Türk alim-tərcüməçi: “Hüseyn Cavidin 4 cildliyini çapa hazırlamışam, sponsor lazımdır”
22.01.19

Azərbaycan ədəbiyyatından, təxminən, 40 əsəri Türkiyə türkcəsinə tərcümə edən fililogiya elmləri doktoru Yusif Gədiklinin “Report”un Türkiyə bürosuna müsahibəsi.

- 2019-cu ilk həftələrində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu ili “Nəsimi ili” elan edən qərar imzaladığı kimi, dünya ədəbiyyatının böyük siması Cəlil Məmmədquluzadənin anadan olmasının 150 illiyinin dövlət səviyyəsndə qeyd edilməsinə də qərar verdi. Bu qərarları necə şərh edərdiniz?

- Ümumtürk mədəniyyətinin çox mühüm şəxsiyyətləri var. Nəsimi dünya poeziyasının mühüm simalarından biri olduğu kimi, Cəlil Məmmədquluzadə də həm dünya ədəbiyyatının böyük siması həm də Şərq maarifçiliyinin önündə gedən adamlardandır. Hər iki qərarı alqışlayıram. Mən hörmətli prezidentin bu mühüm qərarlarından irəli gələn vəzifələrin peşəkar insanlar tərəfindən yüksək səviyyədə yerinə yetirilməsini arzu edirəm. Çünki əvvəllər də qərarlar qəbul edilib,ən yaxşı kağızlarda kitablar çap edilib ancaq işlərin nəticələri lazımi səviyyədə olmayıb. Bunu demək istəyirəm: konkret işlər görülsün,kitab çap etmək xatirinə əsərlər nəşr edilməsin. Görülən işlərin içi dolu olsun.

- Bu gün Türkiyənin də çox ehtiyac hiss etdiyi şair-yazarlardan biri İmadəddin Nəsimi, o biri isə Cəlil Məmmədquluzadıdir. Sizcə, bu iki şəxsiyyət Türkiyədə kifayət qədər tanıdılıbmı? Bu şəxsiyyətlərin daha yaxşı tanıdılması üçün hansı konkret işləri görmək lazımdır?

- Mən Nəsimini tələbəlik illərində oxuyub sevmişəm. Hazırladığım poeziya antologiyasına onun şeirlərini daxil etmişdim. Cəlil Məmmədquluzadə çox sevdiyim yazarlardan biridir. Onun “Nigarançılıq” hekayəsini qısa müddət əvvəl tərcümə etdim, bir dərgidə çap ediləcək. Məndən əvvəl isə mərhum Eldəniz Qurtulan onun “Danabaş kəndinin əhvalatları” əsərini tərcümə edib. Nəsimi ölümü qəbul etmiş və hətta dərisinin soyulmasından qorxmayan bir şairimizdir. Ümumi Türk dilinin ən böyük simalarından biridir. Cənab prezidentin qərarlarından Türkiyənin müvafiq dövlət

qurumları da özlərinə nəticə çıxarmalı və həm Nəsimi həm də Məmmədquluzadə ilə bağlı 2019-cu ildə müştərək tədbirlər keçirilməlidir. Bu gün küçələrdə Nəsimini tanıyan insanlar az deyil ancaq Məmmədquluzadı barədə eyni sözü demək olmaz. Ona görə dünya ədəbiyyatının bu iki böyük simasını Türkiyədə tanıtmaq üçün iki qardaş dövlətin rəsmi qurumlarının da çox iş görmələri lazımdır. Azərbaycan dövlət başçısının qərarları alqışlanmalıdır.Bununla birlikdə işləri bilən adamlara vermək lazımdır.Yoxsa öz-özümüzü aldadarıq.Ədəbi şəxsiyyətlər öz millətlərinin tarixində müstəsna rola malik olurlar. Biz sənətin, ədəbiyyatın və mədəniyyətin inkişafına və təbliğinə daha çox dəyər verməliyik. Bizim prezidentimiz etiraf etdi ki, müxtəlif sahələrdə bir çox iş görə bildik ancaq sənət və mədəniyyəti sahələrində arzu etdiyimiz yerlərə gələ bilmədik. Biz yazar-şairlərimizin, sənətkarlarımızın sərbəst yazıb-yaratmalarına imkan verməliyik. Hərbi,siyasi,iqtisadi cəhətdən nə qədər güclü olsaq da mədəniyyətdə, sənətdə, ədəbiyyatda geri qalmağımız,özümüzü dünyaya yaxşı tanıtmamağımız bizi geriyə atır. Azərbaycanın və Türkiyənin əlaqədar qurumları prezident İlham Əliyevin qərarlarını layiqli şəkildə həyata keçirmək üçün yubanmadan bu işləri ən yaxşı bilən insanlarla fəaliyyətə başlamalıdır.

