Qədim Oşun gözəlliyi, Nəsimi hikmətinin qüdrəti və Aşıq Veysəlin məlahətli səsi...
03.01.19

Yola saldığımız 2018-ci il türk dünyası üçün bütün sahələr üzrə uğurlu olub, bir sıra mühüm hadisələr yaddaşlara yazılıb. Bu sırada mədəniyyət sahəsində əldə etdiyimiz uğurlar da nəzərəçarpacaq dərəcədə çox və əhəmiyyətlidir. Məqsədimiz ötən il həyata keçirilən işlər barədə danışmaq deyil, məhz 2019-cu ildə mədəniyyət sahəsində görüləcək işlərin əsasını təşkil edən çərçivə barədə ümumi məlumat verməkdir.

Məlum olduğu kimi, 2018-ci il dekabrın 18-də Türkiyənin Kastamonu şəhərində Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatına (TÜRKSOY) üzv ölkələrin Mədəniyyət Nazirləri Daimi Şurasının 36-cı iclasının qəbul etdiyi qərarlar əsasında Qırğızıstanın qədim Oş şəhəri 2019-cu il üçün “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” seçildi. Bundan başqa, türk dünyası üçün 2019-cu il anadan olmasının 650-ci ildönümü şərəfinə böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi və anadan olmasının 125-ci ildönümü münasibətilə türkiyəli görkəmli el sənətkarı Aşıq Veysəl ili elan olundu.

Beləliklə, əsrin dörddə birini uğurla başa vuran TÜRKSOY fəaliyyətinin növbəti hissəsinə də geniş və perspektivli bir strategiya ilə qədəm qoydu. Qeyd etməliyik ki, artıq 2018-ci ildə “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” olan Kastamonu estafeti, mədəniyyət paytaxtı statusunu simvolik olaraq Oş şəhərinin rəhbərliyinə təhvil verib. Bu münasibətlə Kastamonuda təşkil olunan təntənəli bağlanış mərasimində Oş şəhərinə uğurlar arzu edildi, böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi barədə gözəl fikirlər söylənildi, Aşıq Veysəlin yaradıcılığı xoş sözlərlə xatırlandı.

İndi isə yuxarıda qeyd etdiyimiz üç mühüm tarixi hadisəni xarakterizə edən məqamlar barədə qısa məlumat verək. Əlbəttə ki, əvvəlcə Oş şəhərini xatırlamaq daha məqsədəuyğundur. Ən azı ona görə ki, bu qədim insan məskəni 2019-cu ildə mədəniyyət paytaxtı olaraq təkcə özünü tanıtmayacaq, həm də şair Nəsimi və Aşıq Veysəl şəxsiyyətlərinin böyüklüyünü tərənnüm edəcəkdir. Eyni zamanda, TÜRKSOY 2019-cu ilə dair Fəaliyyət Proqramında Nəsimi və Aşıq Veysəl yaradıcılığına geniş yer ayıracaq. Beləliklə, əvvəlcə Oş şəhəri barədə qısa bir məlumat təqdim edək.

Qırğız Respublikasının ikinci böyük şəhəri olan Oş ölkənin cənub-qərbində yerləşir. Coğrafi baxımdan Özbəkistan, Qazaxıstan və Çinə yaxın olan Oş qədim keçmişə malik tarixi abidələrlə zəngin şəhərdir. Dozgundovan və Keskenbel dağlarının əhatə etdiyi bu yaşayış məskəni tarixin bütün dövrlərində regiondakı hökmdarların diqqət mərkəzində olub. Adının yaranması, tarixi, mədəni inkişafı barədə geniş məlumatlara malik olan Oş hələ VIII əsrdə qədim İpək Yolunun keçdiyi mərkəzlərdən sayılırdı.

İmadəddin Nəsiminin tam adı tarixi mənbələrdə Seyid Əli Seyid Məhəmməd oğlu İmadəddin Nəsimi (1369-1417) kimi göstərilir. Böyük Azərbaycan mütəfəkkiri kimi dünyada tanınan İmadəddin Nəsimi ilk təhsilini qədim Şamaxı şəhərində alıb, dövrün elmlərini, dinlərin tarixini, məntiq, riyaziyyat və astronomiyanı öyrənib. Son dərəcə qəddarlıqla öldürülən Nəsiminin hikmət dolu qəzəlləri bütün dövrlərdə dillər əzbəri olub. Bu yerdə Kastamonu valisi Yaşar Qaradənizin böyük şair barədə fikirlərini təqdim etmək maraq olar: “Nəsimi Azərbaycan ədəbiyyatında görkəmli bir simadır. Amma Nəsimi Türkiyədə də çox oxunan, sevilən, tanınan bir şairdir. Ona görə də bu məsələ təkcə Azərbaycanın yox, bütün türk dünyasının diqqətindədir.

