Səxavət Sahil - Homerə uduzan Hesiod
23.10.19

Antik dünyanın ölməz söz ustadlarından olan Homer özündən əvvəl və sonra yaşayan şairlərin demək olar ki, hamısını kölgədə qoyub. Təbii ki, bunun səbəbi onun müəllifi olduğu qəbul edilən "İliada” və "Odisseya” əsrləridir. Bu əsərlər dünya ədəbiyyatı tarixində nə qədər yer tutsa da onun ən böyük qiymət,i məncə, bu cümlələrdir: "İliada” və "Odisseya” dastanı vahid yunan xalqının yaranmasına səbəb oldu, tayfaların birləşməsini zəruri etdi”. Bu iki əsər ilkin düşüncə, mifologiya, tarix və s. üçün əhəmiyyətli olmaqla yanaşı həm də istinad mənbəyi kimi qəbul olunmaqdadır. Yəni əli heç bir fakta çatmayan araşdırmaçılar ordakı hadisələrdən, təsvirlərdən yararlanaraq hansısa ciddi qənaətə gəlirlər. Sonralar tərtib olunan yunan mifologiyası haqqında kitablarda Homerin məlum dastanlarına çoxlu sayda istinadlar var. Lakin o dövr üçün əvəzsiz mənbə kimi əsərləri ən çox istinad olunan Hesiodu unuduruq. Bəzən mifologiya kitablarında Hesioda aid olan hansısa mifik süjetin mənbəyini yanlış olaraq Homerin əsərləri kimi göstərilir. Bunun səbəbi isə Homerin şair kimi Hesioddan daha çox tanınması, onun dastanlarının poetik və ictimai-sosial önəm kəsb etməsidir. Homerlə Hesiodun əsərləri arasında müxtəlif fərqli tərəflər var. Elmi araşdırmalar son olaraq belə bir qənaətə gəlmişdir ki, bu iki sənətkar arasında zaman fərqi iki yüz ilə qədərdir. Şəxs olaraq Homerin əsərlərində özü haqında ciddi fakt kimi nəyəsə rast gəlmək mümkün deyil. Lakin Hesiod öz əsərlərində necə deyərlər özünü ələ verir. O "Teaqoniya” (Tanrıların yaranması) və "İşlər və günlər” əsərində özündən danışır. İndiki Kiçik Asyaya, Yunanıstan sahillərindən gəldiyini yazır, nəsli-nəcabəti özü və ailəsi haqqında, dünya görüşü, ictimai-sosial baxışı haqqımda məlumat verir.
 
Onların oxşar və fərqli cəhətlərindən kifayət qədər müzakirə açmaq olar. Hətta üslubların və təsvirlərinin fərqindən də danışa bilərik. Lakin Hesiodun əsas fərqi onun əsərlərindəki süjetlərin, mifik obrazların daha dolğun olması, tanrıların necə və hansı səbəblə meydana gəlməsidir. Bu nüans ilk baxışdan ciddi görünməsə də, olduqca əhəmiyyətli faktdır.
 
Bildiyimiz kimi, qədim Yunanıstanda tanrılar panteonu vahid bir sistem olub. Olimp sakinləri dünyada mövcud olan digər qədim xalqlarda olan tanrılar sistemindən mükəmməlliyinə görə fərqlənib. Homerin dastanlarını oxuyanda tanrılar haqqında müəyyən qaranlıq məqamlara rast gəlirik. Tanrıların hansı zərurətdən meydana çıxması, hansı tanrının hansından yaranması tam dəqiqliklə göstərilmir, Olimp panteonunun sakinlərinin "tərcümeyi-halını” oxuya bilmirik. Burda Homeri günahlandırmaq fikrim yoxdur, sadəcə diqqətli oxucu üçün bu məsələlər aydın olmalıdır. Hesiodun əsərində isə yuxarıda göstərdiyim faktlar tam aydınlığı ilə ifadə olunub.
 
Bu fərqlərlə bağlı antik ədəbiyyat araşdırmaçıları müxtəlif fikirlər yürüdürlər. Bu fikirlər arasında daha çox diqqət çəkən məsələ Hesiodun miflərin kökünə, yaranmasına bələd olmasıdır. Hesodun mifik süjetləri Homerin süjetlərindən fərqlənir. Hesiodun süjetləri Kiçik Asyanın daha qədim sakinləri olan Het tayfalarına məxsus mifik süjetlərlə səsləşir. Ehtimal var ki, Şumerlərdə meydana gələn dünya haqqında ilkin təsvirlər, formalaşan düşüncələr qərbə doğru hərəkət edib, müxtəlif dövrlərdən keçərək qədim yunanlara gəlib çatıb. Araşdırmaçıların belə qənaətə gəlməsi bir çox suallara aydınlıq gətirməklə yanaşı, eyni zamanda yeni polemikaya da səbəb olur. Düşüncələr yeni istiqamətdə yönəlir. Belə nüansları nəzərə alanda Hesiodun dəyəri Homerdən daha çox olur. Lakin müqayisə zamanı bu cür üstünlüklər nəzərə alınmır. Nəticədə isə üstünlüklərinə baxmayaraq Hesiod Homerə "uduzur”.
 