- “Nəsimi” filmi və ya “Ölülər” tamaşası Türkiyənin televiziya kanallarında göstərilsə necə olar?

- Çox yaxşı olar. Bir halda ki, o film çəkilib, o pyes tamaşaya qoyulub, niyə Türkiyədə göstərilməsin? Həm də dəfələrlə göstərmək lazımdır. TRT-nin mədəniyyət kanalları var,özəl televiziya kanalları var,hamısı göstərməlidir. Klassik ədəbiyyatın tanınmış simalarının kitabları çap ediləndə onların bəzi Türkcə sözlərinin də mənaları verilməlidir. Məsələn, mən Məhmət Akif Ərsoyun işlətdiyi bəzi Türkcə sözlərin mənalarını izah etdim,təxminən 500 söz vardı. Nəsiminin bir neçə “Divan”ı var, onların üzərində diqqətlə işləyib təzədən çap etmək lazımdır.

- “Şehriyar: Türkçe bütün şiirleri” kitabınızda Məhəmməd Hüseyn Şəhriyarı “Oğuz coğrafiyasının ən böyük şairlərindən biri” kimi xarakterizə etmisiniz.Şəhriyar Türkiyədə nə dəcərədə tanınır?

- Şəhriyar Türkiyədə ən çox tanınan Azərbaycan şairidir. Biz onu 1954-cü ildən bəri tanıyırıq.Şəhriyarı Türkiyəyə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə tanıdıb. Daha sonra Məhərrəm Ergin, Əhməd Atəş onun barəsində yaxşı kitablar yazıblar. Mənim kitabımda əhatəli tədqiqatdır.İlk dəfə 1990-cı ildə nəşr edilib. Kitabımın ilk nəşrində

Şəhriyarın Azərbaycan Türkcəsində yazdığı 85 şeir vardı. Sonra ustadın yeni şeirləri tapıldı. Kitabın son variantına Şəhriyarın Azərbaycan Türkcəsindəki 100 şeirini daxil etdim. İndi Türkiyənin harasına getsəniz Şəhriyarın çox populyar olduğunu görəcəksiniz. Onun əsərlərində istifadə etdiyi kəlmələrin bir çoxu bizim Anadoluda da var. Öz səsiylə oxuduğu şeir hamını təsirləndirir. Mən bir çox yazımda Azərbaycan sözlərindən istifadə edirəm: məsələn, yaxşı, yığıncaq. İstifadə etdiyim Azərbaycan sözlərini bir yerə yığsanız,bir məqalə yaza bilərsiniz. Biz bu sözlərdən istifadə etməliyik ki, həm dilimiz zənginləşsin həm də qarşılıqlı əlaqələrimiz güclənsin.

- 40 ilə yaxındır ki, Hüseyn Cavidin 4 cildliyini çapa hazırlamısınız. Niyə çap etdirmirsiniz? Cavid Türkiyədə tanınır?

- Mən Ərzurum universitetini bitirəndə diplom işimi Hüseyn Cavidin “İblis” və “Uçurum”pyeslərindən yazmışam. Cavidin 4 cildliyini 1983-cü ildə çapa hazırladım. Türkiyədə özəl nəşriyyatlar dram əsərləri çap etmir. Çünki satışı çox çətindir. Bir neçə il əvvəl sizə müsahibə verəndən sonra Azərbaycan mədəniyyət nazirliyi Cavidin 4 cildliyinin çapı ilə maraqlandı ancaq sonra məsələ gündəmdən çıxdı. İstanbul universitetində Cavidə həsr edilmiş konfrans keçirilmişdi. Cavidin burada 1 cildlik kitabı da çıxıb. Mənim arzum Cavid kimi böyük şəxisyyətin 4 cildliyini də çap etdirməkdir. İnanıram ki,bir gün Cavidin 4 cildliyini Türkiyədə olduğu kimi çap etdirəcəyəm.

