Nemət Mətin - Roman yazmaq sənəti
12.02.19

H.Murakami düşüncəsinə görə roman yazmaq üçün bir ton kitab oxumalısan. E.Heminquey isə deyir ki, gördün yaza bilmirsən dayanma. Qaldığın yerdə üç nöqtə qoyub başqa hadisələri yaz. S.Kinq isə tamam başqa fikirləri tövsiyə edir. Hələ O.Pamuku demirəm.

Hər kəs bir üsulla, özünə rahat olan yolla yazır. Əslində heç bir qayda yoxdur. Gənc yazarı ruhlandırmaq üçün deyilmiş, yazılmış fikirlərdir. M.Paj gənc yazara tövsiyə edir ki, sənə "yaza bilmirsən, alınmır" deyənlərdən uzaq gəz. Tapdıq Yazanov yazanda ayaqlarını isti suya qoyurdu, Mülayim Qələmov uzanıb yazır. Fərqi yoxdur, istəyirsən lap gecə klubunda yaz. Alınmırsa, alınmayacaq. Yox əgər istək, istedad, duyum varsa, təbii ki, əziyyət bəhrəsiz qalmayacaq. R.Qaraca "Zülmətdə bir alatoran" avtobioqrafik romanının əvvəl səhifələrində yazır ki, ucuz başa gəldiyi üçün bu sənəti seçdim. Yəni rəssamlıqda fırça, kətan və digər ləvazimatlar, heykəltəraşlıqda mərmər, daş, xüsusi alətlər lazımdır. Yazıçılıqda isə kağız, qələm ən ucuz başa gələn şeylərdi. Kompüterin varsa, mürəkkəbə də qənayət edəcəksən, kağıza da.

Çox rahat dövrdə yaşayırıq. Telefonda roman yazmaq əsridir. Amma ifrat rahatçılıq tənbəlliyin təməlidir. Uşaqlıqda atam tez-tez mənə deyirdi: “M.Qorki şam işığında oxuyub, yazıb...”

Mən də öz növbəmdə uşaq ağlımla düşünürdüm ki, şam işığının qüdrətinə bax. Böyüdüm, yazıçıların həyatını araşdıranda insan iradəsini gördüm. İ.Muğanna işdən evə yorğun dönəndən sonra gecəni yatmayıb, romanlar yazırdı. İ.Şıxlı "Ölən dünyam" adlı romanının ön sözündə qeyd edir ki, gözləri tutulsa da həyat yoldaşı, övladları yazıçının danışdıqlarını yazırdılar.
1978 ci ildə çəkilmiş bir Azərbaycan filmi var. O filmə baxanda yazıçılarımızın hansı şəraitdə yaşadığını və ətrafdakı insanların yazan adama münasibətini dəqiq görmək olur. Ssenari müəllifi Maqdus İbrahimbəyov olan "Bayquş gələndə" filmində yazıçıya münasibətə baxın:
"-Yenə taqqıldadır? Hərdən oturub fikirləşirəm. O zəhməti başqa işə yönəltsəydi, indi yəqin məsul bir vəzifədə işləyirdi. Ya da nədir onun adı? Alimdən zaddan olmuşdu. Yoxsa, ölmə eşşəyim, yonca bitincə otu gözlə. Səndən yazıçı çıxacaq ya yox. Axı, həyat gedir. Gedir də bu həyat.
-Axırı dəlixanalıqdı.
-Elə demə. Hər kəs özü bilər. Bir az özünü dartır, amma eybi yox. Bizə ki, pislik eləmir."

Hələ filmin bir epizodunu, qısa dialoqu yazdım. Film boyu avam insanların yazıçıya münasibəti adamı qıcıqlandırır. “Yaxşı yazsaydı, pul qazanardı”. Ədəbiyyata, yazan adama münasibətimiz bu səviyyədədir. Pul qazanmaqla istedad ölçülür. Mükafatların, təriflərin və pulun olmalıdır. Yazıçıya alverçi, biznesmen baxışı ilə qiymət veririk. Təbii ki, yazıçı pul qazanmalıdır. Stimul olmalıdır. Ancaq oxuduqlarımız, eşitdiklərimiz və gördüklərimiz göstərir ki, yazıçı da insandır. Yazıçı var istedadlıdır və kitablarının biznes tərəfini görə bilir. Pul qazanmağı öyrənib. Yazıçı da var ki, mütləq ona işini quran bir nəfər lazımdır. O isə oturub yazsın, yazsın və yenə yazsın...

“…narahat olma. Əvvəllər də yazmısan, yenə yazacaqsan. Əsas iş həqiqi bir cümlə yazmaqdır. Bildiyin ən həqiqi cümləni yaz.”  Bun da E.Heminquey deyir.

