Şəhla Aslan yazır - Eynşteyn və nağıllar
10.07.19

Səbirsizliklə iftar vaxtını gözləyirdim. Uşaqlıq xatirələrim bir-bir gözlərimin önünə gəlirdi. Nədənsə, uşaqlıq barədə xəyala dalanda iki şey gəlib durar qarşımda: biri nənəm, biri də nənəmin dediyi nağıllar.

İndiyə qədər kifayət qədər nağıl kitabları oxusam da, nənəmin dilindən eşitdiklərimin təsiri daha çox idi. Yəqin ki, o da bunları öz nənəsindən eşidib, nənəsi də nənəsindən...

Zamanın qaranlıqlarından süzülə-süzülə gələn, get-gedə zənginləşən, sehr pərdəsinə bürünən bu nağıllar nənələrin ruhuna, deyim tərzinə daha yaxın olduğundan onlarda eşitdiklərimiz heç vaxt unudulmur. Amma...

Amması odur ki, rabitə qırılıb, əziz oxucu!

İndi nə nağıl deyən var, nə qulaq asan. Nağıl adına quraşdırılan cizgi filmlərinin isə olmağından olmaması məsləhətdir.

Üçbucaq, dördbucaq formalı başı, əcaib quruluşlu bədən forması olan insan və heyvan personajları gələcək nəslə nə verə bilər?!

Qatarlar danışır, oynayır, daşlar oxuyur, qaçır... Nə bilim nələr, nələr! Bunlara baxan uşaqların təxəyyülü necə formalaşır?

Uşaqlığımda qulaq asdığım nağılları yada saldıqca bir həqiqət aydın oldu. Özüm də heyrətə düşdüm ki, bir vaxtlar mümkünsüz görünənlər, indi artıq nağıl deyil.

Artıq yeni nağıllar lazımdır. Yenilərini isə yazan varmı? Xeyr. İndi nağıl janrına müraciət edən qələm sahiblərinin sayı çox azdır.

Məgər, təyyarələrin olduğu indiki dövrdə uçan xalça uşaq təxəyyülünü əvvəlki kimi qıcıqlandıra bilərmi?! Mobil telefon olduğu halda "sim-sim, qapını aç!" kimə maraqlıdır?

İnternet dövründə hər şeyi bilən cadugərə, sehrbaza ehtiyac yoxdur. Bəs yeni nağıllara qulaq asmayan indiki uşaqların aqibəti nə olacaq?..

Bir qadın Albert Eynşteyndən soruşur ki, dahi kimi böyüməsi üçün uşağı necə tərbiyə etmək lazımdır? Böyük düha sahibi olan Eynşteyn cavab verir:

- Ona nağıl oxumaq lazımdır.

- Bəs sonra? - qadın təəccüblənir.

- Sonra, daha çox, daha yeni nağıllar oxumaq lazımdır. Nağıllara qulaq asmaqla böyüyən uşaqların təxəyyülü, fantaziyası geniş olur. Böyüyəndə də qeyri-mümkün şeyləri mümkün etmək meylini saxlayır və kəşflər edir.

Məncə, nağıl haqqında bundan yaxşı bir şey demək mümkün deyil. Doğrudan da, fantaziyanın qanadları reallığa doğru uçmaqda kömək edir.

Təxəyyülü inkişaf etməmiş uşaq böyüyəndə praktiki cəhətdən mümkün olmayan bu şeyin reallaşması yolunda baş sındıracaqmı? Xeyr!

Məgər indiki yazarların içində milli, müasir personajlar iştirak edən nağıllar yaza biləcək istedadlı gənclər azdırmı?!

Mən əminəm ki, real təhlükəni qəbul edən səlahiyyət sahibləri yarışlar, müsabiqələr, tərcümə tədbirləri və digər vasitələrlə bu boşluğu aradan qaldıra bilərlər.

Belə olarsa, tezliklə Andersenlər kimi yazarlar yarana bilər.

