Şəhla Aslan yazır - Eynşteyn və nağıllar
10.07.19

Səbirsizliklə iftar vaxtını gözləyirdim. Uşaqlıq xatirələrim bir-bir gözlərimin önünə gəlirdi. Nədənsə, uşaqlıq barədə xəyala dalanda iki şey gəlib durar qarşımda: biri nənəm, biri də nənəmin dediyi nağıllar.

İndiyə qədər kifayət qədər nağıl kitabları oxusam da, nənəmin dilindən eşitdiklərimin təsiri daha çox idi. Yəqin ki, o da bunları öz nənəsindən eşidib, nənəsi də nənəsindən...

Zamanın qaranlıqlarından süzülə-süzülə gələn, get-gedə zənginləşən, sehr pərdəsinə bürünən bu nağıllar nənələrin ruhuna, deyim tərzinə daha yaxın olduğundan onlarda eşitdiklərimiz heç vaxt unudulmur. Amma...

Amması odur ki, rabitə qırılıb, əziz oxucu!

İndi nə nağıl deyən var, nə qulaq asan. Nağıl adına quraşdırılan cizgi filmlərinin isə olmağından olmaması məsləhətdir.

Üçbucaq, dördbucaq formalı başı, əcaib quruluşlu bədən forması olan insan və heyvan personajları gələcək nəslə nə verə bilər?!

Qatarlar danışır, oynayır, daşlar oxuyur, qaçır... Nə bilim nələr, nələr! Bunlara baxan uşaqların təxəyyülü necə formalaşır?

Uşaqlığımda qulaq asdığım nağılları yada saldıqca bir həqiqət aydın oldu. Özüm də heyrətə düşdüm ki, bir vaxtlar mümkünsüz görünənlər, indi artıq nağıl deyil.

Artıq yeni nağıllar lazımdır. Yenilərini isə yazan varmı? Xeyr. İndi nağıl janrına müraciət edən qələm sahiblərinin sayı çox azdır.

Məgər, təyyarələrin olduğu indiki dövrdə uçan xalça uşaq təxəyyülünü əvvəlki kimi qıcıqlandıra bilərmi?! Mobil telefon olduğu halda "sim-sim, qapını aç!" kimə maraqlıdır?

İnternet dövründə hər şeyi bilən cadugərə, sehrbaza ehtiyac yoxdur. Bəs yeni nağıllara qulaq asmayan indiki uşaqların aqibəti nə olacaq?..

Bir qadın Albert Eynşteyndən soruşur ki, dahi kimi böyüməsi üçün uşağı necə tərbiyə etmək lazımdır? Böyük düha sahibi olan Eynşteyn cavab verir:

- Ona nağıl oxumaq lazımdır.

- Bəs sonra? - qadın təəccüblənir.

- Sonra, daha çox, daha yeni nağıllar oxumaq lazımdır. Nağıllara qulaq asmaqla böyüyən uşaqların təxəyyülü, fantaziyası geniş olur. Böyüyəndə də qeyri-mümkün şeyləri mümkün etmək meylini saxlayır və kəşflər edir.

Məncə, nağıl haqqında bundan yaxşı bir şey demək mümkün deyil. Doğrudan da, fantaziyanın qanadları reallığa doğru uçmaqda kömək edir.

Təxəyyülü inkişaf etməmiş uşaq böyüyəndə praktiki cəhətdən mümkün olmayan bu şeyin reallaşması yolunda baş sındıracaqmı? Xeyr!

Məgər indiki yazarların içində milli, müasir personajlar iştirak edən nağıllar yaza biləcək istedadlı gənclər azdırmı?!

Mən əminəm ki, real təhlükəni qəbul edən səlahiyyət sahibləri yarışlar, müsabiqələr, tərcümə tədbirləri və digər vasitələrlə bu boşluğu aradan qaldıra bilərlər.

Belə olarsa, tezliklə Andersenlər kimi yazarlar yarana bilər.

Axı, min illərlə biz nağılla böyümüşük və bəşəriyyət bu nizamla indiki səviyyəyə gəlib çatıb.

İndi isə, hər şeyin üstündən xətt çəkib əndrabadi obrazları yeridirik körpələrin beyninə.

Mədəsini geni dəyişdirilmiş, zərərli məhsullarla, çipsilərlə doldurub zəhərlədiyimiz balaların beynini də ölçüsü, forması, dili, tərbiyəsi dəyişmiş "super qəhrəmanlar"la məşğul edirik.

Dayanmaq, "stop" demək zamanıdır. Hərə öz boynuna düşəni mütləq etməlidir.

