Türkiyədə mühacir yazıçı və jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında kitab çap olunub
14.11.20

Azərbaycan Xalq Çümhuriyyəti Parlamentinin üzvü, mühacir yazıçı, jurnalist Məmməd Sadiq Aran haqqında Türkiyədə yeni kitab çap olunub.

Kitabı Şimali Makedonyanın Beynəlxalq Vizyon Universitetinin müəllimi, Doç.Dr. Atilla Jorma və araşdırmaçı yazar Sevil Abbasoğlu (İrəvanlı) hazırlayıb.
Oxucularımıza, kitabın müəlliflərindən olan Sevil xanımın türkcə yazdığı tanıtım yazısını təqdim edirik:

    Mehmet Sadık Aran ismini kaç kişi bildiği oldukça meçhul. Bilenlerin de duymaktan öte oldukları şüpheli. Hiç şüphesiz insan nisyan ile malul olmakla, unutulan ve unutulmuş isimler arasına M. Sadık Aran’ın da bulunması pek de şaşırtıcı olmasa gerek. Ancak, bir milletin varolma-yok olma mücadelesi esnasındaki ince çizgide, dirilerden ziyade ölenlere,  yaşayanlardan ziyade unutulanlara daha fazla ihtiyaç duyulduğu kesin. Zira, milli mefkurenin meşalesinin taşıyıcıları yaşayanlar olsa da, o meşalenin ruhuna ateş üfleyenler daha çok unutulanlar oluyor.
    M. Sadık Aran, Sovyet devriminin hayatları altüst eden dağdağasından yeni kurtulmuş biri olarak çıkardığı bu derginin (Turan), münderecatında görüleceği üzere genel olarak anti-komünist bir yayın politikası takibeder. Dergide yayımlanan yazılar, Sovyet devriminin ilk yıllarında ölüm, kıyım, yokluk ve sürgünlerle dolu en yoğun kaosun numunelerini taşır. Başta kendi öz vatanı Azerbaycan olmak üzere, Türkistan’da hüküm süren kanlı sürgün ve kıyım haberleri derginin bütün sayılarında yeralır. Bir cemiyet adamı olarak o, olağanüstü azmiyle sadece dergi çıkarıp, yazı yazmakla kalmaz, aynı zamanda Finlandiya’da Türk ve Turanî kökenli kolonilerle temas kurarak, bir dizi eğitim, sosyal ve kültürel faaliyetlere de ön ayak olur. Daha sonra, gerek Finlandiya’da birlikte olduğu çevresinin yarattığı hayal kırıklıkları, gerekse Türkiye’deki şartların nispeten değişmesi üzerine, yeniden Türkiye’ye döner. Aran  önce kendisiyle aynı dertleri paylaşan kimi eski dostları, kimi yeni dostlarla kaldığı yerden yeniden mücadeleye başlamakta gecikmez. Bu eski dostların başında, hiç şüphesiz Hüseyin Nihal Atsız gelir.
M. Sadık Aran ömrünü adadığı Türklüğün hâl ve istikbâli yolunda, hayatının sonuna kadar kalemi ile olduğu kadar bedenen de mücadele etmiş bunun için değişik yayın organlarında kaleme aldığı yazılarla, dönemin siyasi iktidarlarına uyarılarda bulunmayı kendisine vazife edinmiş Azerbaycan doğumlu bir Türk ziyalısıdır. Savaş yıllarının, bütün acılarını, sıkıntılarını, büyük siyasi ve içtimai çalkantıları yaşamış olan Sadık Aran, buna rağmen, bir yol arayışına hep devam etmiştir.  Nitekim, doğumunun 125. yıldönümüne tekabül eden aziz hatırasına hürmeten Finlandiya’dan Sevil İrevanlı ve Atilla Jorma dostlarımız tarafından hazırlanan bu eserin neşrine rastlayan ve Azerbaycan’ın Ermenistan tarafından işgal edilen Karabağ’ın hilası için çarpışmaların devam ettiği şu günlerde, M. Sadık Aran’ın bir iman rüknü olarak gördüğü Karabağ’ın bağımsızlık savaşına denk gelmesi de talihin ve tarihin hoş bir sürprizi olsa gerek. Zira, M. Sadık Aran, neredeyse doğumundan ölümüne kadar hayatını adayıp, tartışmasız tek gayesi olan Azerbaycan’ın müstakilliği başta olmak üzere, bütün Türk illerinin ilelebet bağımsız ve hür payidar olmasını istemek olmuştur. Teessüf ki, o her ne kadar Azerbaycan ve diğer Türk illerinin göreceli de olsa bağımsızlığını görmese de, onun hayatına anlam veren  “Karabağ” üzerinden bağımsızlık ve hürriyet muştusu Türkiye’nin de desteğiyle neşet ediyor olmasıdır.
Elinizde bulunan bu eser, Sadık Aran’ın Finlandiya’da çıkardığı “Turan” dergisinde yayımlanan Türkçe yazıların yeniden transkipsiyonuyla, Fince yazıların tercüme edilmiş tam metnini ihtiva etmektedir. Pek tabii olarak derginin adının “Turan” olması M. Sadık Aran’ın siyasi ve edebi fikir dünyasındaki karşılığı jeopolitik bir tez değil, doğrudan doğruya “Türk Birliği”dir. İş bu sebeple, “Turan/î” kavramını ilk kullanan Finliler olmasına rağmen, dergi sayfalarında böyle bir şeye rastlayamayız. Görüleceği üzere, daha ziyade Solovki çalışma kamplarına gönderilen sürgünler olmak üzere, Sovyet devrimi sonrası Türk yurtlarından göçmenler tarafından alınan haberler ve Helsinki’de Türk kültürü ile ilgili yapılan faaliyetler yeralmaktadır.
Tam da olması gereken bir hayalin gerçekleşme aşamasında, M. Sadık Aran’ı gerek hatırasını yadetmek, gerekse milli mefkurenin tahakkuku yolunda onun vatanperver hamiyyet yolundaki cansiparane mücadelesinin gelecek nesillere örnek olması açısından günyüzüne çıkarmanın bir borç olduğu kanaatindeyiz.

