Şayəstə Yaqubova - Firuz Mustafa “At günü” əsərində qoyulan problemlər
11.02.19

Avanqard.net Şayəstə Yaqubovanın Firuz Mustafanın “At günü” hekayəsi haqqında yazdığı məqaləni təqdim edir.

  Firuz  Mustafa  ədəbiyyatımızda nəsr  əsərləri  və dramları ilə  özünəməxsus  bir yer  tutub.İndi Firuz Mustafanın “At günü ” hekayəsindən söhbət açmaq istəyirəm. Yazıçı  bu  kiçik  nəsr  fomasında  böyük  fikirlər  əks etdirib. “At günü ” hekayəsi  triptix  janrda  yazılıb.”Qaçış”,”Intihar”,”Son” adlı hissələrdən ibarət olan əsər insan psixologiyasını,insani keyfiyyətlərin itirilməsini açıq şəkildə oxucuya göstərmişdir. .Bu Azərbaycan ədəbiyyatında bir ilkdir. Yazıçı bu yöndə ədəbiyyatımıza bir yenilik gətirdi. Əsərin özünəməxsus cəhətlərindən biri də yazıçınin əsərdəki obrazlara ad verməməsidir. Bəs yazıçı bununla nə demək istəyir?

     Əsərdəki  obrazların  xüsusiyyətləri   tək bir  və  ya bir neçə insana  aid  deyil.Buradakı  problemlər əslində  çox  təəssüf ki,hal-hazırki  bəşəriyyətin, insanlığın problemidir.Ona görə də əsərdə əsas  obraz kimi insan  götürülməlidir. Hekayədə  hadisələr elə cərəyan edir ki,bir yerdən sonra düşünürsən:”Heyvanlar  insanlardan daha əxlaqlı olmağa  başlayıb?”.Əsərdə kuliminasiya nöqtəsi  kimi isə mən  atın  bu əxlaqsızlığa  dözə bilməyib,özünü  yerə çırpıb intihar etməsini götürərdim.Bu səhnə  çox  təsirləndirici  idi.

  Firuz Mustafanın “at”ı ilə  İsmayəl Şıxlının “Dəli  Kür”ündə Cahandar  ağanın atını qarşılaşdırarkən  aradakı  fərqin çox böyük  olduğunu görə bilərik.”Dəli  Kür”də  görürük ki,Cahandar  ağanın  düşmənləri atının quyruğunu kəsirlər.Cahandar ağa  bu hadisəyə göz yuma bilmir,nə  qədər ağrılı olsa da öz atının canına qıyır.Çünki ,o dövrdə arvad,at,silah kişinin namusu sayılırdı.Dönüb “At  günü”əsərinə nəzər salanda burada atın nə qədər insanlar tərəfindən alçaldıldığını görürük.Bu da bizə dövr keçdikcə dünyanın nə qədər dəyişdiyinin,insanların insanlıqdan çıxdığının göstərgəsidir.Hekayədə biz  insanların qəddarlığının,hiyləgərliyinin şahidi oluruq. Bunu əsərdəki bu sitat da sübut edir:”Qonşu, heyvan nə qədər ayıq olsa da, biclikdə insana çata bilməz”.Burada daha bir faktı da görürük ki,insan cəmiyyətdəki mənfiləri görüb susmamalıdır.Əks təqdirdə hər şey çox gec ola bilər. Necə ki,əsərdə dayça sahibinin qonşusuna demək istəyib də deyə bilmədikləri kimi.Dayçanın sahibi pul ucbatından öz kəhərini satır,qonşusuna  qarşı  gələ bilməyib “günah”adlandırdığı işə  ortaq  olur.Amma içində qonşusuna nifrət edir,etdiklərinə düzgün baxmır.Bu iç səsi onun infarkt olmasına gətirib çıxarır.Biz nə qədər düzgün düşünsək də,əməlimizdə bunu göstərə bilmiriksə ,bu bizim  müsbət  insan olmağımıza dəlalət etmir. İnsanın  sözü,düşüncəsi ilə  əməli arasında uçurum olmamlıdır.Cəmiyyətin necə çirkləndiyini əsərdəki  bu cümlə daha  yaxşı təsvir edir:”Hər tərəf zülmətə qərq olmuşdu.Göydəki ulduzların nuru yeri işıqlandıra bilmirdi.”