O bir həqiqi cümləni axtarmaq əvəzinə cəfəngiyat uyduranlar, pafoslu fikirlərdən qaça bilməyənlər, yaltaqlıqdan, tərifdən qorxmayanlar, pul qazanmaq üçün incəsənətə, mədəniyyətə, sözə xəyanət edənlər ayılanda gec olacaq. Zaman küləyi onları yerli-dibli silib aparacaq. Qalaq-qalaq yazdıqları tərifnamələr qaranlıq zirzəmilərdə çürüyüb heç olacaq. Övladları utanacaq, nəvələri nifrət edəcək...Yalnız həqiqi söz zamandan zamana, əsrlərdən eralara keçəcək.

Yenililklər
19.02.19
Əlişir Nəvainin “Külliyyatı”nın rəngli elektron nüsxəsi Fransadan Özbəkistana gətirilib
19.02.19
Heydər Əliyev Mərkəzində rus avanqard rəssamlarının nadir əsərlərindən ibarət sərgi açılıb
19.02.19
Görkəmli teleaparıcı Rafiq Hüseynovun yaşadığı evin qarşısında barelyefi açılıb
18.02.19
Rasim Qaraca - Ra günəş deməkdir, Rasim...
18.02.19
Yazıçı-ədəbiyyatşünas Vaqif Sultanlı Hindistanda beynəlxalq seminarda iştirak edib
18.02.19
Ələddin Məlikov - Alvin Plantinqa; XX əsrin analitik epistemoloqu
18.02.19
Aygün Sadiq - Qələmi təslim etdik duyğuların əlinə
18.02.19
Nemət Mətin - Kitablarımı yandırın!
16.02.19
Asif Rüstəmlinın “Cəfər Cabbarlı və milli istiqlal hərəkatı” kitabı
16.02.19
Xalq yazıçısı ilə bağlı Əbülfəz Qarayevə müraciət olundu
15.02.19
Cəfər Cabbarlının bu vaxtadək naməlum qalan romanı nəşr olunacaq
15.02.19
Strasburq kitabxanasında “Azərbaycan ədəbiyyatı” bölməsi yaradılıb
15.02.19
Bəşəriyyət üçün AVTOPORTRET
14.02.19
Selincerin oğlu:“Söhbət 50 il çap olunmadan yazan birindən gedir, odur ki, çoxlu material yığılıb”
14.02.19

Bu gün Beynəlxalq Kitab Bağışlama Günüdür

14.02.19
Beyləqanda Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin açılışı olub
14.02.19
“Azərbaycan dilinin Zəngilan şivələri sözlüyü” nəşr olunub
14.02.19
Bəxtiyar Vahabzadəyə həsr olunan “Ustada sayğı gecəsi” adlı tədbir keçirilib
14.02.19
Mərahim Nəsib - Sən çıxsan qapıdan həsrətin gələr
13.02.19
 Türk sənətçisi Ozan Arif vəfat edib
13.02.19
“Azərbaycantelefilm” Yaradıcılıq Birliyi dörd sənədli film hazırlayıb
13.02.19
Günel Əhmədova - Sərhədləri aşan vətən eşqi
13.02.19
Vüsal Bağırlı - Qanadlı xilaskarlar...
13.02.19
200-dən çox incəsənət nümayəndəsi ADO üçün müraciət etdi
12.02.19
Nemət Mətin - Roman yazmaq sənəti
12.02.19
“Ustad” dərgisinin 25-ci sayı işıq üzü görüb
12.02.19
Nəvai yaradıcılığında Nəsimi obrazı
12.02.19
Sevil Mehdiyeva - Nəsimi ilk dəfə Azərbaycan türk dili sözlərinə ədəbi dil səlahiyyəti verdi
11.02.19
Kamran İmanov: "Azərbaycanda kitab sahəsində piratçılıq 61 faizdən 25 faizə enib"
11.02.19
“Qanlı kaha” kitabının imza mərasimi keçirilib
11.02.19
Mübariz Örən - Minotavrın ölümü
11.02.19
Şayəstə Yaqubova - Firuz Mustafa “At günü” əsərində qoyulan problemlər
08.02.19
Elçin Hüseynbəylinin "Gözünə gün düşür" kitabı təqdim olundu
08.02.19
İngilis yazıçısı Rozamunda Pilçer vəfat edib
08.02.19
İlqar Fəhmiyə AzTv-də vəzifə verildi
07.02.19
AMEA Nəsiminin 650 illik yubileyi ilə bağlı tədbirlər planı təsdiq edib
07.02.19
Ayaz Salayevdən çağırış: ADO-un yaşamasını istəyirəm
07.02.19
Cəfər Cabbarlının yubileyi Ankarada qeyd olunacaq
06.02.19
Qala kəndi ilə bağlı müsabiqə elan edildi
06.02.19
Bazərin Anara yaltaqlığı - Dram-dialoq
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.