Pərviz Cəbrayıl - “Azğın”- onun seçilmiş əsərlərin mündəricatı
27.06.20

"Elə bilirlər ki, adamlar elə birdən-birə, qəfildən, heç nə baş vermədən dəli olur. Heç kəs bu prosesin necə uzun çəkdiyinim fərqinə varmır. Sonra qəfildən mərhəmət hissi dolur ürəyimizə: kaş tək qoymasaydıq, yanında olsaydıq, dərdini dinləsəydik...”

Cəlil Cavanşir Feysbuk statusunda yazıb. Tanış yaşantıdı. Ancaq bir şey var. Var tək adamlar, var polifonik adamlar. Özü bir camia boyda, sayda, çoxluqda olan adamlar. Onlardan biri də Cəlildir. O özü çoxlu adamdı - içində dostu da, düşməni də var. Uşaq da, böyük də. Kişi də, qadın da. "Azğın"da gördüyümüz kimi. Onun yeni romanında.

Vallah bəzən hamını bilmərrə unudub öz çoxluğunla yaşamağı seçirsən və yüngülləşirsən. Görməyən görməsin, susan susun... Cəhənnəm olsunlar, zatən bu yolu seçdiyi gün sənət adamı cəhənnən yolunu seçmiş olur. Kənardan elə bilirlər kef edir yazı adamı. Və çoxu kabab iyinə gəlir, ancaq görür ki, yox, sadəcə, eşşək dağlamaqmış bu iş.

"Azğın” da tək adamın çoxluğundan və sırf Cəlil Cavanşirdən bəhs edir. Bəli, avtobioqrafik demək olar, çəkinmədən. Çünki Cəlil özü çəkinməyib, qorxmayıb, onu yazmağa cürəti çatıb. Etiraf edirəm: məndə o cürət yoxdur! O qədər şeylər var ki, yazmağa. Özümdən, ətrafımdan. Dünənimdən, indimdən... Ancaq qorxuram, onları hətta kamuflyaj edib yaza bilmirəm. Çünki özüm rüsvay olacam, qohumlar üstümə hücum çəkəcək... Nələr çəkmədim indiyəcən!

Zatən oxucu mətndə müəllifin özünü axrtarmağın dəlisidi. Cəlil isə bu oxucu dəliliyinin əvəzinə öz dəliliyini qoyub və hamının bəri başdan susdura bilib.
"Azğın” öz müəllifinə oxşayır. Yox, avtoboqrafik əsər hələ müəlliflə mətninin oxşarlığı demək deyil. Ancaq burada oxşarlıq qıvamındadı. Əsər də polifonikdi. Monotonluqdan bəhs edən polifoniklik. Bu romana romanlar tolplusu belə demək olar. Romanda elə hekayələr yer alıb ki, adamı dəhşətə gətirir. Təkcə hekayənin məzmununa görə yox, necə rəvayət edilməsinə, hansı tərəfdən baxılmasına və bədii gücünə görə. Əsərdə müəllif hadisələrin, hekayələrin ətrafında və onların hesabına fırlanmır, gəzib-dolanmır, əksinə, bu hekayələr müəllifin və qəhrəmanın ətrafında dönüb-dolaşır və bir gün onun başını hərlədir...

Bu hekayələrin hər biri bir əsərdi, romandı. Tam əminəm ki, bir gün Cəlil onları yazacaq. "Azğın” Cəlilin özündən, şəxsindən qurtulmaq cəhdidi və hər bir nasir mütləq bunu yaşamalı olur. Özündən qurtulmayana kimi müəllif yazıçı ola bilmir. Mümkün deyil. "Mən”indən çıxa bilməyən adam özgələrinin "mən”ini yaza və öz yazıçı ömrünü rahat yaşaya bilməz. Dəli olar, ömrü boyu zəncirdə qalar. Deyirlər, ilan qabığından çıxmasa, ölür. Yazıçı da elədi. Burda da Cəlili elə gördüm – mətn boyu öz qabığından çıxır, özünə gəlir və yenə qabığından çıxır. Ta sona kimi.