Axı, min illərlə biz nağılla böyümüşük və bəşəriyyət bu nizamla indiki səviyyəyə gəlib çatıb.

İndi isə, hər şeyin üstündən xətt çəkib əndrabadi obrazları yeridirik körpələrin beyninə.

Mədəsini geni dəyişdirilmiş, zərərli məhsullarla, çipsilərlə doldurub zəhərlədiyimiz balaların beynini də ölçüsü, forması, dili, tərbiyəsi dəyişmiş "super qəhrəmanlar"la məşğul edirik.

Dayanmaq, "stop" demək zamanıdır. Hərə öz boynuna düşəni mütləq etməlidir.

Qələm əhli qollarını çırmayıb uşaqlar üçün nağıllar yazmalıdır. Yüzündən, minindən biri əsl nağıl olacaq, elə o da bəsdir.

Qeyri vaxtlar ağlıma belə şeylər heç vaxt gəlməzdi. Bəlkə deyəcəksiniz ki, istidə oruc tutanda adamın ağlı bu cür dumanlanar, zehni qarışar da! Olsun, razıyam.

Amma onu bilirəm ki, çipsi yeyib super qəhrəman oyunlarına baxan, nağıl oxumayan indiki uşaqlar böyüyəndə, lap 50 dərəcə istidə, bir həftə ac-susuz qalsalar da, xəyallarına belə şeylər gəlməyəcək.

Bəs, ağıllarına nələr gələcək? Bax, elə bundan qorxdum və bu yazını yazdım... /525.az/

Yenililklər
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
16.09.20
Nadir Əzhəri - Modernizm və postmodernizmin xüsusiyyətlərinin müqayisəsi
16.09.20
Buker mükafatının qısa siyahısı açıqlanıb
15.09.20
Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə rəis müavini təyin edildi
15.09.20
Dövlət qoruqlarını idarəetmə səlahiyyəti Dövlət Turizm Agentliyinin Qoruqları İdarəetmə Mərkəzinə verilib
14.09.20
“Filologiya və sənətşünaslıq” jurnalının növbəti nömrəsi nəşr olunub
14.09.20
Seymur Baycanın romanı Polşada nəşr edildi
14.09.20

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli yaxın zamanlarda ucaldılacaq

14.09.20
İtaliyada 77-ci Venesiya kino festivalına yekun vurulub
11.09.20
Soylu Atalı - Doğruluğun halallığı
11.09.20
Şəkidə qədim yaşayış məskəni aşkarlanıb
11.09.20
“Azərbaycan mədəniyyətində akkulturasiya və folklor” kitabı çapdan çıxıb
11.09.20
Venesiyada ikinci “Müqəddəs Markın şiri” mükafatı təltif olunub
10.09.20
Umberto Eko - Ədəbiyyatın bəzi funksiyaları haqqında
10.09.20
Vaqif Yusifli - Elm fədaisi
10.09.20
"Axtarışlar" jurnalının yeni sayı çıxıb
09.09.20
Etimad Başkeçid - “Dost”, “dost” deyə-deyə...
09.09.20
Anar Şamil - Mənimlə danış
09.09.20
Fərid Muradzadə - Ünvana çatmayan əmanət 
09.09.20

Belçika şirkəti Fikrət Əmirovun “Kor ərəbin mahnısı” əsərinin mənimsənilməsini etiraf etdi

08.09.20
Elmi-fantastika janrında hekayə müsabiqəsi elan olunub
08.09.20
Kosmosda uzun müddət qalmağın baş beyinə təsiri araşdırılıb
08.09.20
Təranə Vahid - Uçan buludlar
08.09.20
Elnura Cavadzadə - Eybəcərlər anası
08.09.20
Azərbaycan filmi Venesiya Film Festivalında nümayiş olunacaq
07.09.20
Kamal Abdullanın "Dədə Qorqud poetikasına giriş" kitabı Türkiyədə nəşr olunub
04.09.20
Elçin Hüseynbəyli yeni roman yazdı
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.