Balkan türklerinden İlhami Emin’in anısına

28.04.21

Uluslararsı Vizyon Üniversitesi
Balkan Araştırmaları Öğretim Üyesi
Sevil İrevanlı [email protected]


Balkanlar’daki Türk yazarlardan İlhami Emini ilk olarak “Yürüyen Duvar” romanı ile tanımıştım. Daha sonra Kuzey Makedonya Gostivar’da bir ilk olarak Türkçe eğitim veren Uluslararası Vizyon Üniversitesi’nin kurucu rektörü sayın Prof. dr. Fadıl Hoca’nın Attila hocayla İlhami Emin hakkında konuşmalarını dinlerken İlhami Emin ile bir söyleşi yapmayı düşünmüştüm. İlhami Emin’in eşi Emire hanımla Gostivar’da Türkçe öğretmeni olan Leyla hanım vasıtasıyla irtibat kurarak görüşecektik. Maalesef bu söyleşi İlhami Emin’in aniden vefatı dolayısıyla gerçekleşemedi. 

İlhami Emin Ağustos 1931 yılında Doğu Makedonya’nın Yörüklük diye bilinen bölgede Radoviş kentinde doğmuştur. Üsküp’te liseyi bitirdikten sonra Yüksek Pedagoji Enstitüsü’nden mezun oldu. İlhami Emin, ilk başlarda Makedonca şiirler ve eleştiriler yazdı. Daha sonra ise Türkçe yazmaya başladı. Manzum masal denemeleri yapan İlhami Emin, Makedonya Türklerinin edebiyatında öncelikle şair olarak tanınır. Taş Ötesi, Gülkılıç, Gülçiçek, Gülçiçekhane, Gülev, Yörükçe, Güldeste, Güldin ve Gülyol onun yayımlanmış olan şiir kitaplarıdır. Sonraki yazılarında gül imajından faydalanmaya çalıştı. İlhami Emin çocuklar için de manzumeler yazmış: Ay Kedisiz Saray, Kırk Dost, Güneşli Şiirler, Şiirli Alfabe vd. İlhami Emin Yugoslavya’da komunizm döneminde “Sesler” kültür sanat dergisinin sorumlu yazarı, Türk Arnavut tiyatrosunda genel müdür ve Makedonya Kültür Bakanlığında sanat etkinliklerinden sorumlu bakan yardımcısı gibi görevlerde bulunmuştu.

Balkan ülkeleri yazılı Türk edebiyatı şiir ağırlıklıdır. İlhami Emin de şair olarak ünlenmiştir. Yazdığı anlamlı şiirlerden biri de Seyyid Onbaşı şiiridir. Şiiri okuyalım:

canım kardeşim
seyyid onbaşım

seni içimden geldiği kadar
kucaklamaya
ve göklere
çıkarmaya
ne kollarım
yeter
ne gözlerim

canım kardeşim
seyyid onbaşım

çanakkale göğümde
kanat geren
zümrütüanka
misali
osman gazi
rüyali
kuşuma
tüm saldırılar
boşuna

canım kardeşim
seyyid onbaşım
 
    

Zeki Gürel İlhami Emin’in hayatı eserleri ve sanatını anlatan “Gülkaya İlhami Emin-Hayatı Sanatı Eserleri” adlı bir kitabı yayınlamış. Ancak anlaşılan bu kitap hazırlandığı sırada İlhami Emin’in Yürüyen duvar adlı önemli kitabı henüz çıkmıştı. O sebeptendir ki kitap Balkanlar’da ve bütün Türk edebiyatında önemli nesir eseri olduğu halde kitap hakkında çok kısa geçilmiş. İlhami Emin’in "Yürüyen Duvar" romanı çıktığında Güler Selim kitap hakkında şöyle bir tanıtım yazmıştı. Makedonya ülkesinde Türkçe yazılmış en değerli kitap var elimizde diyen Güler Selim’e göre Yürüyen Duvar kalıcı olması maksadıyla yürekle ve duyguyla yazılmış bir romandır. Dikkatle okuyan, her cümlede yazarın bir parçasını bulur. İlhami Emin içgüdüyle yazanlardan değil, onun kitapları çok okumuşluğun sonucu ve ifadesidir. İlhami Emin bir söyleşide “en büyük mesleğim kitap okumaktı” demiştir. Yürüyen Duvar eserinde bunu görmek mümkündür. Balkan Türk edebiyatında, Yürüyen Duvar’ın önemli yeri olacaktır. Yazar Yörüklerin yaşadıkları bölgeler üzerinde Yörük Osman ve ailesinin gözünden büyülü realizmi gözler önüne serer. Radoviş ve yöresinin tozlu sokaklarında asırlar göz açıp kapayıncaya kadar birbirini değiştirir, zamanlarla olaylar iç içe girer, dervişlerin mistisizmi sosyal gerçeklerin epik boyutlarıyla karşılıklı yaşanır karşıya gelir, ölüler dirilir, hayallerle gerçekler birbirine karışır, renkli rüyalarda olup bitenler Yörük psikolojisinin ta diplerine iner. Yürüyen Duvar’ın anlatım tarzı o kadar derin ve esaslı, dili o kadar güçlüdür ki, beğenmeden edemezsiniz. Dahası, ikinci okuyuşunuzdan sonra kitabı bir tutku olarak algılar, Duvar, hayatınızın geri kalan bölümünde yeniden ve yeniden okuyabileceğiniz nadir kitaplardan biridir her okuyuşunuzda onun sayfalarında yenilikler bulursunuz. İlhami Emin Yürüyen Duvar eseriyle hafızamızda her zaman var olacaktır. Gostivar’da bulunduğumuz 28 nisan sabahında değerli yazarın ebediyete uçtuğunu öğrendik. İlhami Emin’i ölüm yıldönümünde anarken söyleşini yapamamanın üzüntüsüyle bu yazıyı tamamlıyorum. Kutlu tini şad, otağı uçmak olsun.

