Nemət Mətin - Kitablarımı yandırın!
18.02.19

Rejim, zərərli kitablar yandırılacaq deyə, əmr edəndə
və öküz arabalarına doldurulan kitablar
yanğın yerinə aparılanda
bir şair dəhşətə gəldi...

(B.Brecht)

   Böyük balıq (Big fish) filmində baş obraz meşəni keçəndən sonra cənnət sayılacaq yerə gəlib çıxır. İlk baxışdan hər şey qənaətbəxşdir. Hər zaman yay fəslidir, hamı ayaqyalın gəzir, axşamlar rəqs gecələri, əyləncələr baş tutur. Hər kəs bir-biri ilə mehriban davranır. Bir şair isə 12 ildir poema yazmağa çalışır. İlham verəcək gözəlçələr ətrafında doludur. Baş obraz cızma-qara etdiyi dəftəri alıb baxanda təəccüblənir. Çünki dəftərdə cəmi üç misra var idi. Bəzən yazıçılar, şairlər bilərəkdən çətinliyə düşməyi təcrübədən keçirirlər. Çünki xoşbəxt yaşayan insan yaradıcı ola bilməz. Seyran Səxavət demişkən, dərd adama şeir yazdırır. Elə ona görədə filmdə şair “cənnətdən” qaçır. Şəhərə yollanaraq bank soyur. Yazmaq cəhənnəm işidir...
    Araşdıranda məlum olur ki, bütün dahi yazıçılar çətin həyat sürüblər. Onlarla eyni dövrdə minlərlə yazıçı olub. Qalaq-qalaq kitablar yazıblar. Lakin unudulub gediblər. Elə indinin özündə də ata hesabına ədəbiyyata sığınanlar, vəzifəyə görə oxunanlar gələcəkdə "olmayacaqlar". Müharibə görmüş yazıçı E.M.Remark, aclığın dadını duymuş K.Hamsun, sürgündə ömrü çürümüş F.Dostoyevski... L.Tolstoy müharibədə iştirak etsə də yazır ki, Stendalın "Parma monastrı" kitabını oxumasaydım "Hərb və sülh" əsərinin müharibə epizodlarını dolğun yaza bilməzdim.   
   Əslində bu məqaləni bir suala cavab olaraq yazıram. Sual belədir: Nə üçün indi o cür əsərlər yazılmır? (O cür deyəndə klassiklərin həyat dolu kitabları nəzərdə tutulur.)
   Çünki daha repressiya yoxdur. Repressiya dövründə çoxsaylı yaradıcı insanı itirdik. Cavan yaşda istedadlı şəxslər rejimin qurbanı oldular. İndi isə sürgünə göndərmək dövrü deyil. Dünyanı görmək istəyirsənsə, ən azından viza tələb etməyən ölkələrə bir-iki avtobus dəyişməklə köçmək olar. 3-cü dünya müharibəsi olsa belə, robotlar arasında olacaq. Çətinliyin dərəcəsi azalıb. Rahat həyat tənbəlliyə gətirib çıxardıb.
   Öz həyatıma baxanda yazıçı olmaq şansımın sıfıra bərabər olduğunu görürəm. Əsgərliyi, kasıbçılığı nəzərə almasaq çətinlik görməmişəm. Nə yazım? Porşedə oturub aclıqdanmı yazım? Bircə dəfə qarşımda ölən adam görməmişəmsə, ölüm haqqında hansı fikri ortaya qoy bilərəm?  Evdə oturub müharibələrdən ağız dolusu danışa bilmərəm. Süni alınacaq. Kənan Hacı tez-tez toplaşdığımız ədəbi məclislərin birində deyir ki, 34 yaşında ilk kitabım çıxıb. İndi 18 yaşında roman yazanları saymaqla bitmir. Həyatın ağır yükünü görməyənlər nə yazacaq? Evdə oturub pizza və kola sifariş verirsən. İnterneti qoşub kompüteri işlək vəziyyətə gətirirsən. Word proqramını açıb gözləyirsən. Fikir gəlmir. Stimul yoxdur.
  Yazının əvvəlinə yazdığın şeir şairin dəhşətə gəlməyi ilə bitmir. Əsas məsələ “nə üçün dəhşətə gəlib” sualına cavab tapmaqdır. Ardına fikir verək:

...yandırılan kitabların listəsinə baxıb
 orada öz adını görməyincə.
 Masa arxasına keçdi qəzəblə
 və bir məktub döşədi iqtidardakılara:
 “Məni gözdən sala bilməzsiniz,
 məgər mən hər zaman gerçəkləri yazmadımmı?
 İndi mən necə zərərsiz ola bilərəm.
 Nə olar mənim də kitablarımı yandırın!”
                                                        
(B.Brecht)

   Proqramlaşdırılmış gənclik poeziyadan həzz ala bilmir. Kitabı pdf formatda oxuyub göz xəstəliyi qazanır. Smayliklərlə gülür, virtual sekslə məşğul olmaqdan daxilən çürüyürlər. Yaşayın gənclər! Sizə müraciət edirəmsə, əslində özümə deyirəm. Virtual tanış olduğunuz insanlarla real həyatda görüşün. Çay içmək bəhanəniz olsun...
   Qeyd: Bu məqaləni telefonun qeyd yerinə yazdım...