Mais Əlizadə

Yenililklər
12.07.24
Yelisaveta Baqryana - Ah, belə gecələr əzabdır dostum!
11.07.24
Azad Qaradərəlinin əsərlərinin beşinci cildi cap olunub
08.07.24
“Narqız” qısametrajlı animasiya filminin istehsalı davam edir
05.07.24
"Dünya ədəbiyyatı" jurnalının Çeçenistan sayı işıq üzü görüb
03.07.24
“Ulduz” jurnalı oxucuların görüşünə yeni təqdimatda gəlib
02.07.24
Frans Kafka - Hökm
25.06.24
Mədəniyyət Nazirliyi senzura ittihamlarına aydınlıq gətirib
25.06.24
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı Şirvanda kino günlərinə başlayır
22.06.24
Şahid ifadəsi - Zərdüşt Əlizadə yazır...
13.06.24
“Divanü lüğat-it-türk”ün II və III cildləri nəşr olunub
13.06.24
“Ulduz” jurnalının may nömrəsi çap olunub
13.06.24
Azərbaycanda aparıcı teatrların siyahısı təsdiqlənib, işçilərin maaşları artırılıb
05.06.24
Özbəkistanlı şairlərin şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək nəşr olunub
05.06.24

Qulu Ağsəs haqqında yeni kitab çap edilib

24.05.24
Kino şirkətlərinə yeni imkan: post-prodakşna dəstək
22.05.24
Kənan Hacı - Salman Mümtaz Leninə nə deyəcəkmiş?
22.05.24
2024-cü ilin Ədəbiyyat üzrə Beynəlxalq Buker Mükafatının qalibi məlum olub
21.05.24
Professor Edmund Herziq: Nizami Gəncəvinin əlyazmalarının vahid kataloqu üç dildə nəşr ediləcək
21.05.24
Azərbaycanda iki teatrın adı dəyişdirilir və işçilərinin maaşı artırılır
20.05.24
“Linqvistik nəzəriyyənin əsasları” kitabı nəşr olunub
20.05.24
Hüseyn Arifin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə “Arxada qalan illər” adlı kitab nəşr edilib
20.05.24
Fransada azərbaycanlı rəssamın fərdi sərgisi keçirilib
15.05.24
Ülvi Babasoyun “Ədəbiyyatda postmodernizm: oyun estetikası” kitabı təqdim olunub
09.05.24
Həcər Atakişiyeva - Məhəmməd Füzulinin poeziyasının dili və üslubi xüsusiyyətləri
06.05.24
Həmid Herisçi: Öz adıma ədəbiyyat müharibəmi bitirdim
06.05.24
Kino Agentliyi “Qızılalma” Festivalında mükafata layiq görüldü
06.05.24
Kino ictimaiyyəti narahatdır: 38 nömrəli qərar ləğv olunacaqmı?
04.05.24
Cahid Camal “Xalq Əmanəti” layihəsinin 24-cü nəşrində
03.05.24
Gülnar Səma - Ramil Mərzilinin “Qadağan olunmuş şeirlər”i
03.05.24
Asif Rüstəmlinin “Cümhuriyyət məfkürəsi” kitabı çap olunub
03.05.24
Azad Qaradərəli - Şəhid toyu
02.05.24
ARKA-nın Apellyasiya Komissiyası müraciətlərlə bağlı qərar verdi
02.05.24
“Əlyazma abidələri: ənənə və müasirlik” kitabı çapdan çıxıb
02.05.24
Məşhur yazıçı Pol Oster vəfat edib
02.05.24
Azərbaycanlı alimin beynəlxalq konqresdə məruzəsi dinlənilib
02.05.24
Türkiyənin bütün bölgələrində Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək.

01.05.24
Orhan Aras - Bedirhan Ahmedov: Yorulmaz Bir Bilim Adamı...
01.05.24
Cavanşir Yusifli - Gənc şairlərə məktub - Sözün ayağı dəyməyən yerlər
01.05.24
Türkiyədə Məhəmməd Füzuliyə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
01.05.24
Nar ağacı - Kənan Hacının yeni hekayəsi
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.