Sərt özünütənqid və özünə ironiya üstündə qurulan ağrılı "Azğın”da bütün əhvalatlar Dəli Cəmonun "bir qəpik dəyəri olmayan” şəxsiyyəti fonunda baş verir və əsərin qəhrəmanı başda olmaqla hər kəsin obrazını Cəmo yaradır, canlandırır, tamamlayır. Romandakı obrazları bir-bir sadalamaq fikrində deyiləm, ancaq onu bilirəm ki, onların hər biri bir romanının qəhrəmanıdır və hesab edirəm ki, "Azğın” müəllifin seçilmiş əsərlərinin mündəricatıdır... Bircə, zaman Cəlilə imkan versin...

"Azğın” bir keyfiyyətinə görə də mənimçün tapıntıdır: İndi mən oxumaq, tanımaq üçün ancaq Əkrəm Əylislini təqlid etməyən yazıçıları axtarıram, Əkrəm özü demişkən, epiqonçu olmayanları. Tapsam (bu, çox çətin şeydi), çox sevinirəm. Bu kitab bu anlamda da məni xeyli sevindirdi. Ayaq açana kimi uşağın kiminsə əlindən tutması təbiidir, ancaq böyüyəndən sonra da o əli buraxmamaq artıq şikəstlikdən xəbər verir. Cəlil özü yerimək istəyənlərdəndir.
...Cəlillə ədəbi tanışlığımız onun "İtirilmiş əlyazma”sından başlayır. Tarixi janrda yazılıb. Onu oxuyanda anladım: mən tarixi roman yaza bilmərəm. Bu da ikinci etirafım olsun. "Azğın”da isə az əvvəl etiraf etdiyim kimi, Cəlil qədər cəsarətli ola bilməyəcəyimi anladım.

Cəlil mətnində zərrəcə oxucunu inandırmağa çalışmır, əksinə baxırsan ki, elə istəyir ki, ona inanmayaq. Və özünün də xəbərin olmadan inanmağa başlayırsan.

Mənə görə, "İtirilmiş əlyazma” Cəlilin nəsr məşqidi, "Azğın” onun A-sıdır. Onun Allahıdır, Atası, Anasıdır yəni. Nəsrdə doğuşun qutlu olsun, Cəlil!

/qaynarinfo.az/

Yenililklər
24.11.20
Qulu Ağsəs - Ağ alınlı qızılı atların vətəni
24.11.20
“Xaqani Şirvani həyatı və yaradıcılığı” kitabı çap olunub
17.11.20
Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20
Professor Şamil Salmanovun seçilmiş əsərləri nəşr olunub
17.11.20
Hüseyn Cavidin “Knyaz” faciəsi ilk dəfə ayrıca kitab halında nəşr olunub
17.11.20
Beynəlxalq və yerli ekspertlər Şuşaya səfər edəcəklər
17.11.20
Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlara təhkim olunub
17.11.20
Rocer Fritsin "Maqnit insanlar" kitabı Azərbaycanda nəşr edilib
16.11.20
Gülnar Səma -  Kəndimizin könüllü şəhidi
14.11.20
Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20
Nadir Əzhəri: “Uçan buludlar” hekayəsində modern baxışın izləri
14.11.20
Prezident təqaüdçüsü müharibə uşaqlarına kitab həsr etdi
14.11.20
Yohannes Keskinen: “O dönəmdə Moskva yönətimi "parçala və hökm sür" siyasətini fəal bir şəkildə həyata keçirirdi”
13.11.20
Musa Yaqubdan 50 yaşlı möhtəşəm Şuşa şeiri
13.11.20
“Bəhlul” jurnalı ilk dəfə transfonelitersiya edilərək çap olunub
13.11.20
“Nobel qardaşlarının ilk uğuru” filmi ölkəmizi beynəlxalq festivalda təmsil edəcək
13.11.20
Bəstəkarlar İttifaqı “Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları” layihəsi üzrə öz fəaliyyətini davam etdirir
13.11.20
TÜRKSOY-un Baş katibi: "Türk aləminin mədəniyyət xadimlərinin səsləri Şuşadan dünyaya yayılacaq"
13.11.20
Nailə Adilqızı - Ucalsın göylərə bu haqq səsimiz
12.11.20
Səadət Kərimi: “Biz birləşib, güclü və qətiyyətli olanda Tehranın da, Kremlin də polemikası dəyişir”
12.11.20
Şuşanın Tarixi Mərkəzi dünya irsi elan edilməsinə layiqdir
12.11.20
Azərbaycan ərazisində xristian dini mirasının qorunmasını daim diqqətdə saxlayacağıq
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.