Şəhla Aslan - COVİD -19, nənəm, Sokrat və Molla İbadulla...

13.07.20

Yaman yerdə haqladı koronavirus bizi! Çoxları da deyir, belə virus-zad yoxdur, oyundur hamısı. Bir çoxları da sosial məsafəyə məhəl qoymur. Elə buna görə də koronavirusun yayılmasının nəticəsinin nə qədər pis olacağını və ya normal vəziyyətə qayıdacağımız zamanı heç kəs bilmir.

Dünyanın bir çox şəhərində küçəyə çıxmaq qadağası olsa da, çox sayda insan açıq məkanlarda gəzir, üstəlik, sadəcə iş fəaliyyəti üçün deyil, eyni zamanda, əyləncə səbəbiylə (COVİD-19 təhlükəsinə inanmayaraq) də çöldə zaman keçirirlər.

Koronavirusa inanmayan və əhəmiyyət verməyənlərin böyük əksəriyyəti gənclər və yaşlı insanlardır. Bu prosesdə gənclər məktəb və iş məsuliyyətindən azad olundu, sosial məsuliyyət anlayışı da yeni olduğu üçün mahiyyəti dəqiq dərk etmirlər. Yaşlı insanlar da vəziyyəti qəbul etmək istəmirlər, onlar karantin müddətində evlərində "həbsxana" həyatı yaşadıqlarını söyləyirlər.

Son günlərdə havanın gözəlləşməsi ilə insanları evdə saxlamaq daha çətin olub. Ticarət mərkəzləri, kafelər, restoranlar bağlansa da, insanlar açıq havada bir yerə toplaşmağa davam edirlər, çünki insanların çoxu açıq havada virusa yoluxmayacaqlarına inanır, yoluxarlarsa da, bundan xilas ola biləcəklərini düşünürlər. Maskalar və əlcəklər geyərək, dezinfeksiyaedici maddələr istifadə edərək sağlam həyatlarını davam etdirəcəklərinə inanırlar.

Zəhrimara qalmış COVİD-19 məsələsinin aktiv olduğu bu günlərdə insanların qüsurlu davranışlarına şahid olduqda babamın bizə bəhs etdiyi Molla İbadullanı, fəlsəfəsiylə çox düşüncələri alt-üst edən Sokratı və baş verən hər bir hadisəyə özünəməxsus izahatı olan nənəmi xatırladım. Onların koronavirusa və təhlükəyə inanmayanlara münasibəti, hadisələri əlaqələndirmələri necə olardı? Bu yazıda təxminlərimi yazacağam. Deməli, belə!..

Sovet hökümətinin yetişdirdiyi ateistlər "Allah yoxdur, nahaq yerə ibadət eləyib özünüzə əziyyət verməyin" deyəndə hamı "Əstəğfürullah" deyirdi. O vaxt təkcə Molla İbadulla sinəsini qabağa verib demişdi:

- Allah ya mən deyən kimi var, ya siz deyən kimi yoxdur. Mən deyən kimi olsa, vay halınıza! Mənsə, bu dünyada idman edə-edə, pəhrizimi gözləyə-gözləyə sağlam yaşayacağam, o dünyada da kefdə olacağam. Siz deyən kimi olsa da, yenə bir şey itirməyəcəyəm. Siz isə mənşəyi məlum olmayan, sağlamlıq üçün təhlükə mənbəyi olan qidalardan yeyib, spirtli içkilər içərək səhhətinizə zərər verəcəksiniz. Hər iki halda yenə mənim vəziyyətim sizinkindən daha yaxşı olacaq.

Koronavirus məsələsində opponentlərimə ən yaxşı cavabı Sokrat da öz zamanında dəqiq verirmiş. Nahaq yerə ona birinci filosof demirlər ki! O, mübahisə etdiyi adama üç sual verməklə məğlub edirmiş. Həm də izahatları da çox qısa olurmuş. Məsələn, biri "dünyada heç bir doğru şey yoxdur, hər şey yalandır" deyəndə Sokrat da deyib ki, bu, ya doğrudur, ya yalan. Əgər doğru olarsa, deməli, hər şey yalandır, elə sənin dediyin də yalandır, yəni hər şey doğrudur. Yox, əgər sənin dediyin yalandırsa, deməli, hər şey doğrudur. Vəssalam, hər iki halda sən yalan danışırsan.

