən dolayı hətta Firona yazığımız da gəlir.

Yenililklər
14.05.20
Qafqaz Albaniyası abidəsi biganəliyin qurbanı olub
14.05.20
“Azərbaycan coğrafi adları ingilis dilində” kitabı nəşrə hazırlanır
14.05.20
Əlyazmaların elektron kitabxanasının yaradılması işi davam etdirilir
12.05.20
Rumıniyalı məşhur şairin kitabı Bakıda nəşr edildi
12.05.20
Dünya ədəbiyyatına dair fundamental əsər
12.05.20
Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının 9-cu cildi nəşr edilib
12.05.20
Türkiyədə hər biri 500 illik tarixə sahib iki ədəd "İncil" tapılıb
11.05.20
Mərahim Nəsib - Sinif yoldaşım intihar edəndə sevdiyim qız nişanlandı
11.05.20
Fəxri Müslüm - Söhrab Tahirin əziz xatirəsinə
07.05.20
“Ulduz” jurnalının Məhəmməd Hadiyə həsr edilə xüsusi buraxılışı çap edilib
07.05.20
Fərid Hüseynin miniatür şeirlər kitabı çap olunub
07.05.20
Azad Qaradərilidən yeni ktab: “Qadağan zonası”
07.05.20
Rəbiqədən yeni kitab:“Çətirlərin qiyamı”
13.04.20
SURDO TV internet kanalı fəaliyyətə başladı – VİDEO
10.04.20
Mucru.art fəaliyyətə başladı
27.03.20
Nərimanov irsinin öyrənilməsinə layiqli töhfə
25.03.20
Orxan Mərdan Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edib
23.03.20
Muzeyləri onlayn ziyarət etmək imkanı yaradıldı
23.03.20
Milli Kitabxana ölkəmizdə yaranan vəziyyətlə əlaqədar oxuculara onlayn xidmətlərini təklif edir
23.03.20
Antonio Tabukkinin "İzabel üçün. Mandala" romanına ön söz
23.03.20
Məhəmməd İqbal - İlahi eşq və milli düçüncə şairi
23.03.20
Türkiyəli rejissor Xocalı soyqırı haqqında film çəkəcək
21.03.20
Antonio Tabukkinin “İzabel üçün. Mandala” romanı çap edilib
16.03.20
Elmira Axundova - Məmməd Orucun "Oyun havası"
15.03.20
Anar: “Koronavirusa görə yaşlı üzvlərimizin işə gəlməsinə məhdudiyyət qoyulacaq”
15.03.20
Qalib Şəfahətin "Sandıq" romanı çap olunub
14.03.20
Cəlil Cavanşirdən yeni kitab - "Eşq və intihar"
13.03.20
“Tarix və Tale” romanına dünyanın “şəxsiyyət vəsiqəsi” demək olardı, amma…
12.03.20
“Wall Street”də Nigar Əliyeva tərəfindən açılmış “America IDream” şirkəti
12.03.20
İçərişəhərdə keçirilməsi nəzərdə tutulan Novruz tədbirləri ləğv edilib
12.03.20
Xalq yazıçısı səfir təyin edildi
11.03.20
Fevralda ən çox satılan Azərbaycan ədəbiyyatının siyahısı
11.03.20

İstanbulda qədim və nadir Azərbaycan xalçalarının sərgisi açılacaq

11.03.20
“Avroviziya-2020"-də Azərbaycan təmsilçisinin mahnı və klipi təqdim edilib
10.03.20
Səxavət Sahilin “İsanın qadını” romanı 2-ci dəfə nəşr olundu
08.03.20
Müşfiq Şükürlü - Anaravirus
08.03.20
Təranə Vahid - Xırda bəhanələr
06.03.20
Yazıçı Xanəmir Telmanoğlunun yeni kitabı çap olunub
06.03.20
Balaca əclafın sayəsində keçmişinə boylanan qəhrəman - Cəlil Cavanşirin romanı haqda
06.03.20
200 min manat büdcəsi olan “Ədəbiyyat qəzeti nə üçün 15-20 manat qonorar verməlidir?
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.