Yenililklər
12.08.20
Dünyanın ən çox məvacib alan aktyorları açıqlandı
12.08.20
Mədəniyyət Nazirliyinin İnformasiya və İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri işdən çıxıb
12.08.20
Cavid Zeynallının kitabı Türkiyədə nəşr olunub
12.08.20
Əhmədiyyə Cəbrayılovun 100 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Prezident Sərəncam imzalayıb
11.08.20
Anar Kərimov Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri Erkan Özoral ilə görüşüb
11.08.20
İspaniyalı rəssamın əsəri Heydər Əliyev Mərkəzində nümayiş olunur
11.08.20
Mədəniyyət Nazirliyi sisteminin idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi üzrə işçi qrup yaradılıb
11.08.20
Cəlilabadda maddi mədəniyyət nümunələri aşkarlanıb
10.08.20
"Ən böyük arzum Azərbaycan Mühacirət Muzeyini qurmaqdır" - Dilqəm Əhmədlə müsahibə
10.08.20
İzmirdə mifoloji varlıq olan Satyrosun heykəli aşkarlanıb
10.08.20
Mədəniyyət Nazirliyində kadr islahatları aparılıb
08.08.20
Nadir şah Əfşarın Azərbaycanın xristian əhalisi ilə münasibətlərinə dair kitab nəşr olunub 
08.08.20
“Eurovision” mahnı müsabiqəsinin Amerika versiyası yaradılacaq 
08.08.20
Məmməd Məmmədli - Avropa kinosu kreativlik nümayiş etdirir
07.08.20
"Ulduz" jurnalının iyul sayı çap olundu
07.08.20
Nizami Cəfərov - Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası 400 il sonra
07.08.20
Haqverdiyevin kitabı macar dilində nəşr edilib
07.08.20
“Ümmətçilikdən millətçiliyə keçid dövrümüzün fəlsəfəsi” monoqrafiyası nəşr olunub
07.08.20
90 yaşlı Toğrul Nərimanbəyov
07.08.20
Mədəniyyət Nazirliyi ictimaiyyətə müraciət edib
06.08.20
Elçin İbrahimov - Azərbaycanda dil siyasəti
06.08.20
Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub
06.08.20
Respublika Kinematoqrafçılar İttifaqı Milli Kino Günü ilə bağlı kino xadimlərinə pul mükafatları təqdim edib
06.08.20
Çingiz Aytmatova həsr olunmuş monoqrafiya çap olunub
03.08.20
“Azərbaycan əlyazmaları dünya kitabxanalarında” mövzusunda V beynəlxalq elmi-nəzəri konfrans keçiriləcək
03.08.20
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının illik mükafatının qalibləri elan olunub
03.08.20
Əziz Mirəhmədovun “Seçilmiş əsərləri” çap olunub
30.07.20
Məşhur amerikalı aktrisa vəfat etdi
30.07.20
İsmayıllıda “DOST Evi” Yaradıcılıq, Sərgi və Satış Mərkəzinin təməlqoyma mərasimi keçirilib
30.07.20
Qazaxıstanda Xoca Əhməd Yasəvinin məqbərəsi bərpa edilib
30.07.20
“Xəzərin dalğaları” adlı Beynəlxalq Sulu Boya Festivalına 500-dən çox sənət əsəri göndərilib
29.07.20
Çağdaş Monteneqro şeiri - Eşq barədə gecə şeiri və sairə
29.07.20
Rembrandtın avtoportreti rekord məbləğə satılıb
29.07.20
"Azərbaycan ədəbi tənqidi" kitabı dəyərli elmi-nəzəri mənbə və birliyin təcəssümü kimi
29.07.20
Azərbaycan filmi Venesiya Film Festivalında əsas müsabiqəyə seçilib
29.07.20
Qismət Rüstəmovun kitabı Türkiyədə çap olundu
28.07.20
Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin görkəmli nümayəndəsi - Vasif Adıgözəlov
28.07.20
Vüsal Bağırlı - Qəribə adam
28.07.20
Çağdaş dövrümüzdə biri-birini təkrarlayan şairlər
27.07.20
XI Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalına film qəbulu başladı
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.