Dahilərin, yaradıcı insanların problemi: Bipolar xəstəlik
26.06.20

Azər Bağırov-Psixiatr, Uzman Həkim

Yaradıcı olmaq ruhi və psixoloji problemlərlə bir yerdə ola bilər. Cəmiyyətdə yaradıcılıq anadangəlmə, genetik keçən bir xüsusiyyət olaraq görülür. Əslində isə yaradıcılıq qeyri-adi (out of box) formadır. Bu insanlar qarşılarına çıxan problemlərin həllinə, ortalama bir insandan fərqli baxma, daha estetik yanaşma, yeni bir baxış aspekti gətirərək, kəşflərə imza atan insanlar olurlar.

Belə vəziyyətdə, hər kəsin qarşılaşdığı günlük problemləri görüb, fərqli və təzə yanaşma, həll yolu gətirməyimiz yaradıcılıq olaraq qiymətləndirilə bilər.
Yaradıcı insanların zəka səviyyəsi də yüksək olur. Ancaq təkcə bu fərqin yaradıcı olmaq üçün bəs etmədiyi görülür. Aparılan bir tədqiqatda IQ səviyyəsinin 120-dən yuxarı olmasının yaradıcılıqla əlaqəli olmadığı göstərilir. Lakin zəkası yüksək insanların yaradıcılıq qabiliyyətlərini inkişaf etdirə bildikləri görülüb.
Psixoanaliz teoriyası yaradıcı insanların şüuraltı enerjilərini (libido və aqressiya) müxtəlif kanallarla, xüsusi ilə sənət və yaradıcılıq kanalları ilə doyuma çatdırdıqlarını qeyd edir.

Z.Freydə görə, insan psixikasının 3 qatı vardır:

İd
Ego
Superego


İd qatında insanın doğumundan etibarən mövcud olan şüuraltı enerji vardır. Bu enerji libido(cinsi enerji) və aqressiya (məhv etmə enerjisi) adlanır.
İd qatındakı bu enerji mütəmadi olaraq boşalmağa çalışır, ancaq insanlar cəmiyyət halında yaşadıqları üçün, cinsi və aqressiya enerjisinin hər vaxt boşalması mümkün olmur.

Buna superego bir mənada icazə vermir. Burada ego-nun rolu isə, həm şüuraltının enerjisini boşaltmasının yollarını tapmaq, həm də bunu superegonun icazəsi daxilində etməkdir. Bunun üçün ego müəyyən mexanizmlərdən istifadə edir. Yaradıcılıq da bu mexanizmlərin ali (təkmilləşmiş) olanlarındandır. Digər ali ego mexanizması isə yumordan istifadə etməkdir.
Bir başqa tədqiqatda isə yaradıcı insanlar arasında bipolar xəstəliyə çox rastlandığı aşkar edilib (11%). Halbuki, cəmiyyətdə bipolar xəstəlik 2,5-3% nisbətində görülür.

Bipolar xəstəlik maniya və depressiya epizodları ilə gedən xəstəlikdir. Maniya dönəmində həyat eşqinin, özgüvənin çox artması meqalomaniya səviyyəsinə qədər çıxa bilir. Maniya dönəmində xəstələr, gəldikləri mədəniyyətə görə- Mehdi, İsa, Allahın yer üzündəki elçisi olduqlarını, seçilmiş insanlar olduqlarını, məşhur olduqlarını, insanların onları izlədiyini iddia edə bilirlər. Bu dönəmdə fiziki olaraq enerji də çox artmış olur, 203 saatlıq yuxu ilə özlərini tam dincəlmiş gümrah hiss edər və gün boyunca hərəkətdə olsalar da, yorulmazlar. Maniya dönəmində cinsəl istək, təsadüfi cinsi əlaqələr, alkoqol və narkotik istifadəsinin artması, çox pul xərcləmə və böyük borca düşmə halları da görülür. Maniya dönəmi ortalama 3 həftə- 1 ay kimi, qısa müddət çəkdikdən sonra yerini ağır depressiya dönəminə tərk edir. Depressiya dönəmində isə yuxarıda qeyd edilən əlamətlərin tam tərsi olur.
Rəssam Van Gogh, şair Nazım Hikmət, Merlin Monroe, Mel Gibson, Kurt Cobain bipolar xəstəlik diaqnozu qoyulmuş məhşurlardandır.
Dünyaca məhşur alim Albert Einsteinin isə şizofreniya xəstəliyinin xüsusi ara formasının daşıyıcısı olduğu düşünülür. Einsteinin 10 uşağının çoxunda, ağır şizofreniya daxil olmaqla bir çox ruhi xəstəliklər ortaya çıxıb…

/e-tibb.az/

Yenililklər
24.11.20
Qulu Ağsəs - Ağ alınlı qızılı atların vətəni
24.11.20
“Xaqani Şirvani həyatı və yaradıcılığı” kitabı çap olunub
17.11.20
Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20
Professor Şamil Salmanovun seçilmiş əsərləri nəşr olunub
17.11.20
Hüseyn Cavidin “Knyaz” faciəsi ilk dəfə ayrıca kitab halında nəşr olunub
17.11.20
Beynəlxalq və yerli ekspertlər Şuşaya səfər edəcəklər
17.11.20
Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlara təhkim olunub
17.11.20
Rocer Fritsin "Maqnit insanlar" kitabı Azərbaycanda nəşr edilib
16.11.20
Gülnar Səma -  Kəndimizin könüllü şəhidi
14.11.20
Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20
Nadir Əzhəri: “Uçan buludlar” hekayəsində modern baxışın izləri
14.11.20
Prezident təqaüdçüsü müharibə uşaqlarına kitab həsr etdi
14.11.20
Yohannes Keskinen: “O dönəmdə Moskva yönətimi "parçala və hökm sür" siyasətini fəal bir şəkildə həyata keçirirdi”
13.11.20
Musa Yaqubdan 50 yaşlı möhtəşəm Şuşa şeiri
13.11.20
“Bəhlul” jurnalı ilk dəfə transfonelitersiya edilərək çap olunub
13.11.20
“Nobel qardaşlarının ilk uğuru” filmi ölkəmizi beynəlxalq festivalda təmsil edəcək
13.11.20
Bəstəkarlar İttifaqı “Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları” layihəsi üzrə öz fəaliyyətini davam etdirir
13.11.20
TÜRKSOY-un Baş katibi: "Türk aləminin mədəniyyət xadimlərinin səsləri Şuşadan dünyaya yayılacaq"
13.11.20
Nailə Adilqızı - Ucalsın göylərə bu haqq səsimiz
12.11.20
Səadət Kərimi: “Biz birləşib, güclü və qətiyyətli olanda Tehranın da, Kremlin də polemikası dəyişir”
12.11.20
Şuşanın Tarixi Mərkəzi dünya irsi elan edilməsinə layiqdir
12.11.20
Azərbaycan ərazisində xristian dini mirasının qorunmasını daim diqqətdə saxlayacağıq
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.