Yəqin Sokrat, yaxud Molla İbadulla sağ olsaydı, bu bəlaya inanmayanlara deyərdilər ki, "virus yoxdur" deyərək camaatı virusdan qorunmaqdan çəkindirirsiniz. Virus ya var, ya yoxdur. Varsa, qorunmaq vacibdir. Yoxsa da, qorunmaq zərərlidir ki? Gigiyenadır da!  Belə baxıram, Sokrata da inanan olmazdı. Biri çıxıb deyəcəkdi ki, Sokrat müəllim, sən bilmirsən eee, bu, bir oyundur. Sokrata ha!.. Ya da Molla İbadullaya belə demək olar?! Yəqin onlar deyərdi ki, bu ya oyundur, ya oyun deyil. Oyun deyilsə, deməli, virus var, qorunmalısan. Oyundursa, oyunun qaydalarına əməl etməlisən. Oyunda qaydaların dəyişməsi də labüddür. SMS yazmaq deyilirsə, yazmalısan, maska taxmaq vacibdir deyilirsə, taxmalısan. Oyunçubaşı deyir, sür dərəyə, sürməlisən. Bəy dediyin nədir, bəyənmədiyin nədir?!. Bəs bilmirsən ki, Amerikanın ağa olduğu planetdə yaşayırsan?!. Bilmirsən ki, güclə qolundan tutub oyuna salan başçı oyun qaydalarına əməl etməyənin qulağından tutub oyundan (planetdən!) çıxara da bilər?!.

Nənəmin yaşlı vaxtlarında biz onu həmişə ağız-burnu yaşmaqlı görürdük. Qəribədir ki, kənd yerlərində bir təzə gəlinlər, bir də qoca arvadlar yaşmaqlanardılar. Bu məsələ məni çox zaman düşündürsə də, ürəyimə yatan izahat tapa bilmirdim. Araşdırmalarımdan dəqiq nəticə əldə edə bilməyəndə izahat üçün babama müraciət etdim. Babam həm savadlı, dindar adamdır, həm də xeyli yaşı var. Əlqərəz, nənəmi də söhbətə "kurs" edib, babamdan izahat istədim. Babamın izahatına görə, sən demə, hər ailədə məxsusi xəstəliklər, viruslar olur. Ailə virus dediyimiz bu şeytanın qoşunlarına öyrəşdiyi üçün onlara təhlükəli olmur. İntəhası, başqaları üçün xəstəlik yarada bilirlər. Təzə gəlin də özlərinin viruslarını getdiyi evə aparmasın deyə "profilaktik tədbir" kimi toydan qabaq əl-ayağını xına ilə dezinfeksiya edirlər, ağız-burnuna da "maska-yaşmaq" taxırlar ki, virusu getdiyi evdəki insanlara yoluxdurmasın. Virusu ilk öyrənən həyat yoldaşı olur. Gəlin ilk günlər evin başqa üzvlərini görən kimi maskasını örtməlidir... Vallah, yaşlılarımız keçmiş adət-ənənələrə dair elə şeylər danışırlar ki, biz gənclər üçün baş açmaq çətin olur. Babam əlavə edir ki, bir müddət sonra, hamı bir-birinə öyrəşəndə gəlin də yaşmağı yığışdıraraq, "karantin"dən çıxmış olur. Bir də yaşlanıb zəifləyəndə, yəni "immuniteti" azalanda keçir "sərt rejim"ə. Gigiyenik tədbirlər də öz yerində. Gün ərzində bir neçə dəfə əllər dirsəyə qədər, üz tərtəmiz yuyulur, tez-tez çimib qüsl verir. Day belə tədbirlərdən sonra virus nə qələt eləyə bilər ki?!.

Son olaraq, COVİD-19-un varlığına inanmayıb tibb işçiləri tərəfindən qəbul edilmiş qaydalara riayət etmirsizsə, deməli, yaşadığınız cəmiyyət üçün real təhlükə mənbəsiyisiz və sizi gözləyən cəzanı çəkməyə də hazır olmalısız.

