Nadir Əzhəri - Modernizm və postmodernizmin xüsusiyyətlərinin müqayisəsi
16.09.20

Giriş

Bir ədəbi əsərin və yabirşeirin modern vəya postmodern olduğunu düzgün müəyyənləşdirmək bəzən çox asan və bəzən çox çətindir.
Azərbaycan poeziyasında və ədəbiyyatında modernism və postmodernizmin əlamətlərini tanımaqda səhvlərə yol verməmək üçün diqqətli olmalıyıq.
Bu qısa qeyddə bir sıra Amerika və Avropa mənbələrini araşdıraraq modernist və postmodernist əsərləri ayırd etmək üçün qısa bir bələdçi verməyə çalışdım.
Modernizmlə postmodernism arasında bu qeydin məzmununun xaricində başqa oxşar və fərqli cəhətlər olsa da, əminliklə deyə bilərəmki, modernizmlə postmodernism arasındakı ən vacib oxşarlıq və fərqlər bu qısa qeyddə ümumiləşdirilmişdir.

Modernizmlə postmodernizmin müqayisəsi

Modernizm 17-ci əsrdə feodalizmdən kapitalizmə keçidlə başlayan bir dövrdi.
Elmi, dünyəvi bir dünya görüşü və tərəqqi və rasionallaşdırma ifadələri ilə xarakterizə olunur.

Postmodernlik, Modernizmdən sonrakı dövrdı. (Bəzi tənqidçilər modernizmin İkinci Dünya Müharibəsindən sonar başqa şərtlərlə davam etdiyinə inanırlar ki, bu da ayrı bir məsələdir və buna başqa bir zamanda toxunacağam.)
Bəzi tənqidçilər Postmodernizmin İkinci Dünya Müharibəsindən sonar başladığını iddia edir, bəziləri isə 1980-ci illərdə və hətta 1990-cı illərdə başlanıb, deyirlər.

Modernizm və Postmodernizmin ən önəmli fərqləri

Modernizm özgələşmədən danışır.
Postmodernizm kollektiv səslərdən danışır.

Modernizm müəllif üzərində dayanır.
Postmodernizm oxucu üzərində dayanır.

Modernizmin dili xüsusidi.
Postmodernizmin dili gah xüsusi və çox vax tsadədir.

Modernizmdə dastançı etibarsızdır.
Postmodernizmdə dastançı kinayədən daha çox istifadə edir.

Modernizm çox vaxt daxilə diqqət yetirir.
Postmodernizm çox vaxt xaricə diqqət yetirir.

Modernizm çox vaxt gerçekligi inkar etməkdədir.
Postmodernizm qeyri-müəyyənliyin əksidir.

Modernizm “Metafictional”ola bilər.
Modernizmdə “Metafictional”ola bilər.

Modernizmin müstəqil bir ədəbiyyatı var.
Postmodernizm açıq və mətnlərarası ədəbiyyata malikdir.

Modernizm görkəmli növ və növlərlə məşğul olur.
Postmodernizm eniş-yoxuş, aşağı və yuxarının birləşməsidir.

Modernizm quru ədəbi məclislərdən çəkinir.
Postmodernizm ədəbi cəmiyyətin ədəbi məclislərini lağa qoyur.

Modernizm Qərb hegemoni dəyərlərinə sadiqdir.
Postmodernizm Qərb hegemoni dəyərlərinə qarşı çıxır.

Modernizm tutarlı bir məna verməkdən imtina edir.
Postmodernizm həqiqətlər və mənalar barədə iki yönlü mövqeyə malikdir.

Modernizm subyektivləşməyə meyllidir.
Postmodernizm obyektivləşməyə meyllidir.

Modernizm zaman bölgüsünə meyllidir.
Postmodernizm zamanı parçalamağa meyllidir.

Modernizm şəxsiyyətləri bölməyə meyllidir.
Postmodernizm bir çox perspektiv təklif etməyə meyllidir.

Modernist ədəbi əsərlər və şeirlər çox vaxt aşağıdakı istiqamətlərə malikdir:
1- Sevilmək və böyük olmaq
2- Fərqli növlərdə rəd və tərd olmaq
3- Qurtarmaq (qaçmaq)

Postmodernizm ədəbi əsərlər və şeirlər çox vaxt aşağıdakı istiqamətlərə malikdir:
Dünya qismən qeyri-müəyyəndir.
Cisimlər duyğusal rəng və imtiyazlı bir yerə sahib ola bilərlər.
Bəzi əşyani təsviredən cümlələr bəlirsiz olsa, o əşya da bəlirsiz ola bilərlər.

