İlqar Əlfi - Rüşvət alınır, yoxsa verilir?
03.11.17

(DYP-də maşını addan-ada keçirən

ahıl vətəndaşın düşüncələri)

Səs-küydən qulaq tutulurdu... Beş-on cavan                                         
üzə durmuşdu. “Dədə-baba” qaydasıyla,
“el adəti”lə tələb olunan rüşvəti verməmək
üçün mübahisədə idilər. Əlində tutduqları
sənədləri silkələyə-silkələyə, polisin gözünə
soxan kim, handa bir vəkildən daha arqumentli,
daha kəsərli çıxış edən kim, 102-yə
 zəng vuracağı ilə hədələyən kim...

Ritorik, yəni birbaşa cavab tələb etməyən sualdır, amma mən onu cavablandırmağa çalışacam.
Rüşvət verilir. Verilməsə, heç bir halda alına bilməz. Amma alınmasa da, əlində pul, onu verərək çətin işini asan etmək üçün məmur gəzənlər olacaq.
Mənim aləmimdə sağalmaq istəyən cəmiyyət üçün rüşvət vermək istəyənlər almaq istəyənlərdən daha təhlükəlidir və əslində cinayət məsuliyyətinə ilk növbədə onları cəlb etmək lazımdır. Çünki əslində, rüşvət verib işini düzəldənlər səbəb olur ki, məmur artıq boynuna biçilmiş, müqabilində dövlətdən məvacib aldığı vəzifəsini icra etmək istəmir, insanların qanuni haqqını tanımamaq üçün min-bir bəhanə uydurur, bürokratik əngəllər yaradır. Bu isə heç bir halda rüşvət vermək istəməyən və yaxud buna imkanı olmayan bizlərin haqqını tapdalayır.
2011-ci il yəqin ki, Azərbaycanda korrupsiyayla birbaşa mübarizənin ilk ili kimi yaddaşlara düşəcək. Dövlət ortaya bir siyasi bir iradə qoymuşdu. İllər uzunu haqqımızın yeyilməsinə, ədalətsizliyə səbəb olan bir bəlaya qarşı mübarizəyə əslində yuxarıdan start verilmişdi. Rüşvətxor məmurlar həmin gündən qınlarına çəkilib oturdular. Ömründə ilk dəfə əlinə real iş görmək imkanı düşmüş müxalifət isə bütün ruporlarından “Yalandır! Gözdən pərdə asırlar!”- deyə, bar-bar bağırmağa başladı...
Yaxşı, fərz edək ki, müxalifətin vəzifəsi dövləti tənqid etmək, onun hər addımına şübhəylə yanaşmaqdır. Bəs biz – sadə insanlar nə etdik? Dünən rüşvəti çığırda-çığırda, aşkar alan, bu gün isə qınına çəkilmiş mənurlara rüşvətimizi vermək üçün onların qohum-əqrəbasını, yeddi arxadönənini axtarmağa girişdik.  Lap sovet dövrü kimi...
Bəri başdan deyim ki, mən bu mübarizənin uğuruna, onun səmimiyyətinə skeptik münasibət bəsləyənlərdən deyiləm, çünki yuxarıdan, siyasi iradəylə başlanacağını çoxdan duyurdum. Və indi də, bütün olanlara rəğmən, səhv etmədiyimi düşünürəm: Azərbaycan artıq kifayət qədər resursları olan, rüşvətlə mübarizə aparmağa qadir olacaq dərəcədə güclü dövlətdir. İndi bizim dövlət bu yolda məmur nəfsini yatıracaq qədər qanuni məvaciblər verməyə də qadirdir, “islaholunmazları” sıradan çıxarmağa da...
Bir sözlə, bu savaşın başlanması yalnız siyasi istəyə bağlı idi və həmin istək də artıq meydandadır. Təəssüf ki, indi meydanda olmayan bircə şey varsa, o da xalqın iradəsidir...
Mən elə bilirdim prezidentimizin bəlli çıxışının ertəsi günü bütün dövlət idarələrinin qabağı qanuni haqqını tələb edən camaatla dolu olacaq, amma olmadı. Bəlkə bir xalq olaraq biz rüşvətsiz yaşamaq ləyaqətinə malik deyilik?
Əlbəttə, rüşvət alaraq həyatını yaxşılaşdırmaq, zəhmətsiz gəlir əldə edib bu dünyanın nemətlərindən qarın və gözdolusu feyziyab olmaq istəyən məmurlar olub və yəqin hamılıqla rüşvətə “Yox!” deyəcəyimiz andan sonra da hələ uzun müddət, bəlkə də həmişə olacaq. Amma bir düşünün, sən verməsən, mən verməsəm, biz verməsək, nə alacaqlar, necə alacaqlar və kimdən alacaqlar? ...
Xatırlayırsınızsa, təxminən 15 il qabaq ABA adlı televiziya kanalı vardı; ordakı tok-şouların birində müzakirəyə rüşvət və korrupsiya mövzusu çıxarılmışdı. Ortaya “Rüşvətin kökünü necə kəsmək olar” sualı gələndə, qızğın polemika başladı. Onda mən bəlkə də hamıya bəsit, sadəlövh görünən bir şey dedim. Dedim ki, Azərbaycanda rüşvətin kökünü kəsmək çox asan şeydir. Yetər ki, sözü bir yerə qoyub rüşvət verməyək...
Onda opponentlərim mənim sadəlövhlüyümə başlarını buladılar və heç şübhə etmirəm ki, bu sətirləri oxuyanda hörmətli İlham Tumas da başını bulamaqdadır.
Amma mən eyni sözləri bu gün də təkrar edərdim.