Yenililklər
13.08.20
MTRŞ əcnəbi teleserialların yayımının bərpa olunmasına qərar verdi
13.08.20
İsmayıllıda yol tikintisi zamanı maddi-mədəniyyət nümunələri aşkar olunub
13.08.20
Mədəniyyət nazirinə müşavir təyin edilib
13.08.20
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin naturadan çəkilmiş portreti - Bir rəsmin dedikləri
13.08.20
Əliağa Vahidin 125 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb
13.08.20
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı ssenari müsabiqəsi elan edib
12.08.20
Dünyanın ən çox məvacib alan aktyorları açıqlandı
12.08.20
Mədəniyyət Nazirliyinin İnformasiya və İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri işdən çıxıb
12.08.20
Cavid Zeynallının kitabı Türkiyədə nəşr olunub
12.08.20
Əhmədiyyə Cəbrayılovun 100 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Prezident Sərəncam imzalayıb
11.08.20
Anar Kərimov Türkiyənin ölkəmizdəki səfiri Erkan Özoral ilə görüşüb
11.08.20
İspaniyalı rəssamın əsəri Heydər Əliyev Mərkəzində nümayiş olunur
11.08.20
Mədəniyyət Nazirliyi sisteminin idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi üzrə işçi qrup yaradılıb
11.08.20
Cəlilabadda maddi mədəniyyət nümunələri aşkarlanıb
10.08.20
"Ən böyük arzum Azərbaycan Mühacirət Muzeyini qurmaqdır" - Dilqəm Əhmədlə müsahibə
10.08.20
İzmirdə mifoloji varlıq olan Satyrosun heykəli aşkarlanıb
10.08.20
Mədəniyyət Nazirliyində kadr islahatları aparılıb
08.08.20
Nadir şah Əfşarın Azərbaycanın xristian əhalisi ilə münasibətlərinə dair kitab nəşr olunub 
08.08.20
“Eurovision” mahnı müsabiqəsinin Amerika versiyası yaradılacaq 
08.08.20
Məmməd Məmmədli - Avropa kinosu kreativlik nümayiş etdirir
07.08.20
"Ulduz" jurnalının iyul sayı çap olundu
07.08.20
Nizami Cəfərov - Azərbaycan dilinin orijinal qrammatikası 400 il sonra
07.08.20
Haqverdiyevin kitabı macar dilində nəşr edilib
07.08.20
“Ümmətçilikdən millətçiliyə keçid dövrümüzün fəlsəfəsi” monoqrafiyası nəşr olunub
07.08.20
90 yaşlı Toğrul Nərimanbəyov
07.08.20
Mədəniyyət Nazirliyi ictimaiyyətə müraciət edib
06.08.20
Elçin İbrahimov - Azərbaycanda dil siyasəti
06.08.20
Şamaxıda Antik dövrə aid nekropol aşkar olunub
06.08.20
Respublika Kinematoqrafçılar İttifaqı Milli Kino Günü ilə bağlı kino xadimlərinə pul mükafatları təqdim edib
06.08.20
Çingiz Aytmatova həsr olunmuş monoqrafiya çap olunub
03.08.20
“Azərbaycan əlyazmaları dünya kitabxanalarında” mövzusunda V beynəlxalq elmi-nəzəri konfrans keçiriləcək
03.08.20
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının illik mükafatının qalibləri elan olunub
03.08.20
Əziz Mirəhmədovun “Seçilmiş əsərləri” çap olunub
30.07.20
Məşhur amerikalı aktrisa vəfat etdi
30.07.20
İsmayıllıda “DOST Evi” Yaradıcılıq, Sərgi və Satış Mərkəzinin təməlqoyma mərasimi keçirilib
30.07.20
Qazaxıstanda Xoca Əhməd Yasəvinin məqbərəsi bərpa edilib
30.07.20
“Xəzərin dalğaları” adlı Beynəlxalq Sulu Boya Festivalına 500-dən çox sənət əsəri göndərilib
29.07.20
Çağdaş Monteneqro şeiri - Eşq barədə gecə şeiri və sairə
29.07.20
Rembrandtın avtoportreti rekord məbləğə satılıb
29.07.20
"Azərbaycan ədəbi tənqidi" kitabı dəyərli elmi-nəzəri mənbə və birliyin təcəssümü kimi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.