Yenililklər
24.11.20
Qulu Ağsəs - Ağ alınlı qızılı atların vətəni
24.11.20
“Xaqani Şirvani həyatı və yaradıcılığı” kitabı çap olunub
17.11.20
Ermənilərin alban məbədlərinə iddialarının əsas səbəbləri nədir?
17.11.20
Professor Şamil Salmanovun seçilmiş əsərləri nəşr olunub
17.11.20
Hüseyn Cavidin “Knyaz” faciəsi ilk dəfə ayrıca kitab halında nəşr olunub
17.11.20
Beynəlxalq və yerli ekspertlər Şuşaya səfər edəcəklər
17.11.20
Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşları işğaldan azad edilmiş torpaqlara təhkim olunub
17.11.20
Rocer Fritsin "Maqnit insanlar" kitabı Azərbaycanda nəşr edilib
16.11.20
Gülnar Səma -  Kəndimizin könüllü şəhidi
14.11.20
Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20
Nadir Əzhəri: “Uçan buludlar” hekayəsində modern baxışın izləri
14.11.20
Prezident təqaüdçüsü müharibə uşaqlarına kitab həsr etdi
14.11.20
Yohannes Keskinen: “O dönəmdə Moskva yönətimi "parçala və hökm sür" siyasətini fəal bir şəkildə həyata keçirirdi”
13.11.20
Musa Yaqubdan 50 yaşlı möhtəşəm Şuşa şeiri
13.11.20
“Bəhlul” jurnalı ilk dəfə transfonelitersiya edilərək çap olunub
13.11.20
“Nobel qardaşlarının ilk uğuru” filmi ölkəmizi beynəlxalq festivalda təmsil edəcək
13.11.20
Bəstəkarlar İttifaqı “Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları” layihəsi üzrə öz fəaliyyətini davam etdirir
13.11.20
TÜRKSOY-un Baş katibi: "Türk aləminin mədəniyyət xadimlərinin səsləri Şuşadan dünyaya yayılacaq"
13.11.20
Nailə Adilqızı - Ucalsın göylərə bu haqq səsimiz
12.11.20
Səadət Kərimi: “Biz birləşib, güclü və qətiyyətli olanda Tehranın da, Kremlin də polemikası dəyişir”
12.11.20
Şuşanın Tarixi Mərkəzi dünya irsi elan edilməsinə layiqdir
12.11.20
Azərbaycan ərazisində xristian dini mirasının qorunmasını daim diqqətdə saxlayacağıq
23.10.20
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olunub
23.10.20
Rövşən Xasayoğlu - Azərbaycan, gözün aydın...
20.10.20

Azərbaycanın dörd yazıçısının əsəri Fransada çap olunub

15.10.20
“The Role of the Personality in History” adlı VIII Uluslararası Sempozyuma davet
23.09.20
“Sufi və şeir – Osmanlı təsəvvüf şeirinin poetikası” kitabı Azərbaycan dilində nəşr olunub
23.09.20
Nobel mükafatları bu il ənənəvi qaydada təqdim edilməyəcək
23.09.20
Komiks müsabiqəsi üçün müraciətlər açıq elan edilib
23.09.20
Qazaxıstanda Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və Üzeyir Hacıbəyliyə həsr edilən beynəlxalq konfrans keçiriləcək
23.09.20
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Bülbülə qəsəbəsindəki Uşaq İncəsənət Məktəbinin yeni binasının açılışında iştirak edib
22.09.20
Azad Qaradərəlinin kitabı rus dilidə çap olunub
22.09.20
“Mədəniyyət/Culture” jurnalının növbəti nömrəsi işıq üzü görüb
22.09.20
A.P.Çexovun Yaltadakı ev muzeyindən reportaj
21.09.20
Anar Kərimov Mədəniyyət Nazirliyi yanında İctimai Şuranın seçki komissiyasının yaradılması haqqında əmr imzalayıb
21.09.20
Kənan Hacı “MÜCRÜ” ədəbiyyat dərgisinə baş redaktor təyin edildi
21.09.20
Açıq səma altında tamaşa nümayiş olunub
21.09.20
"Naxçıvan ədəbi mühiti Şərq-Qərb kontekstində" təqdim edilib
17.09.20
Ədəbiyyat İnstitutu vakant vəzifələri tutmaq üçün müsabiqə elan edir
17.09.20
"H`Ayların və Armenlərin mənşəyi" kitabı nəşr olunub
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.