Qələm əhli qollarını çırmayıb uşaqlar üçün nağıllar yazmalıdır. Yüzündən, minindən biri əsl nağıl olacaq, elə o da bəsdir.

Qeyri vaxtlar ağlıma belə şeylər heç vaxt gəlməzdi. Bəlkə deyəcəksiniz ki, istidə oruc tutanda adamın ağlı bu cür dumanlanar, zehni qarışar da! Olsun, razıyam.

Amma onu bilirəm ki, çipsi yeyib super qəhrəman oyunlarına baxan, nağıl oxumayan indiki uşaqlar böyüyəndə, lap 50 dərəcə istidə, bir həftə ac-susuz qalsalar da, xəyallarına belə şeylər gəlməyəcək.

Bəs, ağıllarına nələr gələcək? Bax, elə bundan qorxdum və bu yazını yazdım... /525.az/

Yenililklər
20.09.19
Gülhüseyn Hüseynoğlunun kitabının təqdımatı oldu
18.09.19
BMT Pikassonun “Gernika” əsərinə görə İspaniyadan üzr istəyib
18.09.19
Vasif Əlihüseyn - Elə gözəl idi dizimdəki yaraların qurumuş qaysaqlarını qoparmaq
18.09.19
Vüqar Əhməd - Aktyorun dəfni
16.09.19
“Ədəbi Proses – 2018” elmi-yaradıcılıq müşavirəsi
16.09.19
Türk rənginin - Turkuazın hekayəsi
12.09.19
Ayhan Miyanalı - 40-ncı sınaq
12.09.19
Rəşad Məcidin “Qələmsiz yazılanlar”ı
12.09.19
İsa Həbibbəylinin yeni monoqrafiyası çap olunub
06.09.19
Naxçıvan Dövlət Tarix muzeyi - 95
06.09.19
Ramil Əhmədin “İki Şəhərin Yazıları” adlı kitabının təqdimat və imza günü keçiriləcək
01.09.19
Esmira Fuad - Faniliyin poetik tarixi
01.09.19
Regina Deriyeva - Uşaqlıq-xəzinəsidir gözyaşlarının
19.08.19
Fərid Hüseynin kitabı Serbiyada nəşr edilib
30.07.19
Güclü insan sorağında - Əhməd bəy Ağaoğlu-150
30.07.19
Azərbaycan-Qırğız ədəbi əlaqələrində yeni səhifə
29.07.19
“Türk dilləri araşdırmaları” jurnalının ilk nömrəsi işıq üzü görüb
29.07.19
Əhməd bəy Ağaoğluna həsr olunan konfrans keçiriləcək
29.07.19
“Qoşa qanad” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
29.07.19
Ədəbiyyat İnstitutu Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutu ilə memorandum imzaladı
26.07.19
“Hüseyn Cavid əbədiyyəti” mövzusunda respublika elmi konfransı keçiriləcək
26.07.19
Məhəmməd Tanhu - 8-ci günün qeydləri
26.07.19
Ədəbiyyat İnstitutunda Qırğızıstan yazıçıları ilə görüş təşkil olunub
24.07.19
XI Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalında 11 ölkədən musiqiçilər çıxış edəcək
24.07.19
Nemətullah Naxçıvaninin “Şərhi-Gülşəni-raz” əsərinin iki müxtəlif nüsxəsi əldə edilib
24.07.19
Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” poeması Türkiyədə nəşr olunub
23.07.19
Prezident Murad Köhnəqalaya ev verdi
23.07.19
Svetlana Alekseyiviçin növbəti romanı yayımlanıb
23.07.19
Amerikalı yazıçı-satirik vəfat edib
22.07.19
Tanınmış jurnalist Amil Novruzovun 60 illiyinə
22.07.19
Aida Feyzullayevanın “Komparativistikanın işığında” kitabı işıq üzü görüb
22.07.19
"Gənc Qırğız şeiri antologiyası" Bakıda və Bişkekdə təqdim olunacaq
22.07.19
"Qanun"dan yeni nəşrlər
22.07.19
“Türkologiya” jurnalının əlavəsi akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyinə həsr ediləcək
18.07.19
“Plyus bədii yaradıcılıq” ədəbi almanaxı işıq üzü görüb
18.07.19
İradə Musayeva - Üçlü formul müəmmasına düzəliş... 
18.07.19
Etimad Başkeçid yazır - Qırxayaq hər addımını düşünsəydi...
18.07.19
Nəsiminin dilinin dialektoloji tədqiqinə həsr olunmuş yeni kitab çap olunub
18.07.19
Azərbaycanda ilk dəfə türkdilli əlyazmaların toplu kataloqu nəşr olunub
18.07.19
Yazıçı Andrea Kamilleri vəfat edib
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.