Türkiyənin Sivas vilayətinin Şarkışla bölgəsinə bağlı olan Sivrialan kəndində dünyaya göz açan (1894-1973) Aşıq Veysəl Şatıroğlu hələ gənc yaşlarında insanların sevimlisi olub. Belə ki, atası hələ yeniyetmə olan Veysələ başını qatması üçün saz alır. Əvvəllər başqa ozanların türkülərini ifa etməyi öyrənən Veysəl 1933-cü ildə Əhməd Qutsi Tecer ilə tanış olduqdan sonra öz nəğmələrini bəstələyib ifa etməyə başlayır. Türk aşıq məktəbinin son ustadı olaraq qəbul edilən Aşıq Veysəl qısa zamanda məşhurlaşmağa başlayır. Öz səsi ilə ifa edilən mahnıları dövlət radiolarında səsləndirilir.

Qazaxıstanın Astana (2012), Türkiyənin Əskişəhər (2013), Tatarıstan Respublikasının (Rusiya Federasiyası) paytaxtı Kazan (2014), Türkmənistanın Mərv (2015), Azərbaycanın Şəki (2016), Qazaxıstanın Türküstan (2017), Türkiyənin Kastamonu (2018) şəhərlərindən sonra Oşun türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı statusunu yaşatması şərəfli olduğu qədər də çətin və məsuliyyətlidir. Ən azı ona görə ki, özündən əvvəlki şəhərlər bu şərəfli funksiyanı ləyaqətlə həyata keçiriblər. Əlbəttə ki, bu məsələdə Oş üçün asanlıq yaradan məsələ isə bütövlükdə türk dünyasının əldə etdiyi təcrübədir. Nəzərə alsaq ki, Qırğızıstan Dünya Köçəri Oyunlarına böyük bacarıqla ev sahibliyi edib, təkcə 2018-ci ilin Oyunlarında 60-dan artıq ölkəsindən 3 minə yaxın idmançını qarşılayıb, o zaman əminliklə deyə bilərik ki, Oş təkcə türk dünyasına yox, bütövlükdə dünya ictimaiyyətinə yüksək səviyyədə qonaqpərvərlik nümayiş etdirəcəkdir.

Mövzunun davamı olaraq diqqətə çatdıraq ki, 2020-ci ildə “Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı” Xivə, həmin ildə “İslam mədəniyyətinin paytaxtı” Daşkənd şəhəridir. Mərakeş Krallığının Rabat şəhərində keçirilən İslam Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatının Baş Konfransının 13-cü sessiyası çərçivəsində (11 oktyabr 2018-ci il) TÜRKSOY ilə ISESCO arasında imzalanan növbəti əməkdaşlıq protokoluna əsasən tərəflər Xivə və Daşkəndlə bağlı bir neçə mühüm mədəniyyət layihəsi həyata keçirəcəklər. Qeyd etmək lazımdır ki, haqqında bəhs etdiyimiz sənəd Azərbaycanın ISESCO-ya sədrliyi dövründə mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayevin iştirakı ilə TÜRKSOY-un baş katibi Düsen Kaseinov və ISESCO-nun baş direktoru Əbdüləziz bin Osman əl-Tüveycri tərəfindən imzalanıb. Təkcə bu fakt deməyə əsas verir ki, türk dünyasının UNESCO-su adını qazanan TÜRKSOY-un perspektivdə olan layihələri təşkilata üzv olan ölkələrin ortaq maraqlarını tam şəkildə təmin edir.

Yuxarıda təqdim etdiyimiz qısa arayışlardan sonra belə bir fikir yürüdə bilərik ki, qədim Oşun gözəlliyi, Nəsimi hikmətinin qüdrəti və Aşıq Veysəlin məlahətli səsi 2019-cu ildə türk dünyasını ardıcıl olaraq bir araya gətirəcəkdir. /Azərtac/

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.