Yenililklər
22.11.19
Rockefellerin memuarları çap olunub
22.11.19
"İki xalqın oğlu Maqsud Şeyxzadə" kitabı işıq üzü görüb
22.11.19
Mərahim Nəsib - Getdilər edamlıq adamlar kimi 
21.11.19
Süleyman Muradlı - O, mənim dayımdır!..
21.11.19
Pərvanə Məmmədli - “Sanma bu əsrdə hər şey bitib nisyan oldu”
20.11.19
Səxavət Sahil - Yazıçıya çevrilmək
20.11.19
Bəsirə Əzizəli - İstanbullu yazara Bakının verdiyi ilham
20.11.19
Cavanşir Yusiflinin kitabı təqdim olunacaq
20.11.19
III Dərgi Qara dəniz Beynəlxalq sosial elmlər simpoziumu keçirilir
18.11.19
Mübariz Örənin Fransada romanı çıxır
18.11.19
Bakı Slavyan Universitetində yazıçı Şərif Ağayarla görüş keçirilib
14.11.19
Şair Şamxal Rüstəm vəfat edib
13.11.19
Səxavət Sahil: “Tənqidçi mənə deyir ki, istəyirsən sənin romanından yazım?” - MÜSAHİBƏ
13.11.19
Cəlil Məmmədquluzadənin nəslinin davamçıları Bakıya gəlir
13.11.19
"Qanun"dan yeni kitab - Stiv Cobs
13.11.19
Zahid Sarıtorpaqdan yeni romanı çap olunub
11.11.19
Bəsirə Əzizəli - Məhəmməd İqbal və türk sədrəzəmi  Səid Həlim Paşa
09.11.19
Bədrxan Əhmədlinin “Türkçülüyün üçlü formulu. Nəzəri və tarixi aspektləri” kitabının müzakirəsi keçirilib
09.11.19
Bolqarıstanda Cəlil Məmmədquluzadənin “Seçilmiş əsərləri” çap olunub
09.11.19
Qürbətdə kabusa dönüb yuxulara gələn xatirələr
09.11.19
Bəxtiyar Aslanın “Üç əqrəb zamanı” kitabının təqdimatı keçirilib
06.11.19
“Cəlil Məmmədquluzadə 150 il” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
06.11.19
“İçərişəhər”də Dövlət Bayrağı Günü münasibəti ilə dəyirmi masa keçirilib
04.11.19
Bolqarıstanda Nəsiminin “Mənim müqəddəs məbədim” kitabı çap olunub
04.11.19
Elyar Təbrizli - Mirzə Melkumun siyasi fəaliyyəti və düşüncəsi
01.11.19
 Mədəniyyət Nazirliyi ssenari müsabiqəsi elan edib
01.11.19
Cavanşir Yusiflinin yeni kitabı nəşr olunub
01.11.19
Şahbaz Xuduoğlu məşhur əsəri dilimizə çevirdi
31.10.19
Fərid Hüseynin poetik dünyası
31.10.19
"Ulduz" jurnalının oktyabr sayı işı üzü gördü
31.10.19
Aqşin Yeniseyin yeni romanı çap olunub
31.10.19
Vaqif Yusiflinin “Qanadlandıq uçmağa” kitabının imza günü keçirilib
31.10.19
Qalib Şəfahətin iki kitabı işıq üzü gördü
30.10.19
Dr. Məhəmmədrza Batini İsfahani - Fars dili qeyri-məhsuldar dildir
29.10.19
"Qanun"dan iki yeni kitab
29.10.19
Milli Kitabxanada “İsi Məlikzadə. Qatarda” hekayələr toplusunun təqdimatı olub
29.10.19
Gözəl göy gözlərini mən ovum dimdiyimlə
29.10.19

"Poetika.izm" jurnalının yeni sayı çıxıb

29.10.19
Dilçilik İnstitutunun əməkdaşları Türkiyədə beynəlxalq simpoziumda iştirak edib
25.10.19
Naşir Müşfiq Xan: “Kitab şokolad qutusu deyil ki, onu yeri gəldi, gəlmədi hədiyyə edəsən” - SƏNƏT VƏ SÖHBƏT
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.