Yenililklər
30.07.21
“Ulduz”un iyul  sayı çap olunub
30.07.21
Kristian Voqler - Yazıçının səyahəti
30.07.21
Ülviyyə Heydərova Beynəlxalq Ədəbiyyat Festivalının qalibi olub
30.07.21
Nizami Gəncəvinin 880 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq konfrans keçiriləcək
30.07.21
“AMEA Hüseyn Cavidin ev-muzeyinin elmi-yaradıcı fəaliyyəti (müstəqillik illərində)” adlı monoqrafiya nəşr olunub
30.07.21
Türkiyənin Bursa şəhərində Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans başa çatıb
29.07.21
Dünya şöhrətli Dominikan musiqiçisi Conni Ventura vəfat edib
29.07.21
Milli Qəhrəman Polad Həşimovun xatirəsinə ithaf edilmiş kitabın təqdimatı keçirilib
28.07.21
“Erməni nasizmi – terror ideologiyası” kitabı nəşr olunub
28.07.21
Buker mükafatının uzun siyahısı açıqlanıb
28.07.21
XII Qəbələ Musiqi Festivalı Bakı Musiqi Akademiyasının 100 illik yubileyinə həsr olunacaq
28.07.21
Gənc caz ifaçıları üçün müsabiqə elan olunub
27.07.21
Seyran Səxavət “Nizami Gəncəvi” mükafatına layiq görülüb
27.07.21
Nizami Cəfərov - "Leyli və Məcnun"un türk dünyası - Araşdırma
27.07.21
Azərbaycanlı rəssamın əsərləri “ArtCamp Andorra” layihəsi çərçivəsində UNESCO-da nümayiş olunub
27.07.21
Keşikçidağda Tunc dövrünə aid böyük kurqanlar tapılıb
26.07.21
“Teatr və kinoteatrların açılması müzakirə olunacaq”
26.07.21
Türkiyənin Bursa şəhərində Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans keçirilir
26.07.21
Aşıq Ələsgərin şeirlər kitabı Türkiyədə nəşr olunacaq
26.07.21
Müslüm Maqomayev və Tofiq Quliyevin heykəlləri Bakının bu hissəsində qoyulacaq
26.07.21
Könül Nuriyeva - Vurnuxma...
16.07.21
“Seyran Səxavət” adlı biblioqrafik kitab işıq üzü görüb
16.07.21
Nizami Gəncəvi irsi Avstriya Milli Kitabxanasında
16.07.21
Anar Kərimov Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin nümayəndə heyəti ilə görüşüb
15.07.21
Respublika Kinematoqrafçılar İttifaqı Milli Kino Mükafatının builki sahibinin adını açıqladı
15.07.21
“Qarabağa kitabla gedək” layihəsi çərçivəsində Türkiyədən 10 min nüsxə kitab gətirilib
15.07.21
Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli burda qoyulacaq
15.07.21
“Yaradanlar” filmi İtaliyada mükafata layiq görülüb
15.07.21
Xorvatiyanın sabiq prezidenti Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzində olub
13.07.21
Akademik Musiqili Teatra baş rejissor təyin olunub
13.07.21
Dilçiliyə dair yeni kitablar nəşr olunub
13.07.21
“Qarabağ Azərbaycandır” ssenari müsabiqəsinin nəticələri elan edilib
12.07.21
“Hədəf Nəşrləri”nin müəllif tenderinin qalibləri bəlli oldu
12.07.21
"Qanun"dan yeni kitablar
12.07.21
TÜRKSOY-un yaradılmasının 28 ili tamam olur
12.07.21
İtaliyada Dantenin əlyazmaları aşkar edilib
09.07.21
Ülvi Babasoy - Yaşamaq sənəti
09.07.21
“Saytların dil mənzərəsi” mövzusunda tədbir keçirilib
09.07.21
Bədirxan Əhmədli - Bu Yol sənin yolundur... - Təbrik yazısı
08.07.21
“Salnaməfilm” studiyasında Aşıq Ələsgərə həsr olunmuş filmin çəkilişlərinə başlanılıb
©2012 Avanqard.net Muəllif hüquqları qorunur. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.