Yenililklər
16.10.21
"Cəbrayıl əfsanəsi" romanı çap olunacaq
14.10.21
"Ermənistan Qarabağda Azərbaycanın tarixi və mədəni irsini yer üzündən silmək istəyirdi"
14.10.21
Məhəmməd İqbalın “Seçilmiş əsərləri” nəşr olunub
12.10.21
“Ustad” dərgisi yeni formatda
07.10.21
Musa Yaqub haqqında kitab nəşr olundu - FOTO
06.10.21
Mədəniyyət və incəsənət xadimlərinə mükafatlar təqdim olunub
06.10.21
Şərqin Şekspiri qırğız dilində
06.10.21
“Fəryad-2” filminin çəkilişləri başa çatıb
05.10.21
Xalq artisti Vaqif Şərifov vəfat edib
05.10.21
Fərid Hüseyn nüfuzlu beynəlxalq ədəbi mükafatına layiq görülüb - FOTOLAR
01.10.21
Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzində “Azərbaycan kino günləri”nin açılış mərasimi olub
01.10.21
Fadil Hoca: “Bir azərbaycanlı tələbə Avropaya gedib, orada türkcə təhsil almaq istəyərsə, o zaman biz onu dəvət edirik”
01.10.21
"Ulduz" jurnalının sentyabr sayı çap olunub
24.09.21
Elman Mustafa Cıvıroğlu - Panslavizm`in Özlemi
24.09.21
“Ölümü ömür seçənlər" kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
23.09.21
Yazıçılar Birliyinin Şuşadakı qurultayı gələn ilə qalıb
23.09.21
"Leyli və Məcnun" operası nümayiş edilib
22.09.21
Fərid Hüseynin “Nizami söhbətləri” kitabı işıq üzü görüb
21.09.21
Pablo Pikassonun 9 əsəri Fransa hökumətinə bağışlanacaq
21.09.21
Azərbaycanın “Avroviziya-2022”də iştirakı təsdiqlənib
21.09.21
Tarixi abidələrin pasportları hazırlanıb
20.09.21
“Kopelhaus”da Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə sərgi açılacaq
20.09.21
“Qafqazda türk mətbuatı tarixinə dair materiallar” kitabı çap olunub
20.09.21
Olesya Dmitriyeva - Gəl mənə ilham ver, ey qoca rəssam
20.09.21
Şuşada ilk dəfə Milli Musiqi Günü keçirilib
17.09.21
Türkiyənin Bursa şəhəri 2022-ci ildə “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” elan edilib
17.09.21
Mədəniyyət Nazirliyi teatrların açılması ilə bağlı təkliflərə münasibət bildirib
17.09.21

“Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” jurnalının növbəti sayı çap olunub

16.09.21
Azərbaycan və Özbəkistan birgə filmlər çəkəcək
16.09.21
Anar Kərimov Özbəkistanda Beynəlxalq Mədəniyyət Forumuna qatılıb
16.09.21
“Qərb və Şərq ədəbiyyatında janr qarışığının nəzəri problemləri və ədəbi təsiri” kitabı çap olunub
16.09.21
Xarkovda Azərbaycanın dahi şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin abidəsinin açılış mərasimi olub
15.09.21
Buker mükafatının qısa siyahısı açıqlanıb
15.09.21
Vidadi Babanlı: “Mirzə İbrahimov məni partiyadan çıxartdırmaq istəyirdi” - Müsahibə
15.09.21
Ədəbiyyat İnstitutunda “Qardaş qələmlər” dərgisinin Nizami Gəncəviyə həsr edilmiş nömrəsinin təqdimatı keçirilib
15.09.21
Beynəlxalq Müsəlman Filmləri Festivalına yekun vurulub
14.09.21
Əməkdar artist Yaqub Zurufçu vəfat edib
13.09.21
Həyat yoldaşı: “Yaqub Zurufçunun vəziyyətində heç bir dəyişiklik yoxdur”
13.09.21
Nüşabə Araslının “Nizami  Gəncəvi və türk ədəbiyyatı” kitabı nəşr olunub
13.09.21
Bakıda “Misilsiz cəsarət” adlı rəsm sərgisi açılacaq
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.