Nemət Mətin - Roman yazmaq sənəti
12.02.19

H.Murakami düşüncəsinə görə roman yazmaq üçün bir ton kitab oxumalısan. E.Heminquey isə deyir ki, gördün yaza bilmirsən dayanma. Qaldığın yerdə üç nöqtə qoyub başqa hadisələri yaz. S.Kinq isə tamam başqa fikirləri tövsiyə edir. Hələ O.Pamuku demirəm.

Hər kəs bir üsulla, özünə rahat olan yolla yazır. Əslində heç bir qayda yoxdur. Gənc yazarı ruhlandırmaq üçün deyilmiş, yazılmış fikirlərdir. M.Paj gənc yazara tövsiyə edir ki, sənə "yaza bilmirsən, alınmır" deyənlərdən uzaq gəz. Tapdıq Yazanov yazanda ayaqlarını isti suya qoyurdu, Mülayim Qələmov uzanıb yazır. Fərqi yoxdur, istəyirsən lap gecə klubunda yaz. Alınmırsa, alınmayacaq. Yox əgər istək, istedad, duyum varsa, təbii ki, əziyyət bəhrəsiz qalmayacaq. R.Qaraca "Zülmətdə bir alatoran" avtobioqrafik romanının əvvəl səhifələrində yazır ki, ucuz başa gəldiyi üçün bu sənəti seçdim. Yəni rəssamlıqda fırça, kətan və digər ləvazimatlar, heykəltəraşlıqda mərmər, daş, xüsusi alətlər lazımdır. Yazıçılıqda isə kağız, qələm ən ucuz başa gələn şeylərdi. Kompüterin varsa, mürəkkəbə də qənayət edəcəksən, kağıza da.

Çox rahat dövrdə yaşayırıq. Telefonda roman yazmaq əsridir. Amma ifrat rahatçılıq tənbəlliyin təməlidir. Uşaqlıqda atam tez-tez mənə deyirdi: “M.Qorki şam işığında oxuyub, yazıb...”

Mən də öz növbəmdə uşaq ağlımla düşünürdüm ki, şam işığının qüdrətinə bax. Böyüdüm, yazıçıların həyatını araşdıranda insan iradəsini gördüm. İ.Muğanna işdən evə yorğun dönəndən sonra gecəni yatmayıb, romanlar yazırdı. İ.Şıxlı "Ölən dünyam" adlı romanının ön sözündə qeyd edir ki, gözləri tutulsa da həyat yoldaşı, övladları yazıçının danışdıqlarını yazırdılar.
1978 ci ildə çəkilmiş bir Azərbaycan filmi var. O filmə baxanda yazıçılarımızın hansı şəraitdə yaşadığını və ətrafdakı insanların yazan adama münasibətini dəqiq görmək olur. Ssenari müəllifi Maqdus İbrahimbəyov olan "Bayquş gələndə" filmində yazıçıya münasibətə baxın:
"-Yenə taqqıldadır? Hərdən oturub fikirləşirəm. O zəhməti başqa işə yönəltsəydi, indi yəqin məsul bir vəzifədə işləyirdi. Ya da nədir onun adı? Alimdən zaddan olmuşdu. Yoxsa, ölmə eşşəyim, yonca bitincə otu gözlə. Səndən yazıçı çıxacaq ya yox. Axı, həyat gedir. Gedir də bu həyat.
-Axırı dəlixanalıqdı.
-Elə demə. Hər kəs özü bilər. Bir az özünü dartır, amma eybi yox. Bizə ki, pislik eləmir."

Hələ filmin bir epizodunu, qısa dialoqu yazdım. Film boyu avam insanların yazıçıya münasibəti adamı qıcıqlandırır. “Yaxşı yazsaydı, pul qazanardı”. Ədəbiyyata, yazan adama münasibətimiz bu səviyyədədir. Pul qazanmaqla istedad ölçülür. Mükafatların, təriflərin və pulun olmalıdır. Yazıçıya alverçi, biznesmen baxışı ilə qiymət veririk. Təbii ki, yazıçı pul qazanmalıdır. Stimul olmalıdır. Ancaq oxuduqlarımız, eşitdiklərimiz və gördüklərimiz göstərir ki, yazıçı da insandır. Yazıçı var istedadlıdır və kitablarının biznes tərəfini görə bilir. Pul qazanmağı öyrənib. Yazıçı da var ki, mütləq ona işini quran bir nəfər lazımdır. O isə oturub yazsın, yazsın və yenə yazsın...

“…narahat olma. Əvvəllər də yazmısan, yenə yazacaqsan. Əsas iş həqiqi bir cümlə yazmaqdır. Bildiyin ən həqiqi cümləni yaz.”  Bun da E.Heminquey deyir.