Ay kişilər, biz bir xalq olaraq nə vaxtsa yaxşı bir iş görək də. Gəlin, rüşvət verməyək, sonra alsınlar görüm, necə alırlar!
Biz düzəlsək, məmurlarımız da düzələcək – biri Allah xofundan, ictimai qınaqdan, digəri prezidentin, rüşvət vermək istəməyənlərin qorxusundan düzələcək.

P.S.
İndi məsələn, Dövlət reyestr xidmətinin qarşısındakı uzun quyruqlarda rüşvət qadağasına deyinənlərin, “hayıf deyildi rüşvət – pulunu ver, işini gör!” deyənlərin felinə qətiyyən uymayın. Onlar yəqin özləri də “kiçik çaplı” rüşvətxordurlar və aldıqları kimi, vermək istəyirlər. Niyə “kiçik çaplı” deyirəm? Çünki “iri çaplı” rüşvətxorlar növbələrdə görünməzlər.
Mən isə xırda bir sənədin dalınca bir il gedib-gəlməyə də hazıram, “rüşvətsiz gömrüyün” “rüşvətli gömrükdən” baha olmasına da - təki kimsənin balasına haram yedirməyim...

P.P.S.
...Amma, mən dünən, bəlkə də ömrümdə ilk dəfə, yedirtdim.
Haqqını tələb edən o cavanları gördüm, sabahımıza bir ümid yarandı içimdə və o ümid elə bil yatırtdı məni.
Ahıllığımdan utandım (çox nahaq!), tanınmış sima olmağımdan utandım (çox nahaq!), iclasa gecikəcəyimi bəhanə gətirdim özümə (çox nahaq!).

Söz versəm ki, bir də belə iş tutmayacam, inanmayın. Kiçik oğlum artıq 6 dəfə sürürücülük vəsiqəsi almaq üçün imtahana girib və hər dəfə 6-7 bal yığıb, kəsilib...
Onu imtahandan keçirmək üçün 1000 manat pul istəyirlər. Mən də artıq maşın sürə bilmirəm, əsəblərim, səhhətim imkan vermir. Bir-iki kitabımı qoltuğuma vurub çalışdım generalla görüşəm, alınmadı – köməkçiləri qarşıma dildən çəpər çəkdi, hər qarışından şirin kəlmələr asılmış çəpər...

İndi, daha çarə yoxdur, pulu toplayıb verməliyəm (uşağın qulağından iraq!), oğlumun əsəblərini çöldən tapmamışam ki...
Sən allah, qoyun, bu pulu da verim, min dənə dərd-sərləri var, xərcləsinlər.
Amma bundan sonra, ay verdim ha!


İlqar Əlfi
[email protected]

Yenililklər
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
30.04.24
Ömür gəlib keçər, qalan əməldir
29.04.24
Qulu Ağsəs - 55
29.04.24
 Yazıçı Eyvaz Zeynalovun “Nadir şah” romanı nəşr olunub
26.04.24
Mahir N. Qarayev - Mənə o dünyanı göstər, İlahi
25.04.24
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin açılış mərasimi
25.04.24
Abbasqulu ağa Bakıxanovun “Riyazül-qüds” əsəri nəşr olunub
25.04.24
Mədəniyyət Nazirliyi “Nəşrlərin satın alınması müsabiqəsi”ni elan edir
24.04.24
Azərbaycanlı rejissorun ekran əsəri Kann Film Festivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsinə seçilib
24.04.24
IV Kitabqurdu Müəllimlərin Oxu Marafonu elan edilir
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.