/Kaspi qəzeti/

Yenililklər
14.11.19
Şair Şamxal Rüstəm vəfat edib
13.11.19
Səxavət Sahil: “Tənqidçi mənə deyir ki, istəyirsən sənin romanından yazım?” - MÜSAHİBƏ
13.11.19
Cəlil Məmmədquluzadənin nəslinin davamçıları Bakıya gəlir
13.11.19
"Qanun"dan yeni kitab - Stiv Cobs
13.11.19
Zahid Sarıtorpaqdan yeni romanı çap olunub
11.11.19
Bəsirə Əzizəli - Məhəmməd İqbal və türk sədrəzəmi  Səid Həlim Paşa
09.11.19
Bədrxan Əhmədlinin “Türkçülüyün üçlü formulu. Nəzəri və tarixi aspektləri” kitabının müzakirəsi keçirilib
09.11.19
Bolqarıstanda Cəlil Məmmədquluzadənin “Seçilmiş əsərləri” çap olunub
09.11.19
Qürbətdə kabusa dönüb yuxulara gələn xatirələr
09.11.19
Bəxtiyar Aslanın “Üç əqrəb zamanı” kitabının təqdimatı keçirilib
06.11.19
“Cəlil Məmmədquluzadə 150 il” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
06.11.19
“İçərişəhər”də Dövlət Bayrağı Günü münasibəti ilə dəyirmi masa keçirilib
04.11.19
Bolqarıstanda Nəsiminin “Mənim müqəddəs məbədim” kitabı çap olunub
04.11.19
Elyar Təbrizli - Mirzə Melkumun siyasi fəaliyyəti və düşüncəsi
01.11.19
 Mədəniyyət Nazirliyi ssenari müsabiqəsi elan edib
01.11.19
Cavanşir Yusiflinin yeni kitabı nəşr olunub
01.11.19
Şahbaz Xuduoğlu məşhur əsəri dilimizə çevirdi
31.10.19
Fərid Hüseynin poetik dünyası
31.10.19
"Ulduz" jurnalının oktyabr sayı işı üzü gördü
31.10.19
Aqşin Yeniseyin yeni romanı çap olunub
31.10.19
Vaqif Yusiflinin “Qanadlandıq uçmağa” kitabının imza günü keçirilib
31.10.19
Qalib Şəfahətin iki kitabı işıq üzü gördü
30.10.19
Dr. Məhəmmədrza Batini İsfahani - Fars dili qeyri-məhsuldar dildir
29.10.19
"Qanun"dan iki yeni kitab
29.10.19
Milli Kitabxanada “İsi Məlikzadə. Qatarda” hekayələr toplusunun təqdimatı olub
29.10.19
Gözəl göy gözlərini mən ovum dimdiyimlə
29.10.19

"Poetika.izm" jurnalının yeni sayı çıxıb

29.10.19
Dilçilik İnstitutunun əməkdaşları Türkiyədə beynəlxalq simpoziumda iştirak edib
25.10.19
Naşir Müşfiq Xan: “Kitab şokolad qutusu deyil ki, onu yeri gəldi, gəlmədi hədiyyə edəsən” - SƏNƏT VƏ SÖHBƏT
25.10.19
Instagram poeziyası - Qədim sənətin yeni forması
24.10.19
Ülvi Babasoy - Seymur Baycanın hekayələri daha çox Mopassanvaridir
23.10.19
Səxavət Sahil - Homerə uduzan Hesiod
23.10.19
Nobel mükafatının layiqli sahibləri, yoxsa bəxtləri üzlərinə gülənlər?
23.10.19
Muhsin Kadıoğlu - Kələbək simvolları
23.10.19
“Hədəf”dən 30 000 manatlıq kitab hədiyyəsi
23.10.19
Uluslararası Vizyon Üniversitesinde uluslararası konferans düzenledi
22.10.19
Nəsiminin qəzəlləri on beş dildə nəşr olunub
21.10.19
VI Beynəlxalq Uşaq və Gənclik Ədəbiyyatı Simpoziumu  keçirilib
21.10.19
“Akademik Məmmədağa Şirəliyev və Azərbaycan dilçiliyi” mövzusunda elmi sessiya keçiriləcək
21.10.19
“Kitabi Dədə Qorqud”un Drezden nüsxəsinin qazax dilində təqdimatı olub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.