O bir həqiqi cümləni axtarmaq əvəzinə cəfəngiyat uyduranlar, pafoslu fikirlərdən qaça bilməyənlər, yaltaqlıqdan, tərifdən qorxmayanlar, pul qazanmaq üçün incəsənətə, mədəniyyətə, sözə xəyanət edənlər ayılanda gec olacaq. Zaman küləyi onları yerli-dibli silib aparacaq. Qalaq-qalaq yazdıqları tərifnamələr qaranlıq zirzəmilərdə çürüyüb heç olacaq. Övladları utanacaq, nəvələri nifrət edəcək...Yalnız həqiqi söz zamandan zamana, əsrlərdən eralara keçəcək.

Yenililklər
07.12.19
Rasim Qaraca - Kəpənəkli günlər
07.12.19
Nemət Mətin - Sonuncu uçuş
06.12.19
Yazıçı Kənan Hacı ABŞ-da mükafat aldı
06.12.19
Vüqar Əhmədin yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb
06.12.19
Azərbaycan Universitetində Mişel Fukonun “Sözlər və nəsnələr” kitabının təqdimatı olub
03.12.19
"Ulduz"un noyabr sayı çap olunub
03.12.19
Cəlil Cavanşirdən 18+ roman gəldi
03.12.19
Pərvanə Məmmədli - Tatyana Çaladzeni qədrini bilmədik
02.12.19
Əhməd bəy Ağaoğlunun 150 illiyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib
02.12.19
Səxavət Sahilin “Nar ağacının nəğmələri” kitabı çap olunub
02.12.19
Adil Mirseyidin "Son şeir, son vəsiyyət"i təqdim olundu
02.12.19
Cavanşir Yusiflinin "Mətn. İşarə. Məna" kitabı təqdim olundu
27.11.19
2020-ci il üçün dövlət mükafatlarına əsərlərin qəbulu elan edilib
27.11.19
AMEA dəyişir - Ramiz Mehdiyev yeni komissiya yaratdı
27.11.19
Elm Tarixi İnstitutunda Əhməd bəy Ağaoğlunun 150 illik yubileyi qeyd olunub
27.11.19
Xalça Muzeyində “Kəlağayı: ipək qanadlar” sərgisinin açılışı olub
26.11.19
“Əsir düşən” Qarabağ xalçası haqqında sənədli film çəkilib
26.11.19
Taleh Eminoğlu - Həyat və ya "cəfəngiyyatın qaynağı"
26.11.19
"Qədim Ön Asiya və Ön Qafqaz türk tayfaları" kitabının təqdimatı olub
26.11.19
Hürufi şair Sürurinin Azərbaycan türkçəsində yazdığı divanın surəti ABŞ kitabxanasında aşkarlanıb
26.11.19
Bakıda “Türk filmləri həftəsi” başlayıb
25.11.19
Fərid Hüseynin "Sevdiyim əsər” adlı kitabı nəşr olunub
22.11.19
Rockefellerin memuarları çap olunub
22.11.19
"İki xalqın oğlu Maqsud Şeyxzadə" kitabı işıq üzü görüb
22.11.19
Mərahim Nəsib - Getdilər edamlıq adamlar kimi 
21.11.19
Süleyman Muradlı - O, mənim dayımdır!..
21.11.19
Pərvanə Məmmədli - “Sanma bu əsrdə hər şey bitib nisyan oldu”
20.11.19
Səxavət Sahil - Yazıçıya çevrilmək
20.11.19
Bəsirə Əzizəli - İstanbullu yazara Bakının verdiyi ilham
20.11.19
Cavanşir Yusiflinin kitabı təqdim olunacaq
20.11.19
III Dərgi Qara dəniz Beynəlxalq sosial elmlər simpoziumu keçirilir
18.11.19
Mübariz Örənin Fransada romanı çıxır
18.11.19
Bakı Slavyan Universitetində yazıçı Şərif Ağayarla görüş keçirilib
14.11.19
Şair Şamxal Rüstəm vəfat edib
13.11.19
Səxavət Sahil: “Tənqidçi mənə deyir ki, istəyirsən sənin romanından yazım?” - MÜSAHİBƏ
13.11.19
Cəlil Məmmədquluzadənin nəslinin davamçıları Bakıya gəlir
13.11.19
"Qanun"dan yeni kitab - Stiv Cobs
13.11.19
Zahid Sarıtorpaqdan yeni romanı çap olunub
11.11.19
Bəsirə Əzizəli - Məhəmməd İqbal və türk sədrəzəmi  Səid Həlim Paşa
09.11.19
Bədrxan Əhmədlinin “Türkçülüyün üçlü formulu. Nəzəri və tarixi aspektləri” kitabının müzakirəsi keçirilib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.